พม.เล็งยกร่างฉบับใหม่ พรบ.ควบคุมการขอทาน เตรียมเพิ่มโทษหนัก

วันที่ 5 มิถุนายน 2568 กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) มีการประชุมและพิจารณาเรื่องการทบทวนและปรับปรุงพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ. 2559 โดยผลการประเมินผลสัมฤทธิ์ตาม พ.ร.บ. ดังกล่าว พบว่า การบังคับใช้กฎหมายไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน , การกำหนดบทกำหนดโทษตามกฎหมายปัจจุบันไม่ทำให้บุคคลที่ทำการขอทานและผู้แสวงหาประโยชน์จากการขอทานเกิดความเกรงกลัว และยังขาดกลไกสำคัญเกี่ยวกับการส่งเสริมสนับสนุนบุคคลที่แสดงความสามารถ 

การทบทวนและปรับปรุงพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ. ... มีหลักการ ดังนี้ 

1. กำหนดความผิดและกำหนดโทษทางอาญาแก่ผู้แสวงหาประโยชน์จากบุคคลที่ทำการขอทาน และบุคคลที่ทำการขอทาน 
2.ให้อำนาจกับพนักงานเจ้าหน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมาย 
3. กำหนดแนวทางการคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิตบุคคลที่ทำการขอทาน 
4. กำหนดมาตรการในการส่งเสริมสนับสนุนและพัฒนาบุคคลที่แสดงความสามารถให้มีความเหมาะสม 

ดังนั้น ที่ประชุมจึงเห็นชอบในการยกเลิกพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ. 2559 ฉบับเดิม และยกร่างฉบับใหม่ โดยมีสาระสำคัญในการปรับปรุงกฎหมายดังกล่าว ดังนี้ 

1. ปรับปรุงเนื้อหาของกฎหมาย ด้วยการแบ่งหมวด เพื่อความชัดเจน จำนวน 6 หมวด ได้แก่ 

• หมวด 1 คณะกรรมการควบคุมการขอทาน
• หมวด 2 การควบคุมการขอทาน 
• หมวด 3 การคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิต 
• หมวด 4 พนักงานเจ้าหน้าที่ 
• หมวด 5 การแสดงความสามารถ 
• หมวด 6 บทกำหนดโทษ และบทเฉพาะกาล  

2. จัดแบ่งบุคคลที่ทำการขอทาน ออกเป็น 3 ประเภท โดยกำหนดมาตรการในการดำเนินการที่แตกต่างกัน ได้แก่ 

• 2.1 บุคคลที่ทำการขอทาน ต้องรับโทษทางอาญา 
• 2.2 บุคคลที่ทำการขอทานซึ่งมีพฤติการณ์พิเศษ ต้องได้รับโทษหนักขึ้น
• 2.3 บุคคลที่ทำการขอทานซึ่งเป็นคนไทยกลุ่มเปราะบางภายหลังการคัดกรอง หากผู้นั้นยินยอมและเข้ารับการคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิตตามระยะเวลาที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนด ให้ผู้นั้นพ้นจากความผิดตามพระราชบัญญัตินี้  

 3. กำหนดความผิดและกำหนดโทษทางอาญาแก่ผู้แสวงหาประโยชน์จากบุคคลที่ทำการขอทาน และบุคคลที่ทำการขอทาน ได้แก่ 

• 3.1 กำหนดห้ามบุคคลทำการขอทาน และกำหนดพฤติการณ์พิเศษของบุคคลที่ทำการขอทานที่ต้องได้รับโทษหนักขึ้น 
• 3.2 บุคคลต่างด้าวที่เข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อทำการขอทาน เมื่อพนักงานสอบสวนดำเนินการตามพระราชบัญญัติฉบับนี้แล้ว ให้ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองต่อไป 
• 3.3 กรณีผู้แสวงหาประโยชน์จากบุคคลที่ทำการขอทาน เดิมมีบทยกเว้นโทษสำหรับบุพการีหรือผู้สืบสันดาน ซึ่งเป็นช่องว่างให้บุคคลที่ทำการขอทานนำบุตรหลานของตนเองมาทำการขอทาน จึงมีการเพิ่มเติม หากเป็นการกระทำต่อเด็ก ซึ่งเป็นการกระทำโดยบุพการี ผู้สืบสันดาน ผู้ปกครอง หรือผู้ดูแลของบุคคลที่ทำการขอทาน ไม่ว่าจะมีความผูกพันกับบุคคลที่ทำการขอทานในทางกฎหมายหรือไม่ก็ตาม ต้องรับโทษหนักขึ้น
   

4.ให้อำนาจกับพนักงานเจ้าหน้าที่ และเพิ่มบทคุ้มครองพนักงานเจ้าหน้าที่

5. กำหนดแนวทางการคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิตบุคคลที่ทำการขอทาน โดยกำหนดหน้าที่และอำนาจของผู้ปกครองสถานคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิต วิธีการและสิทธิที่บุคคลที่ทำการขอทานได้รับกรณีเข้ารับการคุ้มครองและพัฒนาคุณภาพชีวิต

 6. กำหนดมาตรการในการพัฒนาบุคคลที่แสดงความสามารถให้มีความเหมาะสม อันเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น

7.เพิ่มมาตรการทางภาษี เพื่อเป็นแรงจูงใจให้กับบุคคล นายจ้าง เจ้าของสถานประกอบการ องค์กรภาคเอกชน ที่สนับสนุนการดำเนินงานด้านการควบคุมการขอทาน และพัฒนาบุคคลที่แสดงความสามารถ

สำหรับแผนการดำเนินการในระยะต่อไปนั้นคาดว่าสิ้นเดือนมิถุนายนนี้ จะเสนอร่างพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ. ... ต่อคณะทำงานพัฒนา ปรับปรุง และแก้ไขกฎหมายเพื่อความมั่นคงของมนุษย์ จากนั้นประมาณเดือนกรกฎาคม จะเปิดรับฟังความเห็นผ่านระบบกลางทางกฎหมาย ด้วยการเวียนหน่วยงาน และเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็น และในช่วงเดือนสิงหาคม จะเสนอต่อคณะกรรมการควบคุมการขอทาน และคาดว่าจะเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อพิจารณาได้ประมาณเดือนกันยายน 2568