'สมรภูมิน้ำจืด' การโจมตีโรงงานน้ำทะเล เขย่าความมั่นคงอ่าวเปอร์เซีย

ในดินแดนที่ร้อนระอุและแห้งแล้งที่สุดในโลกอย่างตะวันออกกลาง "น้ำ" ไม่ใช่แค่ทรัพยากรธรรมชาติ แต่คือ "สายเลือด" ของความมั่นคงระดับชาติ เมื่อโรงงานผลิตน้ำจืดจากน้ำทะเลตกเป็นเป้าหมายของการโจมตีทางทหาร เราจึงไม่ใช่แค่กำลังเผชิญกับวิกฤตความเสียหายทางทรัพย์สิน แต่เรากำลังเผชิญกับ "ภัยคุกคามต่อความอยู่รอดของมนุษย์" 

บาห์เรนได้รายงานว่า การโจมตีด้วยโดรนจากอิหร่านทำให้เกิดความเสียหายแก่โรงงานผลิตน้ำกรองในประเทศ ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ประเทศในภูมิภาคอ่าวได้รายงานการโจมตีโรงงานประเภทนี้ในระหว่างสงครามระหว่างอิหร่านกับสหรัฐฯ และอิสราเอล การโจมตีในวันอาทิตย์นี้เกิดขึ้นหลังจากที่นายอับบาส อารัคชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านได้กล่าวว่า โรงงานผลิตน้ำกรองน้ำจืดในเกาะเคช์ม ทางตอนใต้ของอิหร่าน ถูกสหรัฐฯ โจมตี

การขาดแคลนน้ำใน 30 หมู่บ้านได้รับผลกระทบ การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของอิหร่านเป็นการกระทำที่อันตราย และจะมีผลกระทบร้ายแรง สหรัฐฯ เป็นผู้ตั้งตัวอย่างนี้ไม่ใช่อิหร่าน

แม้ว่าทางเตหะรานยังไม่ได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการโจมตีในบาห์เรน แต่การโจมตีนี้ได้ตั้งคำถามเกี่ยวกับความเปราะบางของประเทศในอ่าวที่ต้องพึ่งพาโรงงานผลิตน้ำกรองเป็นแหล่งน้ำหลัก

โรงงานผลิตน้ำกรองในตะวันออกกลางสำคัญแค่ไหน

โรงงานผลิตน้ำกรองหลักๆ เปลี่ยนน้ำทะเลให้กลายเป็นน้ำที่เหมาะสมสำหรับการดื่ม, การเกษตร และการใช้งานในอุตสาหกรรม

กระบวนการผลิตน้ำกรองเกี่ยวข้องกับการขจัดเกลือ, สาหร่าย และมลพิษอื่นๆ ออกจากน้ำทะเล โดยใช้เทคโนโลยีความร้อนหรือเทคโนโลยีแบบเมมเบรน

ตามข้อมูลจากกระทรวงพลังงานของสหรัฐฯ ระบบผลิตน้ำกรอง “ทำให้น้ำร้อนจนมันกลายเป็นไอน้ำ ทิ้งสิ่งสกปรกไว้และจากนั้นก็เปลี่ยนกลับมาเป็นของเหลวสำหรับการใช้งานมนุษย์”
ในขณะเดียวกัน การผลิตน้ำกรองแบบเมมเบรนเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีที่น้ำเค็มไหลผ่านวัสดุที่สามารถผ่านน้ำได้ แต่จะหยุดสิ่งแข็งละลายอย่างเกลือ

เทคโนโลยีการกรองน้ำแบบรีเวิร์สออสโมซิส (RO) เป็นเทคโนโลยีเมมเบรนที่ได้รับความนิยมมากที่สุด และส่วนใหญ่ของประเทศในกลุ่มความร่วมมืออ่าวเปอร์เซีย (GCC) ใช้เทคโนโลยีนี้ เนื่องจากเป็นเทคนิคที่ประหยัดพลังงาน

ทำไมโรงงานผลิตน้ำกรองถึงสำคัญในภูมิภาคตะวันออกกลาง

น้ำในภูมิภาคนี้หายากเนื่องจากสภาพอากาศแห้งแล้งและการฝนตกไม่สม่ำเสมอ ประเทศในภูมิภาคนี้ยังมีทรัพยากรน้ำจืดธรรมชาติที่จำกัดมาก ทรัพยากรน้ำใต้ดินและน้ำที่กรองจากทะเลเป็นแหล่งน้ำหลักที่ใช้ในการอุปโภคบริโภค

ตามรายงานของศูนย์วิจัยอ่าวเปอร์เซียในปี 2020 น้ำใต้ดินและน้ำที่กรองจากทะเลคิดเป็นประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ของทรัพยากรน้ำหลักในภูมิภาค

แต่ในปีหลังๆ น้ำใต้ดินเริ่มเสื่อมสภาพจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศ ทำให้ประเทศในภูมิภาคนี้ต้องพึ่งพาน้ำกรองจากทะเลในปริมาณมากขึ้น

มากกว่า 400 โรงงานผลิตน้ำกรองตั้งอยู่ตามชายฝั่งอ่าวเปอร์เซีย ตั้งแต่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ไปจนถึงคูเวต ซึ่งผลิตน้ำให้กับภูมิภาคที่มีทรัพยากรน้ำขาดแคลนที่สุดในโลก

ตามข้อมูลจากงานวิจัยในปี 2023 ที่เผยแพร่โดยศูนย์อาหรับวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศในกลุ่ม GCC มีส่วนแบ่งประมาณ 60 เปอร์เซ็นต์ของความสามารถในการผลิตน้ำกรองของโลก และผลิตน้ำกรองได้เกือบ 40 เปอร์เซ็นต์ของน้ำที่กรองจากทะเลทั่วโลก

ประมาณ 42 เปอร์เซ็นต์ของน้ำดื่มในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มาจากโรงงานผลิตน้ำกรอง ในขณะที่ตัวเลขนี้สูงถึง 90 เปอร์เซ็นต์ในคูเวต, 86 เปอร์เซ็นต์ในโอมาน และ 70 เปอร์เซ็นต์ในซาอุดีอาระเบีย ซาอุดีอาระเบียยังเป็นประเทศที่ผลิตน้ำกรองจากทะเลได้มากที่สุด

ผลกระทบหากโรงงานผลิตน้ำกรองถูกโจมตี

การพึ่งพาโรงงานผลิตน้ำกรองในภูมิภาคนี้ทำให้ภูมิภาคนี้มีความเสี่ยงในช่วงที่เกิดการขัดแย้ง
ในช่วงสงครามอ่าวเปอร์เซียปี 1990-1991 กองกำลังอิรักได้ทำลายโรงงานผลิตน้ำกรองของคูเวตส่วนใหญ่ และการขาดแคลนน้ำมีผลกระทบอย่างรุนแรง

ระฮา ฮากิมดาวาร์ นักวิทยาศาสตร์ด้านน้ำ กล่าวกับอัลจาซีรา ว่าการโจมตีโรงงานเหล่านี้ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อการผลิตอาหารในประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่ใช้น้ำใต้ดิน อย่างไรก็ตาม ความกดดันจากความต้องการที่แข่งขันกันอาจเบี่ยงเบนการใช้น้ำจากการผลิตในประเทศ

รายงานจากซีไอเอในปี 2010 ก็เตือนว่า การพึ่งพาน้ำกรองจากทะเลในประเทศอ่าวเปอร์เซียแตกต่างกันอย่างมาก แต่การขัดข้องของโรงงานผลิตน้ำกรองในประเทศอาหรับส่วนใหญ่สามารถส่งผลกระทบมากกว่าการสูญเสียอุตสาหกรรมหรือสินค้าใดๆ

ความมั่นคงน้ำในภูมิภาคนี้สามารถรับประกันได้หรือไม่

เมื่อการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานของประเทศในอ่าวยังคงเกิดขึ้น โดยเฉพาะในส่วนของพลังงานและโครงสร้างพื้นฐานของพลเรือน นักวิจัยได้เน้นย้ำว่า ประเทศในกลุ่ม GCC ควรมองความมั่นคงน้ำเป็นประเด็นร่วมของภูมิภาค มากกว่าปัญหาที่แยกกันของแต่ละประเทศ

ประเทศต่างๆ ต้องประสานงานและทำงานร่วมกันมากขึ้น

การตั้งกลยุทธ์น้ำร่วมกัน และการบริหารจัดการแหล่งน้ำสำรองเชิงกลยุทธ์สามารถเสริมสร้างความมั่นคงน้ำในภูมิภาคได้ การใช้พลังงานทดแทนในการผลิตน้ำกรองจากทะเลก็เป็นทางเลือกหนึ่งที่ช่วยลดการพึ่งพาโรงงานขนาดใหญ่ได้