มทร.พระนคร ผนึก ป.ป.ส. เปิดตัวนวัตกรรมตรวจคัดกรองสารเสพติดด้วยเทคโนโลยี

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (สำนักงาน ป.ป.ส.) ร่วมกับ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร จัดพิธีเปิดตัวนวัตกรรมภายใต้ “โครงการพัฒนาระบบตรวจคัดกรองสารเสพติดภาคสนามแบบไม่ทำลายด้วยเทคโนโลยี Near-Infrared และ Ultraviolet Spectroscopy” ณ ห้องประชุมสำนักงาน ป.ป.ส. ทุ่งสองห้อง อาคาร 1 ชั้น 2  เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 

โอกาสนี้มี นายศิริสุข ยืนหาญ รองเลขาธิการ ป.ป.ส. เป็นประธานในพิธี โดยท่านเป็นผู้ริเริ่มและผลักดันแนวคิดการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติภารกิจของสำนักงาน ป.ป.ส. 

พร้อมให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพของนักวิจัยและหน่วยงานภายในประเทศ เพื่อสร้างองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์การใช้งานจริง ลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และส่งเสริมการพึ่งพาตนเองด้านเทคโนโลยีอย่างยั่งยืน

โครงการได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด สำนักงาน ป.ป.ส. มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาต้นแบบระบบตรวจคัดกรองสารเสพติดที่มีขนาดกะทัดรัด เคลื่อนย้ายสะดวก และเหมาะสำหรับสนับสนุนการปฏิบัติงานภาคสนาม 

นวัตกรรมดังกล่าวผสานเทคนิคเนียร์อินฟราเรดสเปกโทรสโกปี (Near-Infrared Spectroscopy: NIR) และอัลตราไวโอเลต–วิสิเบิลสเปกโทรสโกปี (Ultraviolet–Visible Spectroscopy: UV–Vis) เพื่อวัดอัตลักษณ์ทางสเปกตรัมของตัวอย่าง ก่อนส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์เพื่อกรองสัญญาณรบกวนและเปรียบเทียบกับฐานข้อมูลสารอ้างอิง 

ระบบได้รับการออกแบบให้รองรับการประมวลผลด้วยเคโมเมตริกส์ การเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning: ML) และปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) เพื่อช่วยจำแนกรูปแบบสเปกตรัมที่ซับซ้อน 

ผลการคัดกรองสามารถแสดงชื่อสาร สูตรและโครงสร้างโมเลกุล กราฟสเปกตรัม และค่าความเชื่อมั่นของแบบจำลองผ่านโปรแกรมประยุกต์บนคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์พกพา

กลุ่มสารเป้าหมายสำหรับการศึกษาและพัฒนาฐานข้อมูลประกอบด้วย เมทแอมเฟตามีน MDMA เฮโรอีนและสารเมแทบอไลต์ 6-MAM คีตามีนและนอร์คีตามีน THC และ THC-COOH ไซโลไซบินและไซโลซิน ไมทราไจนีน และสารกลุ่มเบนโซไดอะซีปีน เช่น ไดอะซีแพม

จุดเด่นของนวัตกรรม คือ การบูรณาการเครื่องตรวจวัดสเปกตรัม ฐานข้อมูลสารอ้างอิง ซอฟต์แวร์วิเคราะห์ และระบบแสดงผลไว้ในแพลตฟอร์มเดียว เพื่อลดขั้นตอนการเตรียมตัวอย่าง ลดการใช้สารเคมี และช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถคัดแยกตัวอย่างที่ควรส่งตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ภายในงานมีการนำเสนอแนวทางความร่วมมือระหว่างสำนักงาน ป.ป.ส. และ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร พร้อมสาธิตเครื่องต้นแบบและซอฟต์แวร์ประมวลผล เพื่อรับข้อเสนอแนะและพัฒนาระบบให้สอดคล้องกับการปฏิบัติงานจริงของเจ้าหน้าที่

ทั้งนี้ ผลจากระบบต้นแบบเป็นเพียงผลการตรวจคัดกรองเบื้องต้น มิใช่ผลยืนยันทางกฎหมาย ตัวอย่างที่ให้ผลบวกหรือยังไม่สามารถสรุปได้ จำเป็นต้องได้รับการตรวจยืนยันด้วยวิธีมาตรฐาน เช่น Gas Chromatography–Mass Spectrometry (GC–MS) หรือ Liquid Chromatography–Tandem Mass Spectrometry (LC–MS/MS) 

คณะผู้วิจัยประกอบด้วย อาจารย์จิระศักดิ์ ธาระจักร์ หัวหน้าโครงการ อาจารย์ไพศาล การถาง อาจารย์ภูมิรัตน์ นวรัตน์ นางสาวนัฏรีญา ดีละมัน และนางสาวสุวภา น้อยจาก สาขาวิชาวัสดุศาสตร์อุตสาหกรรม คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร