ชาวนา สะเทือน ม.28 ชนเพดาน หนี้ 1.1 ล้านล้าน ส่อปิดฉากเงินช่วยเหลือ “ไร่ละ 1,000”

ในการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 ในส่วนของงบประมาณรัฐวิสาหกิจ มีหน่วยงานที่ถูกปรับลดงบประมาณรวม 3 หน่วยงาน เป็นจำนวนเงิน 6.7 ล้านบาท โดย นายชัชวาล แพทยาไทย สส.ร้อยเอ็ด ได้ตั้งคำถามสำคัญต่อกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณฯ ถึงการตรวจสอบสถานะภาระผูกพันตามมาตรา 28 แห่ง พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังของรัฐบาลอย่างละเอียดถี่ถ้วน เนื่องจากภาระส่วนนี้ไม่เพียงแต่ผูกพันงบประมาณในอนาคต แต่ยังสะท้อนถึงพื้นที่ทางการคลัง  ที่เหลืออยู่สำหรับดำเนินมาตรการช่วยเหลือประชาชน

โดยกลไกมาตรา 28 แห่ง พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลัง ว่า เป็นการมอบหมายให้หน่วยงานของรัฐหรือสถาบันการเงิน เช่น ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) หรือ ธนาคารออมสิน ดำเนินมาตรการตามนโยบายรัฐบาลไปก่อน แล้วรัฐบาลจึงตั้งงบประมาณมาชดเชยในภายหลัง ในลักษณะ "วันนี้ทำ วันนี้ตั้งงบ จ่ายวันหน้า" ซึ่งล่าสุด นายภราดร ปริศนานันทกุล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ระบุถึงแนวทางการจ่ายเงินช่วยเหลือชาวนาว่า รัฐบาลจะมอบหมายให้ ธ.ก.ส. สำรองจ่ายไปก่อน แล้วรัฐบาลจึงทยอยตั้งงบประมาณชดใช้คืนในภายหลัง

อย่างไรก็ตาม สส.ร้อยเอ็ด ชี้ว่า กลไกดังกล่าวนำมาใช้ตามอำเภอใจไม่ได้เนื่องจากมีเพดานกำกับ และสร้างภาระผูกพันงบประมาณในอนาคตทุกครั้งที่นำมาใช้ พร้อมตั้งคำถาม 4 ประเด็นไปยังกรรมาธิการฯ ได้แก่ 1. เพดานตามมาตรา 28 อยู่ตรงไหน 2. ปัจจุบันใช้ไปแล้วเท่าไหร่ 3. งบประมาณปี 2570 ตั้งชำระคืนภาระส่วนนี้เท่าไหร่ และ 4. หลังชำระแล้วรัฐบาลจะเหลือพื้นที่ทางการคลังให้ใช้จริงเท่าไหร่ โดยเน้นย้ำถึงความพร้อมของรัฐบาลหากเกิดวิกฤตราคาข้าวตกต่ำ โรคระบาด ต้นทุนการผลิตสูง หรือภัยพิบัติ ว่าจะมีกลไกและพื้นที่ทางการคลังเพียงพอที่จะช่วยเหลือเกษตรกร เช่น โครงการช่วยเหลือลดต้นทุนการผลิตหรือ "ไร่ละ 1,000 บาท" ได้หรือไม่อีกด้วย

กางตัวเลข หนี้พุ่ง 1.1 ล้านล้าน - ธ.ก.ส. แบก 8.2 แสนล้าน

ด้าน นายวีระ ธีระภัทรานนท์ กรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 ได้ชี้แจงกรอบภาระผูกพันตามมาตรา 28 ใน 4 ประเด็น โดยระบุว่า เพดานการใช้เงินตามมาตรา 28 กำหนดไว้ไม่เกินร้อยละ 32 ของงบประมาณรายจ่ายประจำปี ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลใช้งานอยู่ที่ประมาณร้อยละ 30.5 จึงยังคงพอมีพื้นที่เหลืออยู่บ้าง

อย่างไรก็ดี ยอดคงค้างสะสมที่สถาบันการเงินเฉพาะกิจของรัฐได้สำรองออกเงินให้รัฐบาลไปก่อนตามมาตรา 28 ในขณะนี้ มีจำนวนสะสมรวมแล้วประมาณ 1.1 ล้านล้านบาท โดยเฉพาะในส่วนของ ธ.ก.ส. ณ วันที่ 31 มีนาคม 2569 มียอดเงินที่สำรองจ่ายไปก่อนรวมทั้งสิ้น 826,861 ล้านบาท ซึ่งแบ่งเป็นยอดหนี้คงค้างอยู่กับ ธ.ก.ส. โดยตรงจำนวน 719,000 ล้านบาท และรับโอนไปไว้ยังสำนักบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) อีกประมาณ 17,000 ล้านบาท

ส่อปิดฉากเงินแจกเปล่า "ไร่ละ 1,000" ทำได้แค่สินเชื่อ

นายวีระ ชี้แจงเพิ่มเติมว่า ในแต่ละปีรัฐบาลจะมีโอกาสใช้วงเงินตามมาตรา 28 ได้ประมาณ 50,000 ล้านบาท แต่ส่วนใหญ่จำเป็นต้องจัดสรรในรูปแบบของสินเชื่อดอกเบี้ยผ่อนปรน ไม่สามารถดำเนินโครงการในลักษณะเงินให้เปล่าได้เหมือนที่เคยทำมาส่งผลให้ในปีนี้ รัฐบาลไม่สามารถจัดสรรเงินงบประมาณเพื่อดำเนินโครงการช่วยเหลือค่าลดต้นทุนการผลิตข้าว หรือมาตรการ "ไร่ละ 1,000 บาท" ให้แก่ชาวนาตามที่เคยปฏิบัติตลอดมาได้ เนื่องมาจากติดขัดเรื่องข้อจำกัดของเพดานทางการคลังตามมาตรา 28 แห่ง พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังนั่นเอง