เปิดเกณฑ์ใหม่ศาลฎีกา คดีปิดปาก-ฟ้องกลั่นแกล้ง ยกฟ้องได้

วันที่ 29 พฤษภาคม 2569 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ คําแนะนําของประธานศาลฎีกา เกี่ยวกับการดําเนินคดีโดยไม่สุจริตในคดีอาญา พ.ศ. 2569

โดยมีใจความสำคัญว่า ประมวลกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 กําหนดให้ศาลมีอํานาจตรวจสอบกลั่นกรองการใช้สิทธิ ฟ้องคดีอาญาให้อยู่ในกรอบแห่งความสุจริต ไม่เป็นการเอาเปรียบหรือกลั่นแกล้งกัน ดังนั้น เพื่อให้ การดำเนินคดีเป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายด้วยความรอบคอบ ถูกต้อง และเหมาะสม อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 5 แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม

 ประธานศาลฎีกา จึงออกคําแนะนําไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ 1 การฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือโดยบิดเบือนข้อเท็จจริง เพื่อกลั่นแกล้งหรือเอาเปรียบจําเลย หรือโดยมุ่งหวังผลอย่างอื่นยิ่งกว่าประโยชน์ที่พึงได้โดยชอบตามบทบัญญัติมาตรา 161/ ให้หมายความรวมถึง

1.1 การฟ้องคดีที่มีลักษณะเป็นการก่อกวน ข่มขู่ คุกคาม สร้างความอับอายอย่างไม่เป็นธรรม หรือสร้างความยากลําบากเดือดร้อนแก่จําเลยไนการต่อสู้คดีเกินสมควร

1.2 การฟ้องคดีทีมีลักษณะเป็นการกดดันให้จําเลยต้องกระทําการหรือละเว้นกระทําการ เพื่อประโยชน์อันมิชอบ หรือต่อรองผลประโยชน์ที่มิควรได้โดยชอบด้วยกฎหมาย

1.3 การฟ้องคดีโดยจงใจกล่าวอ้างข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสําคัญทีไม่ถูกต้องหรือปกปิด ข้อเท็จจริงนั้น

ข้อ 2 พฤติการณ์ในการฟ้องคดีดังต่อไปนี้ พึงถือเป็นเหตุอันควรสงสัยว่าเป็นการฝ่าฝืนต่อ บทบัญญัติมาตรา 161/1

2.1 กรณีมีการกล่าวอ้างว่ามูลคดีเกิดหลายท้องที่ และยื่นฟ้องคดีต่อศาลในท้องที่ที่ห่างไกล จากภูมิลําเนาหรือสถานที่ทําการงานอันเป็นปกติของจําเลย โดยไม่ได้ก่อให้เกิดความสะดวก ในการสืบพยานหลักฐานหรือไม่เกิดประโยชน์ต่อการพิจารณาคดี

2.2 การฟ้องคดีเพราะเหตุที่จําเลยมีส่วนไนการรณรงค์ เรียกร้อง หรือแสดงความเห็น เพื่อปกป้องสิทธิมนุษยชน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สิทธิของผู้บริโภค สิทธิแรงงาน หรือประโยชน์สาธารณะอย่างอื่น

2.3 การฟ้องคดีเพราะเหตุที่จําเลยเปิดเผยข้อมูลการทุจริตหรือการประพฤติที่มิชอบด้วยกฎหมาย

2.4 การฟ้องคดีเพราะเหตทีจําเลยมีหน้าที่รับผิดชอบในการพิจารณาความผิดของโจทก์ ในระหว่างการแสวงหาข้อเท็จจริงหรือมีคําสั่งชี้ขาด

2.5 การฟ้องคดีที่เกิดจากมูลเหตุเดียวกันเป็นหลายคดีโดยไม่มีเหตุสมควรและมีลักษณะ เป็นการสร้างความยุ่งยากและไม่เป็นธรรมให้แก่จําเลยในการต่อสู้คดี

2.6 การฟ้องคดีเพราะเหตุที่จำเลยใช้สิทธิหรือปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายโดยคําฟ้องไม่ปรากฏ ข้อเท็จจริงว่าจําเลยกระทําโดยไม่สุจริตหรือประพฤติมิชอบโดยชัดแจ้ง

ข้อ 3 เมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่าการฟ้องคดีได้ฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติมาตรา 161/1 ศาลพึงสั่ง ให้โจทก์ชี้แจงรวมถึงแสดงพยานหลักฐาน และศาลอาจเรียกพยานหลักฐานอื่นใดมาเพื่อประกอบการไต่สวน และวินิจฉัยได้ตามที่จําเป็นและสมควร เพื่อการนี้ ศาลอาจมอบหมายให้เจ้าพนักงานคดีหรือเจ้าพนักงานศาล ช่วยตรวจและรวบรวมพยานหลักฐานเพือประกอบการไต่สวนก็ได้ 

ในกรณีที่ความปรากฏโดยชัดแจ้งว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยฝ่าฝืนบทบัญญัติมาตรา 161/1 วรรคหนึ่ง ศาลจะยกฟ้องตั้งแต่ชั้นตรวจฟ้องก็ได้

ข้อ 4 ถ้าคดีอยู่ในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง ศาลอาจดําเนินการตามข้อ 3 วรรคหนึ่ง ไปพร้อมกับ การไต่สวนมูลฟ้อง แล้วมีคําวินิจฉัยให้ยกฟ้องหรือประทับฟ้องตามแต่ศาลจะเห็นสมควรไปใน คราวเดียวกันก็ได้

ข้อ 5 การใช้ดุลพินิจตามบทบัญญัติมาตรา 161/1 วรรคหนึ่ง ศาลพึงคํานึงถึงพฤติการณ์ และความร้ายแรงของการกระทําตามฟ้อง ประโยชน์สาธารณะที่จะได้รับ รวมถึงความชอบธรรม และความน่าเชือถือของกระบวนการยุติธรรมจากการดําเนินคดีต่อไปประกอบด้วย

ข้อ 6 กรณีที่จําเลยอ้างว่าโจทก์ฟ้องคดีโดยฝ่าฝืนต่อบทบัญญัติมาตรา 161/1 หากเห็นได้ว่า จําเลยมีพฤติการณ์ไนทางประวิงคดี ศาลพึงสั่งงดหรือยุติการดําเนินการตามข้ออ้างของจําเลย และดําเนินคดีต่อไปโดยไม่ชักช้า ทั้งนี้ ศาลจะออกข้อกําหนดหรือมีคําสั่งอื่นใดเพื่อห้ามการดําเนิน กระบวนพิจารณาในทางก่อความรําคาญหรือประวิงคดีด้วยก็ได้

ข้อ 7 การดำเนินการทางอาญาในส่วนอื่น นอกจากระบุในคำแนะนำนี้ ศาลพึงยึดหลักการดําเนินคดี โดยสุจริตและหลักความได้สัดส่วนเป็นพื้นฐานในการใช้ดุลพินิจตามกฎหมาย

ประกาศ ณ วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2569