ttb analytics หวั่นเทคโนโลยี ทำคนตกงาน 18 ล้านคน

ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ทีทีบี หรือ ttb analytics  ระบุว่า คาดตลาดแรงงานไทยมีแนวโน้มถูกกดดันจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเพิ่มขึ้นด้วยอัตราเร่ง  คาดว่า จะกระทบคนทำงานกว่า 18 ล้านคนในหลายอุตสาหกรรม  หลังระบบปัญญาประดิษฐ์ได้ถูกพัฒนาเพื่อยกระดับสินค้าทุนอย่างก้าวกระโดด ปัจจัยแรงงานจึงถูกลดทอนบทบาทลงอย่างเลี่ยงไม่ได้

ttb analytics จึงได้ศึกษาผลกระทบการจ้างงานในแต่ละอุตสาหกรรมจากการพัฒนางานศึกษาของ McKinsey โดยมีข้อสรุปดังนี้

• กลุ่มที่ได้รับผลกระทบสูง ครอบคลุมผลกระทบของอุตสาหกรรมที่มีการจ้างงานรวม 3.9 ล้านคน แบ่งเป็น อุตสาหกรรมการศึกษาจำนวน 1.1 ล้านคน และโรงแรมร้านอาหารจำนวน 2.8 ล้านคน ซึ่งเป็นกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีบทบาทของเทคโนโลยีเข้ามาทดแทนการใช้แรงงานได้ดีและมีการใช้ต้นทุนแรงงานที่สูง ส่งผลให้เมื่อเทคโนโลยีถูกนำมาใช้ จำนวนแรงงานเดิมที่เคยใช้อาจถูกทดแทนด้วยเทคโนโลยีดังกล่าวจำนวนมาก

เช่น อุตสาหกรรมการศึกษา โดยเฉพาะกลุ่มการศึกษาที่ไม่ใช่ภาคบังคับ (Voluntary Education) และการอบรม (Upskill and Reskill Training)  ที่บทบาทช่องทางออนไลน์มีอิทธิพลเพิ่มสูงในอัตราเร่ง และในกลุ่มโรงแรมร้านอาหาร โดยเฉพาะธุรกิจร้านอาหาร เทคโนโลยีเข้ามากระทบการจ้างงานอย่างมีนัยสำคัญ จากการปรับการให้บริการในรูปแบบ แพลตฟอร์มเดลิเวอรี่เพิ่มมากขึ้น

• กลุ่มที่ได้รับผลกระทบปานกลาง ครอบคลุมจำนวนอุตสาหกรรมที่มีการจ้างงานรวมสูงถึง 14.1 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกลุ่มที่มีการใช้กำลังแรงงานร่วมกับเครื่องจักรอุปกรณ์มากกว่ากลุ่มแรก แต่ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่ยกระดับประสิทธิภาพสินค้าทุน ส่งผลให้สัดส่วนการใช้แรงงานต่อทุนมีแนวโน้มลดลงอย่างมีนัยสำคัญ  เช่น ภาคการค้าส่ง-ค้าปลีก ที่มีจำนวนจ้างงานสูงถึง 6.2 ล้านคน คาดได้รับผลกระทบจากช่องทางการขายที่เข้าสู่แพลตฟอร์มออนไลน์ และการจัดส่งสินค้าที่เริ่มใช้บริการผ่าน Third- Party Logistic

ภาคการผลิตปัจจุบันมีการจ้างงานสูงถึง 5.9 ล้านคน การจ้างงานอาจได้รับผลกระทบจากเครื่องจักรที่พัฒนาศักยภาพเป็นรูปแบบอัตโนมัติ หรือ กึ่งอัตโนมัติมากขึ้น รวมถึงจำนวนแรงงานอีกราว 1.36 ล้านคนในกลุ่มการขนส่ง และสถานที่เก็บสินค้า ที่ใช้ Internet of Things (IoT) ยกศักยภาพระบบจัดการขนส่ง (TMS) และระบบจัดการคลังสินค้า (WMS) โดยเฉพาะภาคส่วนของคลังสินค้าที่ปัจจุบันเทคโนโลยีช่วยยกระดับคลังสินค้าอัตโนมัติ (Warehouse Automation) ที่แทบไม่ต้องใช้ปัจจัยแรงงาน เป็นต้น

• กลุ่มที่ได้รับผลกระทบต่ำ ในกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่มีลักษณะของ

1. อุตสาหกรรมที่ต้องเน้นใช้สินค้าทุนเข้มข้น (Capital Intensive) เช่น กิจกรรมอสังหาริมทรัพย์ที่แรงงานใช้ในการประสานงานเป็นส่วนใหญ่ หรือกลุ่มที่ถูกบทบาทของเทคโนโลยีลดทอน (Technology Disruption) บทบาทในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา เช่น อุตสาหกรรมข้อมูลข่าวสารและการสื่อสาร และ อุตสาหกรรมกิจกรรมทางการเงินและการประกันภัย
2. กลุ่มอุตสาหกรรมที่มีบทบาทของเทคโนโลยีเข้ามาทดแทนการใช้แรงงานได้ยากจากลักษณะการประกอบธุรกิจ เช่น งานวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคนิค ซึ่งต้องอาศัยความชำนาญและความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน รวมถึงอุตสาหกรรมที่ เกี่ยวข้องกับกิจกรรมด้านสุขภาพจากลักษณะของเนื้องานที่ต้องดูแลใกล้ชิดและมีความต้องการในลักษณะเฉพาะบุคคล

ttb analytics แนะว่า ภาคแรงงานควรเร่งพัฒนาศักยภาพส่วนบุคคลเพื่อยกระดับให้เป็นแรงงานที่มีทักษะ (Skilled Labor) หรือผู้เชี่ยวชาญ (Specialist) ที่สามารถใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มศักยภาพการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงเน้นทำงานจากความชำนาญเฉพาะทางอันถูกทดแทนโดยบทบาทของเทคโนโลยีได้ค่อนข้างยาก

พร้อมกับการส่งเสริมของภาครัฐในการพัฒนายกระดับการเรียนการสอนด้านวิชาชีพให้มีคุณภาพและมาตรฐานเพื่อให้ได้รับการยอมรับจากภาคเอกชน และสามารถพัฒนาแรงงานที่มีศักยภาพให้ทำงานควบคู่ไปกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เข้ามามีบทบาทในอุตสาหกรรมในปัจจุบันได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว