ความท้าทายของคนหนังสือพิมพ์
เสียงเรียกร้องให้สื่อปฏิรูปยังคงมีให้ได้ยินอย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะกับสื่อเก่าอย่างหนังสือพิมพ์ ซึ่งถือว่ามีอิสระมากกว่าสื่ออื่นๆ หนังสือพิมพ์ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม "สื่อเก่า" หลังการปรากฏตัวของสื่อออนไลน์ หรือที่รู้จักกันในนาม "สื่อใหม่" ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาสื่อกระดาษ อย่างหนังสือพิมพ์ ซึ่งยืนเป็นเสาหลักในวงการสื่อมวลชนมานานนับศตวรรษ ถูกเฝ้ามองด้วยความเป็นห่วงเป็นใยจากสังคมว่า จะล้มหายตายจากเหลือเพียงตำนานให้เล่าขานกันเท่านั้น
นักสังเกตการณ์บางคนมั่นใจว่าอวสานของสื่อเก่าใกล้เข้ามาทุกทีแล้ว โดยยกพฤติกรรมคนรุ่นใหม่ที่เติบโตขึ้นมาพร้อมกับสมาร์ทโฟน และมองสื่อกระดาษเป็นช่องทางล้าหลัง ไม่สะดวกสบายเท่าอุปกรณ์ล้ำสมัยในยุคไอที ขึ้นมาสนับสนุนข้อสรุป ประกอบกับปรากฏการณ์ปิดตัวของสื่อกระดาษ ทั้งหนังสือพิมพ์ และนิตยสาร ในต่างประเทศ หรือ การปรับตัวด้วยการหันมาใช้สื่อใหม่เป็นช่องทางสื่อสารกับผู้อ่านมากขึ้น ทำให้ความเชื่อเรื่องยุคสุดท้ายของหนังสือพิมพ์กำลังมาถึงได้รับการยอมรับมากขึ้น
มองจากมุมธุรกิจการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมสื่อ โดยมีสื่อใหม่เป็นหัวหอกคือภัยคุกคาม สะท้อนจากข้อมูลของบริษัทวิจัยด้านโฆษณาระบุว่า เม็ดเงินโฆษณารวมในรอบหลายปีที่ผ่านมา ใช้ผ่านสื่อหนังสือพิมพ์ กับ นิตยสาร ลดลง แต่ใช้ผ่าน ทีวีดิจิตอล และอินเตอร์เน็ตเพิ่มขึ้น ข้อมูลดังกล่าวถือเป็น ดัชนีที่บ่งชี้ความเป็นไปของวงการสื่อได้ระดับหนึ่ง
ท่ามกลาง กระแสการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว หนังสือพิมพ์ทุกค่ายรับมือกับบริบทใหม่ ด้วยการเปิด เว็บไซต์ข่าว หรือประกาศตัวว่าเป็นผู้ผลิตเนื้อหาเพื่อส่งผ่าน"ข่าวชิ้นนั้น"ไปทุกช่องทาง แต่การขยับตัวดังกล่าวไม่ใช่หลักประกันความอยู่รอดเพราะถึงเวลานี้ยังไม่มีใครสามารถคาดเดาได้ว่า ยุคดิจิตอลที่ก้าวขึ้นมาแทนที่ยุคปล่องควัน จะนำอุตสาหกรรมสื่อพลิกผันไปทางไหน
ภายใต้สภาวะที่ถูกรุกไล่ทั้งจากสังคมที่อยากเห็นสื่อปฏิรูป และการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ทางออกที่เหมาะสมที่สุดของคนทำหนังสือพิมพ์เวลานี้ คือการเหลียวกลับมาทบทวนหลักการสำคัญแห่งวิชาชีพ เช่นหลักการอันเป็นสากลที่ว่า ข่าวคือความจริง คนทำหนังสือพิมพ์มีหน้าที่เพื่อผู้อ่าน เพื่อส่วนรวม ไม่ใช่เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว หรือเจ้าของกิจการ นำเสนอข่าวเป็นกลางยุติธรรม ฯลฯ
จริงอยู่คนอ่านหนังสือพิมพ์ลดลง แต่คนอ่านข่าวไม่ได้ลดลง อีกทั้งยังมีโอกาสเพิ่มขึ้นเพราะผู้คนในสังคมก้มหน้า แม้เพลิดเพลินกับข้อมูลข่าวสารที่ฟุ้งกระจายในโลกออนไลน์แต่ก็กระหายข่าวที่เชื่อถือมากกว่า การย้อนกลับไปกระชับหลักการหนังสือพิมพ์ อาจเป็นทั้งคำตอบสำหรับความอยู่รอดทางธุรกิจ และคำตอบว่าจะเริ่มปฏิรูปกันอย่างไรในยามที่คนทำข่าวเป็นผู้ถูกตั้งคำถามจากสังคมเช่นกัน.
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 36 ฉบับที่ 3,138 วันที่ 10 - 12 มีนาคม พ.ศ. 2559
นักสังเกตการณ์บางคนมั่นใจว่าอวสานของสื่อเก่าใกล้เข้ามาทุกทีแล้ว โดยยกพฤติกรรมคนรุ่นใหม่ที่เติบโตขึ้นมาพร้อมกับสมาร์ทโฟน และมองสื่อกระดาษเป็นช่องทางล้าหลัง ไม่สะดวกสบายเท่าอุปกรณ์ล้ำสมัยในยุคไอที ขึ้นมาสนับสนุนข้อสรุป ประกอบกับปรากฏการณ์ปิดตัวของสื่อกระดาษ ทั้งหนังสือพิมพ์ และนิตยสาร ในต่างประเทศ หรือ การปรับตัวด้วยการหันมาใช้สื่อใหม่เป็นช่องทางสื่อสารกับผู้อ่านมากขึ้น ทำให้ความเชื่อเรื่องยุคสุดท้ายของหนังสือพิมพ์กำลังมาถึงได้รับการยอมรับมากขึ้น
มองจากมุมธุรกิจการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรมสื่อ โดยมีสื่อใหม่เป็นหัวหอกคือภัยคุกคาม สะท้อนจากข้อมูลของบริษัทวิจัยด้านโฆษณาระบุว่า เม็ดเงินโฆษณารวมในรอบหลายปีที่ผ่านมา ใช้ผ่านสื่อหนังสือพิมพ์ กับ นิตยสาร ลดลง แต่ใช้ผ่าน ทีวีดิจิตอล และอินเตอร์เน็ตเพิ่มขึ้น ข้อมูลดังกล่าวถือเป็น ดัชนีที่บ่งชี้ความเป็นไปของวงการสื่อได้ระดับหนึ่ง
ท่ามกลาง กระแสการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว หนังสือพิมพ์ทุกค่ายรับมือกับบริบทใหม่ ด้วยการเปิด เว็บไซต์ข่าว หรือประกาศตัวว่าเป็นผู้ผลิตเนื้อหาเพื่อส่งผ่าน"ข่าวชิ้นนั้น"ไปทุกช่องทาง แต่การขยับตัวดังกล่าวไม่ใช่หลักประกันความอยู่รอดเพราะถึงเวลานี้ยังไม่มีใครสามารถคาดเดาได้ว่า ยุคดิจิตอลที่ก้าวขึ้นมาแทนที่ยุคปล่องควัน จะนำอุตสาหกรรมสื่อพลิกผันไปทางไหน
ภายใต้สภาวะที่ถูกรุกไล่ทั้งจากสังคมที่อยากเห็นสื่อปฏิรูป และการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ทางออกที่เหมาะสมที่สุดของคนทำหนังสือพิมพ์เวลานี้ คือการเหลียวกลับมาทบทวนหลักการสำคัญแห่งวิชาชีพ เช่นหลักการอันเป็นสากลที่ว่า ข่าวคือความจริง คนทำหนังสือพิมพ์มีหน้าที่เพื่อผู้อ่าน เพื่อส่วนรวม ไม่ใช่เพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว หรือเจ้าของกิจการ นำเสนอข่าวเป็นกลางยุติธรรม ฯลฯ
จริงอยู่คนอ่านหนังสือพิมพ์ลดลง แต่คนอ่านข่าวไม่ได้ลดลง อีกทั้งยังมีโอกาสเพิ่มขึ้นเพราะผู้คนในสังคมก้มหน้า แม้เพลิดเพลินกับข้อมูลข่าวสารที่ฟุ้งกระจายในโลกออนไลน์แต่ก็กระหายข่าวที่เชื่อถือมากกว่า การย้อนกลับไปกระชับหลักการหนังสือพิมพ์ อาจเป็นทั้งคำตอบสำหรับความอยู่รอดทางธุรกิจ และคำตอบว่าจะเริ่มปฏิรูปกันอย่างไรในยามที่คนทำข่าวเป็นผู้ถูกตั้งคำถามจากสังคมเช่นกัน.
จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ปีที่ 36 ฉบับที่ 3,138 วันที่ 10 - 12 มีนาคม พ.ศ. 2559
