เปิด 5 พันธุ์แท้แมวไทย หลังครม. เห็นชอบให้เป็นเอกลักษณ์ประจำชาติ ประเภทสัตว์เลี้ยง

ล่าสุดคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบการกำหนดให้แมวไทยเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติ ประเภทสัตว์เลี้ยง ตามที่คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ (กอช.) เสนอ อันเนื่องมาจากผลการศึกษาทางประวัติศาสตร์และการศึกษาทางพันธุกรรมของแมวไทยพบว่า แมวไทยเป็นสัตว์ที่มีเอกลักษณ์ในตัวเองทั้งรูปลักษณ์และลักษณะนิสัยที่มีความโดดเด่น มีความแตกต่างจากแมวสายพันธุ์อื่นอย่างชัดเจน

แมวไทยเป็นสัตว์ที่อยู่คู่กับสังคมไทยมานาน โดยปรากฏหลักฐานการมีอยู่ของแมวไทยมาตั้งแต่ในอดีต อีกทั้งยังมีความเกี่ยวพันในด้านต่าง ๆ ทั้งความเชื่อ วิถีชีวิต สังคม ภูมิปัญญา และวัฒนธรรมของคนไทย แมวไทยจัดเป็นหนึ่งในสายพันธุ์แมวที่ได้รับการยอมรับถึงความพิเศษในระดับสากลและเป็นที่นิยมไปทั่วโลกทำให้ชาวต่างชาติมีความพยายามที่จะนำแมวไทยพันธุ์แท้ไปจดทะเบียน กำหนดมาตรฐานสายพันธุ์ 

ปัจจุบันมีแมวไทยพันธุ์แท้เหลืออยู่ 5 สายพันธุ์ ได้แก่ แมวศุภลักษณ์ แมวโคราช แมววิเชียรมาศ แมวโกญจา และแมวขาวมณี ภาครัฐจึงควรให้ความสำคัญกับการประกาศให้แมวไทยเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติ ประเภทสัตว์เลี้ยง เพื่อเป็นจุดเริ่มต้นที่จะทำให้ทุกภาคส่วนเห็นคุณค่านำไปสู่การอนุรักษ์และร่วมมือกันกำหนดมาตรฐานของแมวไทยพันธุ์แท้ในแนวทางเดียวกันส่งเสริมการเลี้ยงแมวไทยพันธุ์แท้ให้มากขึ้น

ทั้งนี้เพื่อเป็นการรักษาสิทธิ์ความเป็นเจ้าของสายพันธุ์แมวไทยและป้องกันการนำไปจดทะเบียนโดยชาวต่างชาติ รวมทั้งยังเป็นโอกาสในการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและต่อยอดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ที่เกี่ยวเนื่องกับแมวไทย ทั้งนี้ กระทรวงวัฒนธรรมพิจารณาแล้วเห็นชอบด้วย

ทำความรู้จัก 5 พันธุ์แท้แมวไทย

แมวศุภลักษณ์

ชื่อแมวศุภลักษณ์มาจากภาษาบาลี-สันสกฤต แปลว่าลักษณะที่ดีงาม มีขนสีน้ำตาลสม่ำเสมอทั่วทั้งตัว ไม่มีแต้มเข้มแบบแมววิเชียรมาศ ภาพเขียนสีในตำราแมวทุกฉบับและภาพจิตรกรรมฝาผนังที่วัดโพธิ์ระบุตรงกันว่า แมวศุภลักษณ์มีสีน้ำตาลล้วนทั้งตัวไม่มีแต้มเข้ม ในอดีตเคยสูญหายไปจากประเทศไทยแล้วครั้งหนึ่ง

ในตำราแมวไทยโบราณระบุความมงคลของแมวศุภลักษณ์ไว้ต่างกัน แต่ส่วนใหญ่กล่าวถึงการค้าขายมากกว่า ผู้ใดที่ค้าขายแล้วเลี้ยงแมวศุภลักษณ์จะร่ำรวยเงินทอง ส่วนตำราในวังกล่าวถึงแมวศุภลักษณ์ไว้ว่า เลี้ยงแล้วจะได้ยศฐา ได้เป็นอำมาตย์ และเสนาบดี

แมววิเชียรมาศ (Siamese)

แมววิเชียรมาศ เป็นแมวไทยโบราณเพียงชนิดเดียว ที่มีดวงตาสีฟ้า และเป็นต้นแบบให้แมวทั่วโลกอีกหลายชนิด ที่มีบรรพบุรุษมาจากแมวไทยวิเชียรมาศ ตำราแมวไทยโบราณสะกดชื่อแมวชนิดนี้ไว้ต่างกัน เช่น มาส ที่หมายถึงพระจันทร์และดวงเดือน และ มาศ ที่หมายถึงทองคำ ดังนั้น คำว่าวิเชียรมาศ หรือวิเชียรมาส จึงสามารถเขียนได้ทั้ง 2 แบบ ส่วนคำว่าวิเชียร แปลว่า เพชร หรือสายฟ้า แต่ตำราแมวที่ถูกคัดลอกไว้มากที่สุดสะกดด้วย “มาศ”

แมววิเชียรมาศในยุคหลังจึงหมายถึงเพชรและทอง แมววิเชียรมาศยังเคยถูกใช้เป็นสัตว์ทูตสันถวไมตรี ที่รัชกาลที่ 5 พระราชทานให้กงสุลอังกฤษประจำกรุงเทพ และกงสุลอังกฤษได้นำกลับไปกรุงลอนดอนจนกลายเป็นที่โด่งดัง และเรียกแมวชนิดนี้ว่า Siamese cat ตามประเทศที่มา

ในสมัยรัชกาลที่ 7 และรัชกาลที่ 10 แมววิเชียรมาศถูกใช้เป็นเรื่องประกอบพระราชพิธีเฉลิมพระราชมณฑลเฑียร หรือพระราชพิธีขึ้นบ้านใหม่ หลังจากทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกขึ้นครองราชย์

แมววิเชียรมาศเมื่อแรกเกิดมีลำตัวสีขาวนวล และค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีครีม หรือสีงาช้างตามอายุที่มากขึ้น มีแต้มสีน้ำตาลไหม้ 9 แห่ง คือ หน้า 1 หูทั้ง 2 ขาทั้ง 4 หาง และอวัยวะเพศ 1 แมววิเชียรมาศเป็นแมวที่ผลัดขนตลอดชีวิต แต่ละช่วงชีวิตของแมววิเชียรมาศจึงมีสีขนที่แตกต่างกันไปตามวัยและฤดูกาล อุณหภูมิก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้แมววิเชียรมาศมีสีเข้มหรืออ่อน กล่าวคือ อากาศยิ่งเย็นสีขนยิ่งเข้มขึ้น

แมวพันธุ์วิเชียรมาศเป็นแมวขนาดกลาง โดยหัวมีลักษณะยาวสมส่วน, ดวงตาขนาดใหญ่ สีฟ้า เป็นรูปทรงอัลมอนด์ (Almond shaped), คอและลำตัวยาว เป็นกล้ามเนื้อ, ขาเรียวเล็ก อุ้งเท้ากลม, หางยาวลักษณะคล้ายหางเสือ แต้มบริเวณหางจะมีสีเข้มจากปลายหาง และจางลงเมื่อขึ้นมาถึงโคนสะโพก ขนสั้น บางเบา และนุ่มคล้ายเส้นไหม

แมวพันธุ์วิเชียรมาศเพศผู้มีความสูงมาตรฐานอยู่ที่ 11.5-12.2 นิ้ว หรือ 29-31 เซนติเมตร และมีน้ำหนักมาตรฐานอยู่ที่ 8.8-13.2 ปอนด์ หรือ 4-6 กิโลกรัม และเพศเมียมีความสูงมาตรฐานอยู่ที่ 10.6-12.2 นิ้ว หรือ 27-31 เซนติเมตร และมีน้ำหนักมาตรฐานอยู่ที่ 5.5-10 ปอนด์ หรือ 2.5-4.5 กิโลกรัม

แมวพันธุ์วิเชียรมาศ โดยทั่วไปมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ 15-20 ปี แมวพันธุ์วิเชียรมาศ ไม่เพียงแต่สวยงามเท่านั้น แต่ยังเป็นแมวที่ฉลาดมาก ขี้อ้อน เข้ากับคนได้ง่าย  

แมวโคราช

แมวสีสวาดเป็นชื่อเรียกในภาษาพื้นบ้าน มาจากสีของลูกสวาดที่มีสีเทา หรือมีอีกชื่อคือ แมวสีดอกเลา เป็นพืชตระกูลหญ้าชนิดหนึ่ง ในตำราสมุดข่อยโบราณสมัยอยุธยาเรียกแมวชนิดนี้ว่า แมวมาเลศ เป็นภาษาบาลี-สันสกฤต มาจากคำว่า มาลา + อีส หมายถึง ดอกไม้ของพระอิศวร

แมวสีสวาดยังเป็นแมวท้องถิ่นในจังหวัดนครราชสีมาจึงมีอีกชื่อหนึ่งว่า “แมวโคราช” และเป็นชื่อที่คนทั่วโลกรู้จักแมวชนิดนี้ด้วยเช่นกันคือ Korat Cat แมวชนิดนี้มีขนสีเทาและดวงตาสีเหลืองไพฑูรย์ ในตำราสมุดข่อยกล่าวไว้ว่า ผู้ใดเลี้ยงจะนำสุขสวัสดิ์มงคลมาให้ มีคนเมตตา เป็นที่รักใคร่ของผู้คน

ในประเทศไทยยังรู้จักแมวโคราชในชื่ออื่น ๆ อย่าง แมวสีสวาด แมวมาเลศ หรือแมวดอกเลา ที่มีหมายถึง “ความรัก” และความโชคดี อีกทั้งยังเชื่อว่า แมวโคราชเป็นหนึ่งในแมวมงคลโบราณให้คุณ หากเลี้ยงไว้จะนำมาซึ่งความสุขสวัสดิ์ เป็นมงคลแก่เจ้าของ

แมวโคราชได้รับการยกย่องชื่นชมจากผู้คนทั้งในและต่างประเทศ โดยแมวโคราชถูกนำไปโชว์ในงานแสดงแมวที่ประเทศอังกฤษในช่วงศตวรรษที่ 19 ในชื่อ Blue Siamese และนำเข้าไปยังประเทศสหรัฐอเมริกาครั้งแรกในปี 1950 ซึ่งแมวโคราชถือเป็นแมวไม่กี่สายพันธุ์ ที่มีสีขนเดียวตลอดทั่งตัว คือ สีเทาน้ำเงิน (silvery blue)

แมวโคราชจัดอยู่ในกลุ่มแมวขนาดกลาง เป็นแมวที่มีกล้ามเนื้อแน่นและแข็งแรง ลักษณะภายนอกคล้ายกับแมวสายพันธุ์จากประเทศรัสเซีย (Russian Blue) แต่มีขนชั้นเดียวมากกว่าขน 2 ชั้น และเพศเมียมักมีความสง่างามมากกว่าเพศผู้ แมวโคราชเป็นแมวที่มีขนสั้น มีความมันวาว และละเอียด บริเวณลำตัวจะเป็นสีเทาน้ำเงิน (silvery blue) ไม่ควรมีลายหรือมีสีอื่นแทรก ส่วนบริเวณจมูก ปากและฝาเท้ามีสีเทาน้ำเงินเข้ม หรือสีลาเวนเดอร์ ซึ่งขนแมวจะมีสีเข้มเงาเต็มที่ เมื่อแมวอายุประมาณ 2 ปี

ส่วนหัวมีลักษณะรูปหัวใจ เมื่อมองจากทางด้านหน้า บริเวณหน้าผากกว้างและแบน มีดวงตากลมและสีออกเขียว ส่วนจมูกมีขนาดสั้น และโค้งลงด้านล่างเล็กน้อย และมีจุดสังเกตอยู่ระหว่างหน้าผากและจมูก บริเวณคาง และขากรรไกร มีความแข็งแรง และสามารถแยกจากกันได้ชัดเจน ส่วนหูมีขนาดใหญ่ และความกว้างจะลดลงจากล่างขึ้นบน คือ บริเวณฐานกว้างและด้านบนมีความกลมมน

แมวโคราชมีลักษณะลำตัวที่ดูแข็งแรง และมีมัดกล้ามเนื้อที่โดดเด่น ส่วนหลังมีความโค้งเล็กน้อยและขาทั้ง 4 ข้าง วางอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมกับลำตัว โดยมีขาหลังยาวกว่าขาหน้าเล็กน้อย ส่วนหางมีความยาวขนาดพอดี โดยมีส่วนฐานกว้างและแคบลงจนถึงส่วนปลายที่มีความโค้งมน

แมวโคราชถือเป็นแมวที่มีอายุค่อนข้างยืน โดยมีอายุขัยเฉลี่ย ประมาณ 18-19 ปี เป็นแมวสังคม และชอบที่จะเล่นกับคน สามารถเข้ากับครอบครัว และสัตว์ชนิดอื่นได้ดี แมวโคราชมักเป็นที่รักใคร่ของคนในครอบครัว เพราะ เป็นแมวที่ขี้อ้อน ชอบที่จะถูกกอด และเล่นด้วย

แมวขาวมณี

ชื่อเดิมของแมวขาวมณีในตำราสมุดข่อยวัดอรุณฯ คือ “แมวขาวปลอด” ระบุว่า เป็นแมวแก้วหาค่ามิได้ เขียนด้วยภาษาไทยโบราณคล้ายอักษรสมัยอยุธยา ไม่ทราบผู้แต่งและไม่มีคำกลอนเฉพาะเจาะจงแบบแมวมงคล 17 ชนิด เพียงแต่บอกว่า “ให้นรชนผู้มีปัญญาหาเลี้ยงไว้เถิด”

หลักฐานแมวขาวมณีอีกแห่งหนึ่งคือจิตรกรรฝาผนังวัดทองนพคุณฝั่งธนบุรี สันนิฐานว่า แมวขาวมณีพึ่งมาได้รับความนิยมในสมัยกรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นนี้เอง แมวขาวมณีเป็นแมวที่มีขนสีขาวล้วนทั้งตัว ตาสีเหลือง 2 ข้าง หรือตาสีฟ้าทั้ง 2 ข้างก็ได้ เมื่อนำทั้ง 2 ชนิดมาผสมกันจะได้แมวตา 2 สี

แมวขาวมณี เป็นแมวที่มีต้นกำเนิดจากประเทศไทย ถูกบันทึกครั้งแรกในช่วงศตวรรษที่ 14 ในเล่มที่เรียกว่า ตำราแมว เดิมมีชื่อว่า ขาวปลอด ซึ่งมีความหมายว่าสีขาวสนิททั้งตัว จากนั้นถูกเปลี่ยนมาเป็น ขาวมณี เนื่องจากมีสีตาที่แตกต่างกันออกไป

แมวขาวมณี เป็นที่ชื่นชอบของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ (รัชกาลที่ 5) ซึ่งเป็นกษัตริย์ของไทยในช่วงปี 1868-1910 โดยแมวพันธุ์ขาวมณีถูกเลี้ยงเป็นอย่างดีภายในวังไม่ให้คนภายนอกเห็น และได้รับการปกป้อง เพื่อให้เป็นแมวที่มีต้นกำเนิดจากรางวงศ์ไทย

แมวขาวมณีเป็นแมวที่พบได้ยาก และไม่เคยถูกส่งออกนอกประเทศ และจนกระทั่งปี 1999 คอลลีน เฟรมัท นักอนุรักษ์สัตว์ชาวอเมริกัน ได้เริ่มนำแมวพันธุ์ขาวมณีจำนวน 12 ตัว ไปทำการเพาะขยายพันธุ์ และหลังจากนั้นไม่นาน นักเพาะพันธุ์จากประเทศฝรั่งเศส ก็ได้สานต่อการขยายพันธุ์แมวขาวมณี ทำให้กลายเป็นเจ้าเดียวในประเทศแถบตะวันตก

แมวขาวมณีมีลักษณะเหมือนแมวฝั่งตะวันตก รูปร่างเพรียว สวยงาม มีโครงสร้างกระดูกที่ค่อนข้างบางและมีขาหน้าสั้นกว่าขาหลัง บริเวณส่วนหลังและข้างลำตัวโค้งเล็กน้อย หัวของแมวขาวมณีมีขนาดเล็กและมีรูปทรงสามเหลี่ยม จมูกมีรอยหักเล็กน้อย หูมีขนาดปานกลางและตั้ง โดยเฉพาะในเพศผู้ แมวขาวมณีมีจมูกและอุ้งเท้าเป็นสีชมพู

นอกจากนี้แมวขาวมณีมีลักษณะพิเศษที่โดดเด่น คือ รูปทรงของตาและสีของตา จะมีลักษณะเหมือนกับอัญมณีที่วางอยู่บนหินอ่อน และมีสีตาที่หลากหลาย ตั้งแต่สีฟ้าอ่อนจนถึงสีฟ้าไพลิน สีเขียวมรกต สีเขียวเพอริดอท หรือ สีเหลืองแซฟไฟร์ นอกจากนี้ในสภาวะปกติขาวมณีสามารถมีสีตาที่แตกต่างกันทั้ง 2 ข้างได้ และลักษณะขนที่พบเป็นขนสั้น เรียบ และมีสีขาวตลอดทั้งตัว

แมวขาวมณีมีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 10-12 ปี แมวขาวมณีเป็นแมวที่ขี้เล่นและขี้สงสัย เป็นแมวที่ชอบเล่นเกมส์และชอบที่จะสำรวจสิ่งแวดล้อมโดยรอบ เข้ากับเด็ก แมว และสัตว์ขนาดเล็กได้ดี นอกจากนี้ลูกแมวขาวมณีเป็นแมวที่ต้องการความรักความเอาใจใส่ และชอบเล่นกับแมวตัวอื่น ๆ

แมวโกญจา

ในตำราพรหมชาติสะกดว่า “แมวโกญจา” มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลี-สันสกฤต แปลว่า นกกระเรียน หรือเสียงร้องที่ดังกึกก้อง ในตำราที่ใกล้เคียงกันพบชื่อช้างเผือกตระกูลอัคนิพงศ์ชื่อ โกญจศัพท์ ที่แปลว่า เสียงร้องของนกกระเรียนเช่นเดียวกัน และชื่อพระโกญจนาเนศวร์ มีเศียรเป็นช้างมีกายเป็นมนุษย์

เมื่อวิเคราะห์ดูแล้วแมวดำโกนจาจึงไม่ใช่แมวร้ายหรือแมวผีตามที่คนไทยเข้าใจเลย ในทางกลับกันแมวดำโกนจาเป็นแมวมงคลที่มีอำนาจไล่สิ่งชั่วร้ายออกไป ในตำราโบราณระบุว่าแมวดำโกนจามีตาสีเหลืองดอกบวบ ผู้ใดเลี้ยงไว้จะเพิ่มพูนเงินทอง เหมาะกับผู้ที่ทำการค้าขายเป็นหลัก

CR . สมาคมแมวไทยนานาชาติ หรือ TIMBA