ปุ๋ยสั่งตัดคืออะไร รู้จักสูตรเฉพาะแปลง ลดต้นทุนปุ๋ยเกษตรกร

จากการที่กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ผลักดันงานวิจัยสู่ภาคเกษตร พร้อมยกตัวอย่าง ปุ๋ยอินทรีย์เคมีสั่งตัด ของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ซึ่งข่าวระบุว่าช่วยลดต้นทุนปุ๋ยได้สูงสุด 60% ทำให้เทคโนโลยีดังกล่าวเป็นอีกประเด็นที่น่าติดตามสำหรับเกษตรกรที่ต้องการบริหารต้นทุนการผลิต

อย่างไรก็ตาม การทำความเข้าใจว่า “ปุ๋ยสั่งตัดคืออะไร” ต้องเริ่มจากหลักการเลือกธาตุอาหารให้เหมาะกับดินและพืช เพราะแต่ละแปลงมีความอุดมสมบูรณ์ต่างกัน การใช้ปุ๋ยสูตรและปริมาณเดียวกันจึงอาจไม่ตอบโจทย์ทุกพื้นที่

 

ปุ๋ยสั่งตัดคืออะไร

ปุ๋ยสั่งตัด คือ การจัดการธาตุอาหารพืชให้เหมาะกับพื้นที่เพาะปลูก โดยใช้ข้อมูลชุดดิน ผลวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน และพืชที่ปลูก มาประกอบการเลือกสูตรและกำหนดปริมาณปุ๋ย

ข้อมูลจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อธิบายว่า หลักการดังกล่าวเป็นการใช้ปุ๋ยเคมีตามข้อมูลชุดดินและค่าวิเคราะห์ดิน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย เปรียบได้กับการตัดเสื้อให้เหมาะกับผู้สวมใส่

ดังนั้น ปุ๋ยสั่งตัดจึงเป็นแนวทางจัดการปุ๋ยเฉพาะพื้นที่ ไม่ใช่ชื่อสูตรปุ๋ยตายตัวที่ใช้เหมือนกันได้กับทุกแปลง และคำแนะนำอาจแตกต่างกันตามสภาพดินและความต้องการของพืช

 

ปุ๋ยสั่งตัดต่างจากปุ๋ยสูตรทั่วไปอย่างไร

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ ข้อมูลที่ใช้ตัดสินใจเลือกสูตรและปริมาณปุ๋ย

การใช้ปุ๋ยสูตรเดิมตามความเคยชินอาจไม่ได้คำนึงถึงธาตุอาหารที่มีอยู่ในดินขณะนั้น ขณะที่การใช้ปุ๋ยสั่งตัดนำข้อมูลดินมาประกอบคำแนะนำ เพื่อเติมธาตุอาหารให้เหมาะกับการเพาะปลูก

ทั้งนี้ ปุ๋ยสูตรสำเร็จสามารถเป็นส่วนหนึ่งของคำแนะนำปุ๋ยสั่งตัดได้ หากมีสูตรและอัตราใช้เหมาะสม จึงไม่ควรเข้าใจว่าการใช้ปุ๋ยสั่งตัดจำเป็นต้องซื้อผลิตภัณฑ์ชนิดใหม่เสมอไป

ประเด็น

• ข้อมูลประกอบการเลือก

ใช้ปุ๋ยสูตรเดิมตามความเคยชิน

• อาจอาศัยประสบการณ์หรือสูตรที่เคยใช้

ใช้ปุ๋ยแบบสั่งตัด

• ใช้ข้อมูลชุดดิน ผลวิเคราะห์ดิน และพืชที่ปลูก

ประเด็น

• สูตรและปริมาณ

ใช้ปุ๋ยสูตรเดิมตามความเคยชิน

• อาจใช้เหมือนเดิมในแต่ละฤดู

ใช้ปุ๋ยแบบสั่งตัด

• ​​​​​​​กำหนดตามคำแนะนำที่เหมาะกับแปลง

ประเด็น

• เป้าหมาย

ใช้ปุ๋ยสูตรเดิมตามความเคยชิน

• บำรุงพืชตามแนวทางที่ใช้อยู่

ใช้ปุ๋ยแบบสั่งตัด

• จัดการธาตุอาหารให้สอดคล้องกับดินและพืช

ประเด็น

• การประเมินความคุ้มค่า

ใช้ปุ๋ยสูตรเดิมตามความเคยชิน

• ต้องตรวจสอบต้นทุนและผลผลิต

ใช้ปุ๋ยแบบสั่งตัด

• ต้องตรวจสอบต้นทุนและผลผลิตเช่นเดียวกัน

ปุ๋ยสั่งตัดช่วยลดต้นทุนได้อย่างไร

หลักการลดต้นทุนคือการใช้ปุ๋ยให้เหมาะสม ลดการใส่ธาตุอาหารที่เกินความจำเป็น และจัดสรรปริมาณให้สอดคล้องกับความต้องการของพืช

ข้อมูลจากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) อธิบายว่า การใช้ปุ๋ยต้องพิจารณาทั้งความต้องการของพืชและความอุดมสมบูรณ์ของดิน การใส่น้อยเกินไปอาจทำให้ผลผลิตไม่ดีเท่าที่ควร ส่วนการใส่มากเกินไปทำให้สิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย

การลดค่าปุ๋ยจึงไม่ใช่การลดปริมาณลงเท่ากันทุกแปลง แต่เป็นการปรับใช้ตามข้อมูล พร้อมติดตามว่าผลผลิตและผลตอบแทนเปลี่ยนแปลงอย่างไร

รู้จักปุ๋ยอินทรีย์เคมีสั่งตัด วว.

สำหรับเทคโนโลยีที่ปรากฏในข่าว กระทรวง อว. โดย วว. พัฒนา ปุ๋ยอินทรีย์เคมีสั่งตัดตามค่าวิเคราะห์ดิน พร้อมนำ AI มาช่วยคำนวณสูตรปุ๋ยเฉพาะแปลง

ข้อมูลที่ วว. เผยแพร่เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2569 ระบุผลลดต้นทุนสูงสุดกว่า 60% และกล่าวถึงการนำร่องติดตั้งในสหกรณ์ 30 แห่ง ในพื้นที่อุดรธานี ชัยนาท และเชียงราย โดยมีเป้าหมายเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยและฟื้นฟูดินในระยะยาว

ส่วนข่าววันที่ 25 ตุลาคม 2569 กล่าวถึงการขับเคลื่อนนวัตกรรมเกษตรในจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งมีปุ๋ยอินทรีย์เคมีสั่งตัดเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่นำเสนอ ทั้งสองข้อมูลจึงควรอ่านตามช่วงเวลาและบริบทของแต่ละกิจกรรม

ลดต้นทุนสูงสุด 60% เกษตรกรทุกแปลงได้เท่ากันหรือไม่

ตัวเลขลดต้นทุนสูงสุด 60% ตามข่าว ไม่ควรตีความว่าเกษตรกรทุกคนจะประหยัดได้ในอัตราเดียวกัน หรือหมายถึงการลดต้นทุนเพาะปลูกทั้งหมด

การประเมินความคุ้มค่าจำเป็นต้องทราบว่าตัวเลขดังกล่าวเปรียบเทียบกับการใช้ปุ๋ยแบบใด ใช้กับพืชชนิดใด และรวมค่าใช้จ่ายรายการใดแล้วบ้าง โดยข้อมูลประชาสัมพันธ์ของ วว. ที่อ้างอิงยังไม่ได้แจกแจงรายละเอียดเหล่านี้ครบถ้วน

เกษตรกรจึงควรบันทึกค่าปุ๋ย ค่าตรวจดิน ค่าขนส่ง ค่าแรง และผลผลิตต่อไร่ เพื่อเปรียบเทียบผลตอบแทนก่อนและหลังปรับการใช้ปุ๋ย โดยไม่พิจารณาเฉพาะราคาปุ๋ยเพียงอย่างเดียว

ก่อนใช้ปุ๋ยสั่งตัด ต้องเริ่มอย่างไร

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อธิบายขั้นตอนหลักของการใช้ปุ๋ยสั่งตัดไว้ 3 ส่วน ได้แก่

1. ตรวจสอบข้อมูลชุดดิน เพื่อทราบลักษณะพื้นฐานของดินในพื้นที่เพาะปลูก

2. เก็บตัวอย่างดินและตรวจธาตุอาหาร เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการจัดการปุ๋ย

3. ใช้คำแนะนำปุ๋ยสั่งตัด จากคู่มือหรือระบบคำแนะนำที่รองรับพืชและพื้นที่นั้น

ผู้เริ่มต้นควรขอคำแนะนำเรื่องการเก็บตัวอย่างดินให้ถูกต้อง รวมถึงการแปลผลและกำหนดอัตราใช้ปุ๋ย ก่อนนำไปปรับใช้ในแปลงจริง

สอบถามปุ๋ยอินทรีย์เคมีสั่งตัด วว. ได้ที่ไหน

วว. ระบุช่องทางสอบถามและรับบริการด้านปุ๋ยเพื่อเกษตรกรรมผ่านศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมเกษตรสร้างสรรค์ โดยติดต่อ Call Center โทร. 0 2577 9000 หรือระบบบริการลูกค้า “วว. JUMP”

เกษตรกรและสหกรณ์ที่สนใจควรสอบถามพื้นที่ให้บริการ ค่าใช้จ่าย การเตรียมตัวอย่างดิน และเงื่อนไขเข้าร่วมที่เป็นปัจจุบันก่อนดำเนินการ

แหล่งข้อมูล:

• มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์: หลักการและขั้นตอนปุ๋ยสั่งตัด

• สวทช.: แอปพลิเคชันคำนวณการใช้ปุ๋ยสั่งตัดและปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน

• วว.: ปุ๋ยสั่งตัด วว. และช่องทางรับบริการ