เมืองรอง จังหวัดตราด บ้านน้ำเชี่ยว เสน่ห์ชุมชน ยลกลิ่นอายวิถีชีวิตลงตัวไม่เร่งรีบ

เสน่ห์ของการท่องเที่ยวแบบชุมชน กลายเป็นแม่เหล็กดึงดูดให้กลุ่มนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ หันมาท่องเที่ยวในแบบสไตล์ดังกล่าวเพิ่มมากขึ้น ซึ่งในไทยเองนั้นมีหลากหลายชุมชนที่ยังคงวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม และหนึ่งในนั้นคือ ชุมชนบ้านนํ้าเชี่ยว จังหวัดตราด

โดยชุมชนดังกล่าวในปัจจุบัน ได้รวมตัวกันเป็นวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวบ้านนํ้าเชี่ยว จ.ตราด ที่คอยต้อนรับผู้มาเยือนด้วยกลิ่นอายความสดชื่นที่มาจากธรรมชาติ อาหารที่แสดงออกถึงอัตลักษณ์ รวมทั้งโฮมสเตย์ ที่เรียบง่าย ด้านประวัติของชุมชนแห่งนี้มีเรื่องเล่ามาอย่างยาวนาน ตั้งแต่รัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ชาวจาม หรือแขกจาม ผู้นับถือศาสนาอิสลาม ได้อพยพหนีความไม่สงบจากการล่าอาณานิคมในดินแดนเขมรของฝรั่งเศส เข้ามาตั้งรกรากอยู่ร่วมกับคนไทยและคนจีน ณ บ้านนํ้าเชี่ยว เวลาผ่านไปกว่า 200 ปี ความแตกต่างทางชนชาติ ศาสนา และวัฒนธรรมได้รับการสานสายใยเกิดเป็นมิตรภาพและความสัมพันธ์อันแข็งแกร่ง

เมื่อชุมชนขยายตัว ทำให้ปัญหาสิ่งแวดล้อมเกิดความรุนแรง แต่นั่นไม่ใช่ปัญหา เพราะชาวบ้านทุกคน ร่วมใจฟื้นฟูป่าชายเลนรอบชุมชน ปลูกป่า และตั้งกฎห้ามตัด ห้ามทำลาย ห้ามจับสัตว์นํ้า ห้ามหาผลประโยชน์ในเขตป่า สิ่งเดียวที่ทำได้คือปลูกป่าและปล่อยสัตว์นํ้า เพื่อเป็นแหล่งอนุบาล ตอนนี้ผืนป่าธรรมชาติดั้งเดิมและป่าปลูกขยายออกไปถึง 2,338 ไร่ และเริ่มถ่ายทอดแนวคิดนี้สู่ชุมชนข้างเคียง

อย่างไรก็ดีนอกจากการรักษาผืนป่า ชาวบ้านยังเปิดรับกลุ่มนักท่องเที่ยว โดยคนในชุมชนได้ร่วมกันระดมความคิดจนตกผลึกความร่วมมือเพื่อคงไว้ซึ่งวิถีชีวิตดั้งเดิม และสิ่งที่เรียกว่าดั้งเดิมนี้ได้ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามาอย่างต่อเนื่อง โดยสิ่งที่ครองใจผู้มาเยือนได้อย่างอบอุ่น คือ มารยาทการทักทายที่สุภาพ อ่อนโยน การต้อนรับเหมือนกับญาติหรือพี่น้องผองเพื่อน ไม่เพียงเท่านั้นยังมีอาหารพื้นบ้านที่ทุกคนจะได้ลงมือทำด้วยตนเองผ่านการจับจริงทั้งปลา หอย นอกจากนี้ชุมชนโดยรอบยังรายล้อมไปด้วยสถานที่ท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และความสงบสุขทางด้านศาสนา อาทิ โบราณสถานอายุกว่า 200 ปีอย่างมัสยิดอัลกุ๊บรอ ไหว้พระที่วัดนํ้าเชี่ยว ขอพรจากศาลเจ้าจีน

ด้านบริบทโดยรอบมีความสมดุลสมบูรณ์ด้วยระบบนิเวศจากป่าชายเลน ทำให้โอโซนของชุมชนแห่งนี้มีความสดชื่น น่าอยู่อาศัย สามารถเดินพักผ่อนไปยังมุมต่างๆเพื่อบันทึกความทรงจำผ่านการถ่ายภาพได้อย่างเพลิดเพลิน และที่สำคัญชุมชนแห่งนี้การันตีด้วย รางวัลชุมชนดีเด่น
ทางด้านการท่องเที่ยว ปี 2550 รางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย รางวัลดีเด่นประเภทแหล่งท่องเที่ยว ปี 2556 และปี 2558 จากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย รางวัลชนะเลิศการประกวดวิสาหกิจชุมชนดีเด่น ระดับประเทศ ปี 2559 และปี 2560 จากกรมส่งเสริมการเกษตร และอีกหลายรางวัลจากหน่วยงานรัฐและเอกชน

การคงไว้ซึ่งวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมนอกจากแสดงออกถึงอัตลักษณ์แล้วยังสามารถสร้างเสน่ห์ให้กับภาคการท่องเที่ยว นอกจากสร้างการรับรู้แล้วยังสร้างชื่อเสียง ภาพลักษณ์ที่ดี ก่อเกิดเป็นวิสาหกิจชุมชน ชาวบ้านมีรายได้ ซึ่งถือว่าเป็นโมเดลที่ดีในการส่งเสริมและสนับสนุนการสร้างชุมชนท่องเที่ยวแบบยั่งยืนนั่นเอง 

นอกจากชุมชนดังกล่าว จังหวัดตราดหนึ่งในเมืองรองของภาคตะวันออก พร้อมต้อนรับผู้มาเยือนด้วยสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ที่ครอบคลุมทั้งในด้านศิลปะ วัฒนธรรม อาหาร ความเป็นอยู่ ขนบธรรมเนียมประเพณีและธรรมชาติ ยกตัวอย่างเช่น

1.บ้านเปร็ดใน

อีกหนึ่งตัวอย่างชุมชนที่อยู่อาศัยกันอย่างเรียบง่าย มุ่งเน้นการรักษาสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรมความเป็นอยู่แบบดั้งเดิม ซึ่งเปิดรับนักท่องเที่ยวที่รักและหลงใหลในการท่องเที่ยวแบบธรรมชาติ โดยเฉพาะป่าชายเลนขนาดใหญ่ โดยได้รับการยกย่องว่ามีความสมบูรณ์เป็นอันดับ 2 ของไทย อย่างไรก็ดีนอกจากการท่องเที่ยวชุมชนแห่งนี้แล้วยังมีศูนย์สาธิตการตลาดอเนกประสงค์บ้านเปร็ดใน กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร สหกรณ์แปรรูปอาหารบ้านเปร็ดในจำกัด เพื่อสร้างองค์ความรู้ให้กับนักท่องเที่ยวรวมทั้งเป็นแหล่งช็อปปิ้ง

สินค้าชุมชนเพื่อสร้างรายได้ให้กับชาวบ้าน

2.กลุ่มทะเลในจังหวัดตราด

จังหวัดตราดมีกลุ่มทะเลหลากหลายสถานที่ที่กลายเป็นแลนด์มาร์กสำคัญ อาทิ เกาะช้าง เกาะหมาก เกาะกระดาด เกาะรัง เป็นต้น ซึ่งนอกจากความสวยงามแล้ว ยังมีชายหาดและระบบนิเวศโดยรอบที่สมบูรณ์ อาทิ ภูเขา ป่าชายเลน เป็นต้น พร้อม กันนี้ยังมีหาดทรายดำ โดยหาดแห่งนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่าหาดหัวสน ซึ่งเป็นหาดในลักษณะป่าชายเลนที่มีทรายสีดำสนิทสมชื่อ และจะปรากฏให้เห็นในช่วงนํ้าลงสุดเท่านั้น อีกหนึ่งตัวอย่างที่ดีในมิติของการท่องเที่ยวทางชายฝั่งของจังหวัดแห่งนี้คือการรณรงค์ไม่รับถุงพลาสติกจากห้างร้านต่างๆ เพื่อร่วมกันลดปัญหาปริมาณขยะ

3.น้ำตกที่งดงาม

อย่างที่กล่าวไว้ข้างต้น ตราดไม่ได้มีดีแค่ทะเล แต่ยังมีสภาพทางธรรมชาติที่สมบูรณ์อยู่และหนึ่งในนั้นคือแหล่งท่องเที่ยวอย่าง นํ้าตกสะพานหิน ถือเป็นนํ้าตกที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในจังหวัด ขนาดของนํ้าตกมีความสูงประมาณ 30 เมตร ขณะที่ความพิเศษอยู่ตรงชั้นล่างของนํ้าตกที่นํ้าจะไหลผ่านแผ่นหินเตี้ยๆ ในทางราบจนดูคล้ายกับสะพาน นอกจากนํ้าตกดังกล่าวแล้วยังมีนํ้าตกธารมะยม ตั้งอยู่ทางเกาะช้างด้านใต้ เอกลักษณ์เด่นของนํ้าตกแห่งนี้คือ สายนํ้าที่ไหลตามร่องหินแกรนิตสีดำอย่างสวยงาม

4.จุดชมวิวแหลมงอบ

ประภาคารแหลมงอบ ตั้งเด่นตระหง่านอยู่ที่อำเภอแหลมงอบ หรือสุดที่ดินฝั่งตะวันออกของไทย นอกจากจุดขึ้นไปชมวิวแล้วยังมีสะพานท่าเรือที่ทอดเข้าไปในทะเล โดยเป็นที่เดินทางไปยังกลุ่มเกาะต่างๆ อาทิ เกาะหมาก เกาะขาม เกาะกระดาด ภาพรวมของจุดดังกล่าวมีการจัดผังพื้นที่ที่ดี มีถนนเชื่อมโยงอย่างสะดวกสบายคล้ายกับวงเวียน มีที่จอดรถ รวมทั้งมุมถ่ายรูปริมทะเลสวยๆหลากหลายมุม

5.วัดโยธานิมิตร

เป็นอารามหลวงแห่งเดียวของจังหวัดตราด สร้างขึ้นเมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้าตากสินมารวบรวมไพร่พลที่เมืองตราด วัดนี้ถูกเรียกว่า “วัดโบสถ์” เพราะมีพระอุโบสถสวยงามจนเป็นที่เลื่องลือ สิ่งสำคัญภายในวัดคือ วิหารโยธานิมิตร หรือ พระอุโบสถเก่าที่มีจิตรกรรมเล่าเรื่อง พระเวสสันดรชาดก ปัจจุบันเป็นสถานที่เก็บโบราณวัตถุ เช่น รอยพระพุทธบาท ตู้ลายรดนํ้า นอกจากนี้ยังมีพระเจดีย์ สวนไทร และอุทยานการศึกษาอีกด้วย

จังหวัดตราด นอกจากความงดงามทางธรรมชาติที่กลายเป็นสัญลักษณ์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาแวะเวียนแล้ว จังหวัดแห่งนี้ยังสะท้อนถึงการบริหารจัดการที่ดี โดยเฉพาะในแต่ละชุมชนได้ร่วมกันสืบทอดและรักษาความดั้งเดิมให้อยู่ไว้โดยไม่หวั่นไหวกับการไหลทางวัฒนธรรม อีกหนึ่งเมืองรองที่ห้ามพลาด เพราะความงดงามและเสน่ห์ไม่เป็นสองรองใครอย่างแน่นอนเมื่อทุกคนมาเยือน “ตราด” 

หน้า 23 ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 3,471 วันที่  19-22 พฤษภาคม พ.ศ. 2562