ศาลชี้แบนพาราควอต-คลอร์ไพริฟอส ชอบด้วยกฎหมาย จับตารัฐเสี่ยงจ่าย 116 ล้าน

ความคืบหน้ากรณีข้อพิพาทการแบนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชครั้งสำคัญ ล่าสุดศาลปกครองกลางมีคำวินิจฉัยในคดีที่บริษัทเอกชนฟ้องหน่วยงานรัฐ กรณีประกาศแบน "พาราควอต" และ "คลอร์ไพริฟอส" โดยผลการตัดสินแบ่งออกเป็นสองประเด็นสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อทั้งนโยบายสาธารณสุขและงบประมาณภาครัฐ

ชี้ "แบนพาราควอต-คลอร์ไพริฟอส" ชอบด้วยกฎหมาย

นางสาวปรกชล อู๋ทรัพย์ ผู้ประสานงานเครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (Thai-PAN) เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ว่า ศาลปกครองกลางมีคำวินิจฉัยว่า การออกประกาศแบนสารเคมีของกระทรวงอุตสาหกรรมนั้น "ชอบด้วยกฎหมาย" เนื่องจากเป็นการใช้ดุลพินิจตาม "หลักการระวังไว้ก่อน"  ซึ่งสอดคล้องกับ พ.ร.บ. วัตถุอันตราย และรัฐธรรมนูญ ที่ต้องคำนึงถึงความปลอดภัยต่อชีวิตมนุษย์ สัตว์ พืช และสิ่งแวดล้อมเป็นลำดับแรก

อย่างไรก็ตาม ศาลกลับมองว่า คำสั่งของกรมวิชาการเกษตรที่ให้ผู้ผลิตและผู้นำเข้าเรียกคืนสารเคมีที่คงค้างจากร้านค้าและผู้ครอบครอง เพื่อนำไปทำลายทิ้งโดยให้เอกชนรับผิดชอบค่าใช้จ่ายเองนั้น เป็นคำสั่งที่ "ไม่ชอบด้วยกฎหมาย" โดยศาลให้เหตุผลว่าข้อกฎหมายในปัจจุบันไม่ได้ให้อำนาจหน่วยงานรัฐไว้ครอบคลุมถึงขนาดนั้น

หวั่นรัฐควักงบชดเชย 116 ล้าน – จี้แก้กฎหมาย "ผู้ก่อมลพิษต้องจ่าย" 

ประเด็นที่น่าจับตาคือ มูลค่าความเสียหายที่ประเมินไว้เบื้องต้นในกรณีของบริษัท ซินเจนทา  ผู้ยื่นฟ้อง ซึ่งอาจสูงถึง 116 ล้านบาท หากท้ายที่สุดรัฐต้องนำภาษีประชาชนมาชดเชยค่าทำลายสารเคมีเหล่านี้แทนภาคเอกชน

"ทางเครือข่าย Thai-PAN แสดงความกังวลว่า ผลการตัดสินนี้อาจกลายเป็นบรรทัดฐานที่ทำให้หน่วยงานรัฐไม่กล้าตัดสินใจแบนสารอันตรายในอนาคต จึงมีข้อเสนอให้มีการปรับปรุง พ.ร.บ. วัตถุอันตราย ให้มีอำนาจครอบคลุมตลอดห่วงโซ่การจัดการ และยึดตาม "หลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย"เพื่อความเป็นธรรมและคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ"

กางไทม์ไลน์ 30 วันอุทธรณ์ศาลปกครองสูงสุด 

สำหรับขั้นตอนต่อไป กรมวิชาการเกษตรยังมีสิทธิ์ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุดได้ภายใน 30 วัน ขณะเดียวกันทางเครือข่ายฯ มองว่าภาคเอกชนเองทราบถึงความเสี่ยงดีอยู่แล้ว เนื่องจากทะเบียนวัตถุอันตรายต้องต่อใหม่ทุก 6 ปี และก่อนการแบนจริงรัฐก็ได้ใช้มาตรการจำกัดการใช้มาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงมีระยะเวลาเปลี่ยนผ่านรวมกว่า 1 ปี (7 เดือนหลังประกาศแบน และอีก 9 เดือนเพื่อเก็บทำลาย) ซึ่งถือว่าเพียงพอต่อการปรับตัว

เตรียมเปิดโผ "สารเคมีเฝ้าระวัง" อีกกว่า 200 ชนิด 

นอกจากนี้ Thai-PAN ยังระบุถึงทิศทางในอนาคตว่า จากการประเมินตามเกณฑ์ FAO และ WHO พบว่ายังมีสารเคมีอีกประมาณ 200 กว่าตัว ที่ควรพิจารณาจัดการ โดยเฉพาะกลุ่มกว่า 100 ชนิดที่ไม่มีการนำเข้าเกิน 5 ปีแล้ว ควรประกาศแบนทันทีเพื่อป้องกันปัญหาสารตกค้างในสินค้าเกษตรนำเข้า เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการการค้าระหว่างประเทศที่เน้นสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (Green Policy) มากขึ้น