ฟังเสียงน้องโชว์ภูมิ เมล็ดพันธุ์ใหม่ ที่สร้างโอกาสให้เศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็งจากรากท้องถิ่น

การอบรมนักพัฒนาชุมชนพอเพียงรุ่นใหม่ Show Bhumi Stage Week ซึ่งจัดขึ้นภายในงาน SX 2026 ที่ผ่านมา เป็นเวทีให้เยาวชนโชว์ภูมิจาก 300 อำเภอ มารวมตัวกัน เปิดโอกาสให้เรียนรู้จากประสบการณ์และแนวทางการพัฒนาชุมด้านต่างๆ โดยผู้เชี่ยวชาญจากหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และนักวิชาการ ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น Showbhumi Meet the Masters, Upskill Class และกิจกรรมการทำงานร่วมกันเชิงพื้นที่ เปิดโอกาสให้นักพัฒนาชุมชนพอเพียงได้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ฝึกกระบวนการคิดและการทำงานร่วมกัน เพื่อเชื่อมโยงแนวคิดสู่การปฏิบัติให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่

ชุมชนลมหายใจเด็กพิเศษ

คุ้มกมล มหันต์ หรือภูมิ นักพัฒนาชุมชนพอเพียงดีเด่นจาก อ.กะปง จ.พังงา เป็นหนึ่งใน 10 นักพัฒนาชุมชนพอเพียงดีเด่น จากโครงการสร้างเส้นทางชีวิตให้คนพิการ 

ภูมิ เล่าว่า เขามีน้องชายเป็นออทิสติก ซึ่งพ่อกับเพื่อนๆ ได้ร่วมกันก่อตั้งชมรมผู้ปกครองออทิสติก จ.พังงา เมื่อ 16 ปีก่อน เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้กับลูกๆ จนมีสมาชิก 77 ครอบครัวในปัจจุบัน และได้ต่อยอดเป็นศูนย์ฝึกทักษะ ควบคู่ไปกับการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์สกินแคร์ แบรนด์  เอวาติส (Avautis) ที่มาจากคำว่า Ava แปลว่า ลมหายใจ และ Utis มาจากคำว่า Autistic เพื่อลดการพึ่งพาเงินบริจาคและสร้างรายได้ให้พึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน

หลังจากจบการศึกษาปริญญาตรีจากสถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ เมื่อ 3 ปีที่แล้ว ภูมิ กลับมาช่วยพัฒนาชมรมฯ และสมาชิกออทิสติกให้มีรายได้และอาชีพพึ่งพาตัวเองได้อย่างยั่งยืน
ภูมิ ร่วมกับบริษัท กะปง พอเพียง จำกัด ริเริ่มโครงการ Avautis Community บนพื้นที่ 5 ไร่  

เปลี่ยนพื้นที่ปลอดภัยให้กลายเป็นพื้นที่สร้างรายได้และอาชีพ ทั้งที่กิน ที่อยู่ ที่พัฒนา และที่ทำงาน โดยกำหนดประเภทงานให้เหมาะสมที่คนพิเศษสามารถทำได้จริง เนื่องจากแต่ละคนมีความถนัดแตกต่างกัน ทั้งการผลิตสกินแคร์ การปลูกผัก เลี้ยงไก่ ทำเก้าอี้จากไม้ไผ่ กิจกรรมเวิร์กช็อป และการบริการท่องเที่ยวที่จะเริ่มในต้นปีหน้า

เป้าหมายสำคัญที่สุดของโครงการไม่ใช่แค่รายได้ แต่คือการสร้างโอกาสให้เด็กออทิสติกได้ใช้ชีวิตอย่างมีจุดหมาย สามารถพึ่งพาตนเองและเป็นที่พึ่งของครอบครัวได้

ในอนาคต ภูมิ วางแผนขยายตลาดผลิตภัณฑ์ Avautis ซึ่งผลิตจากสารสกัดธรรมชาติที่เป็นสมุนไพรในท้องถิ่น ไมว่าจะเป็นขมิ้นชัน ดอกดาหลา รางจืด น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันปาล์มแดง โดยมุ่งเน้นผู้บริโภคอายุ 50+ และกลุ่ม LGBTQ รวมไปถึงการเปิดตลาดจีนด้วย

นอกจากนี้ ภูมิ ยังมีเป้าหมายให้ Avautis Community เป็นโมเดลที่ขยายไปสู่จังหวัดอื่นๆ ซึ่งมีคนออติสติกจำนวนมากที่ต้องการดูแลและพัฒนาศักยภาพให้พึ่งพาตนเองได้

เปลี่ยนควันไฟสู่มูลค่าฟาง

จิตติพัฒน์ ลีอวนพิมพ์ เป็นอีกหนึ่งนักพัฒนาชุมชนพอเพียงดีเด่น จาก อ.พรหมพิราม จ.พิษณุโลก และวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเพาะเห็ดบ้านท่าช้าง ได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม วิจัยและพัฒนาการนำฟางข้าวมาทำก้อนเห็ด พร้อมทั้งเปิดรับซื้อฟางข้าวจากเก๋ตรกรในราคาที่สูงกว่าท้องตลาด เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ชุมชน ลด ละ เลิก การเผาฟาง 

อ.พรหมพิราม มีพื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ โดยเป็นพื้นที่ทำงานกว่า 1,890 ไร่ และมีการปลูกข้าวถึง 3 รอบต่อปี นำมาสู่ปัญหาการเผาฟางข้าวหลังเก็บเกี่ยวซึ่งเป็นต้นเหตุฝุ่น PM2.5 ส่งผลให้จังหวัดพิษณุโลกติด 1 ใน 10 จังหวัดที่มีค่าฝุ่นละอองสูงที่สุดในประเทศไทย
โมเดลการสร้างมูลค่าจากฟางข้าวสู่ผลิตภัณฑ์เห็ดแปรรูปอย่างครบวงจร ทำให้เกษตรกรมีรายได้ใหม่จากฟางข้าว 1,250 บาทต่อไร่

นอกจากนี้ บริษัท พรหมพิราม พอเพียง จำกัด ยังเข้ามามีบทบาทในการถ่ายทอดความรู้เรื่องการเพาะเห็ด การสร้างโรงเรือน พร้อมสนับสนุนเครื่องสับฟางขนาดใหญ่ ที่ช่วยเพิ่มกำลังการผลิตก้อนเชื้อเห็ดฟางได้สูงสุดถึง 5,000 ก้อน/วัน หรือแปรรูปฟางข้าวได้วันละ 1 ไร่ ซึ่งจะเป็นกำลังสำคัญในการขยายผลไปสู่อำเภออื่นๆ ในจังหวัดพิษณุโลก และพื้นที่ใกล้เคียงต่อไปในอนาคต

ขณะเดียวกัน สหกรณ์ฯ ร่วมมือกับสหกรณ์การเกษตรเพื่อการตลาดลูกค้า จ.พิษณุโลก สร้างระบบการจัดหาและรับซื้อที่มั่นคง เพื่อเป็นตัวกลางในการรับซื้อก้อนฟางด้วย

สร้างคุณค่าปลาพื้นบ้านที่ถูกลืม

นอกจากประกาศนักพัฒนาชุมชนพอเพียงดีเด่น 10 คน จาก 10 อำเภอแล้ว Show Bhumi Stage Week ครั้งนี้ ยังได้คัดเลือกโครงการโชว์ภูมิ Volume 3  ซึ่งกลุ่มพึ่งตนเอง คว้ารางวัลชนะเลิศ จากโครงการยกระดับผลิตภัณฑ์ปลาแม่น้ำสู่เศรษฐกิจชุมชน

กลุ่มพึ่งตนเองประกอบด้วยนักพัฒนาชุมชนพอเพียง 11 คน จากหลายจังหวัดทั่วทุกภาค เพื่อวางแผนร่วมกันในการนำเสนอโครงการต่อยอดจากทุนที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชน   

เยาวชนโชว์ภูมิ ตัวแทนกลุ่มพึ่งตนเอง พันธ์วิรา สีโรจน์ - แอล จาก อ.พยุหคีรี จ.นครสวรรค์, อัปสรสวรรค์ ศรีปัญญาวิชญ์ - หยก จากเขตสาทร กรุงเทพฯ, ชลภร รัตนวิชัย - หวาย จากกาฬสินธุ์, และ วงศกร สุขดี - แม็ก จาก อ.สีคิ้ว นครราชสีมา เล่าว่า หลังถกเถียงข้อมูลของแต่ละชุมชนแล้วก็ได้เลือกปลาสังกะวาด บ้านหาดเหนือ อ.พยุหคีรี ซึ่งเป็นปลาพื้นถิ่นที่อยู่กับชุมชนริมน้ำเจ้าพระยาแห่งนี้ แต่คนทั่วไปอาจจะไม่รู้จัก และไม่เป็นที่นิยมในตลาด    

ปลาสังกะวาด หรือปลายอน (ภาคอีสานเรียกว่า ปลายอน) เป็นปลาตระกูลเดียวกับปลายสวาย รสชาติคล้ายปลาเนื้ออ่อน ที่สำคัญ มีกรดไขมันโอเมก้า 3 สูงมากปลาทั่วไปถึง 3 เท่า แต่จากการลงพื้นที่พูดคุยกับเกษตรกรบ้านหาดเหนือ พบว่า ปัญหาของผู้เลี้ยงปลาสังกะวาดในกระชัง คือ ไม่มีตลาดรองรับ ผลผลิตปลาสด 1,000 กก./สัปดาห์ จะนำไปขายตามตลาดนัดในพื้นที่ และมีการแปรรูปเป็นปลาแดดเดียวเพียง 10% เท่านั้น

กลุ่มพึ่งตนเองบอกว่า นักพัฒนาชุมชนจะไม่ไปบอกชุมชนว่าเขาอยากทำอะไร และไม่คิดแทนชุมชน แต่จะให้ชาวบ้านเล่าให้ฟังว่า  ของดีหรืออัตลักษณ์ในชุมชนคืออะไร มีปัญหาอะไรบ้าง และนักพัฒนาชุมชนพอเพียงจะเข้ามาแก้ปัญหาร่วมกันได้อย่างไร

3 โจทย์สำคัญที่ต้องแก้ไข

• เพิ่มช่องทางการตลาด ขยายการจำหน่ายสู่ร้านอาหาร ที่พัก ร้านของฝาก และตลาดออนไลน์
• สร้างอัตลักษณ์ด้วยการสื่อสารเรื่องราวความสำคัญผ่านแบรนด์ สังกะวาด หาดเหนือ (Sangwad Hat Nuea) ถ่ายทอดคุณค่าปลาสังกะวาด วิถีประมง และความผูกพันกับแม่น้ำเจ้าพระยาให้เป็นอัตลักษณ์ที่ผู้คนจดจำ
• ยกระดับคุณภาพ พัฒนามาตรฐานการผลิตและความปลอดภัยอาหาร คุณค่าทางโภชนาการ พร้อมพัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่รักษาคุณภาพสินค้า และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค

บริษัทชุมชนเข้มแข็งพอเพียง (ประเทศไทย) จำกัด ด้วยการสนับสนุนของไทยเบฟ ได้ริเริ่มโครงการโชว์ภูมิ เมื่อต้นปีพ.ศ. 2569 ที่ผ่านมา โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างนักพัฒนาชุมชนพอเพียงในระดับอำเภอทั่วประเทศ ให้เป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก สร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชน และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน โดยน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการดำเนินงาน

โครงการโชว์ภูมิ ได้เฟ้นหานักพัฒนาชุมชนพอเพียงจากเยาวชนที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีหรือเทียบเท่า อายุ 21 - 32 ปี และเป็นผู้ที่มีความภูมิใจในอำเภอที่ตนอาศัยอยู่ เข้าใจศักยภาพของพื้นที่ มองเห็นโอกาสในการพัฒนา และมีความตั้งใจที่จะพัฒนาชุมชนตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิดขึ้นจริง โดยมีสัญญาจ้างระยะเวลา 12 เดือน