มันสำปะหลังปลอดโรคใบด่าง รู้จักต้นพันธุ์สะอาดก่อนลงแปลง

การเลือกต้นพันธุ์เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการปลูกมันสำปะหลัง โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยงโรคใบด่าง เพราะเชื้อสามารถติดมากับท่อนพันธุ์ และแพร่กระจายผ่านแมลงหวี่ขาวยาสูบได้

จากข่าว 7 นวัตกรรมเกษตรและแปรรูปของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย หรือ วว. หนึ่งในเทคโนโลยีที่นำเสนอคือ ต้นกล้ามันสำปะหลังปลอดโรค ซึ่งใช้เทคนิคเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อผลิตต้นกล้าปลอดเชื้อไวรัส

ประเด็นที่เกษตรกรควรเข้าใจก่อนเลือกใช้คือ ต้นพันธุ์ปลอดโรคมีที่มาอย่างไร ต่างจากพันธุ์ต้านทานโรคอย่างไร และต้องดูแลแปลงต่อเนื่องอย่างไรหลังปลูก

ต้นพันธุ์มันสำปะหลังปลอดโรคใบด่างคืออะไร

ต้นพันธุ์ปลอดโรคใบด่างมุ่งถึงสถานะการปลอดจากเชื้อเป้าหมายภายใต้กระบวนการผลิตและตรวจสอบ จึงควรพิจารณาทั้งแหล่งผลิต วิธีตรวจคัดกรอง และการดูแลต้นพันธุ์ก่อนส่งมอบ

การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อเป็นเทคโนโลยีหนึ่งที่นำมาใช้ในระบบผลิตต้นพันธุ์ แต่ผู้ซื้อควรสอบถามการตรวจเชื้อประกอบ ไม่พิจารณาเฉพาะคำว่า “เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ” บนคำโฆษณา

ปลอดโรคกับต้านทานโรค ต่างกันอย่างไร

คำสองคำนี้ใช้แทนกันไม่ได้ เพราะบอกข้อมูลต่างด้านกัน

• ปลอดโรค กล่าวถึงสถานะของต้นพันธุ์ต่อเชื้อที่ตรวจสอบ

• ต้านทานโรค กล่าวถึงคุณสมบัติของพันธุ์ในการตอบสนองต่อโรค

ดังนั้น การเลือกพันธุ์ควรตรวจสอบทั้งชื่อพันธุ์ แหล่งที่มา และหลักฐานด้านสุขภาพต้นพันธุ์ ไม่ควรเข้าใจว่าต้นพันธุ์สะอาดหมายถึงจะไม่ติดโรคภายหลังลงแปลง

กรมวิชาการเกษตรจัดทำองค์ความรู้เรื่องโรคใบด่างครอบคลุมทั้งการตรวจวินิจฉัย แมลงพาหะ การจัดการโรค และพันธุ์ต้านทาน สะท้อนว่าการลดความเสี่ยงต้องอาศัยหลายมาตรการร่วมกัน

กรมวิชาการเกษตรจัดทำองค์ความรู้เรื่องโรคใบด่างครอบคลุมทั้งการตรวจวินิจฉัย แมลงพาหะ การจัดการโรค และพันธุ์ต้านทาน สะท้อนว่าการลดความเสี่ยงต้องอาศัยหลายมาตรการร่วมกัน

แหล่งข้อมูล: กรมวิชาการเกษตร—การจัดการโรคใบด่างมันสำปะหลังแบบครบวงจร

เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อช่วยผลิตต้นพันธุ์อย่างไร

สวทช. รายงานเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2569 ถึงการนำเทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมาใช้ร่วมกับการขยายพันธุ์ด้วยท่อนพันธุ์ขนาดเล็ก หรือ Mini-stem Cutting เพื่อเพิ่มจำนวนต้นพันธุ์สะอาด

โครงการใช้การตรวจวินิจฉัยโรคประกอบในกระบวนการผลิตและติดตามแปลง พร้อมขยายผลองค์ความรู้สู่พื้นที่อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เพื่อสนับสนุนให้ชุมชนผลิตและกระจายท่อนพันธุ์สะอาดในพื้นที่

ข้อมูลดังกล่าวเป็นโครงการของ สวทช. และพันธมิตร ซึ่งใช้ประกอบความเข้าใจด้านเทคโนโลยี แยกจากผลงานที่ วว. นำเสนอในข่าว 7 นวัตกรรมเกษตร

แหล่งข้อมูล: สวทช.—ขยายผลท่อนพันธุ์สะอาด หยุดวิกฤตโรคใบด่างมันสำปะหลัง

ก่อนซื้อต้นพันธุ์มันสำปะหลัง ควรถามอะไร

เกษตรกรควรขอข้อมูลจากผู้จำหน่ายหรือหน่วยงานผู้ผลิตให้ชัดเจน ได้แก่

1. ชื่อพันธุ์และแหล่งผลิตต้นพันธุ์

2. วิธีตรวจคัดกรองโรคและช่วงเวลาที่ตรวจ

3. ประวัติการดูแลแปลงขยายพันธุ์

4. สภาพต้นพันธุ์และคำแนะนำก่อนปลูก

5. ราคา ค่าขนส่ง และเงื่อนไขส่งมอบ

หากมีการอ้างผลผลิตเพิ่มเป็นร้อยละ ควรถามด้วยว่าเปรียบเทียบกับแปลงลักษณะใด ใช้พันธุ์อะไร และเก็บเกี่ยวที่อายุเท่าไร เพื่อประเมินความเหมาะสมกับพื้นที่ของตน

ใช้ต้นพันธุ์สะอาดแล้ว ยังต้องเฝ้าระวังโรค

แม้เริ่มปลูกด้วยต้นพันธุ์สะอาด ยังต้องติดตามอาการผิดปกติและแมลงพาหะอย่างต่อเนื่อง เพราะโรคสามารถเข้ามาภายหลังได้

หากพบใบด่าง ใบผิดรูป หรืออาการต้องสงสัย ควรให้เจ้าหน้าที่ช่วยวินิจฉัย และไม่เก็บต้นต้องสงสัยไปขยายพันธุ์ต่อ กรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้แจ้งสำนักงานเกษตรอำเภอหรือสำนักงานเกษตรจังหวัด เพื่อรับคำแนะนำการจัดการที่เหมาะสม

แหล่งข้อมูล: กรมส่งเสริมการเกษตร—ทำอย่างไรเมื่อพบโรคใบด่างมันสำปะหลัง

อ่านเพิ่มเติม: วว. พัฒนา 7 นวัตกรรมเกษตรและแปรรูปเด่น