
ส.อ.ท. หนุนตรวจเข้มกากอุตสาหกรรม ชง 4 แนวทางแก้ปัญหาต้นทาง-ปลายทาง
สภาอุตสาหกรรมฯขานรับนโยบายนายกฯ เร่งปราบการลักลอบทิ้งกากพิษ พร้อมชง 4 มาตรการคุมเข้มตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง
KEY
POINTS
- ส.อ.ท. สนับสนุนให้ภาครัฐตรวจเข้มโรงงานกากอุตสาหกรรมตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่โรงงานต้นทาง ผู้ขนส่ง จนถึงผู้รับกำจัดปลายทาง และดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด
- เสนอให้เร่งฟื้นฟูพื้นที่ปนเปื้อน โดยยึดหลัก "ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย" (Polluter Pays Principle) เพื่อเรียกคืนค่าใช้จ่ายจากผู้กระทำผิด
- ชง 4 แนวทางแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ได้แก่ ลดความเสี่ยงในโรงงาน, ตรวจสอบย้อนกลับได้, นำกากกลับมาใช้ประโยชน์ และใช้ข้อมูลประกอบการลงทุน
- เรียกร้องให้มีผลการแก้ปัญหาที่ชัดเจน ทั้งการหยุดยั้งผู้กระทำผิด การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม และการดูแลผู้ได้รับผลกระทบ เพื่อคืนความเชื่อมั่นให้สังคม
สืบเนื่องจากแนวทางของนายกรัฐมนตรีที่เน้นย้ำให้หน่วยงานร่วมกันแก้ปัญหาการปนเปื้อนและคุ้มครองสุขภาพประชาชน ในการประชุมกองบัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา ในส่วนของส.อ.ท.นางพิมพ์ใจ ลี้อิสสระนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เปิดเผยว่า พร้อมร่วมมือกับภาครัฐแก้ปัญหากากอุตสาหกรรม และสนับสนุนให้กระทรวงอุตสาหกรรมขยายผลการตรวจโรงงานลำดับที่ 105 และ 106 ให้ครอบคลุมตั้งแต่โรงงานต้นทาง ผู้ขนส่ง จนถึงผู้รับจัดการปลายทาง พร้อมดำเนินการตามกฎหมายเมื่อพบการกระทำผิด
“การตรวจเข้มครั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ แต่สิ่งที่สังคมต้องการเห็นต่อจากนี้คือผลการแก้ปัญหาที่ชัดเจน ทั้งการหยุดยั้งผู้กระทำผิด การฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม และการดูแลผู้ได้รับผลกระทบ ส.อ.ท. สนับสนุนให้รัฐบาลและกระทรวงอุตสาหกรรมเดินหน้าอย่างจริงจัง เพื่อคืนความเชื่อมั่นให้ชุมชนและภาคอุตสาหกรรม”
จี้ตรวจดิน-น้ำ พื้นที่ปนเปื้อน วางกรอบฟื้นฟู-ไล่เบี้ยค่าเสียหายผู้ทำผิด
นางพิมพ์ใจ กล่าวย้ำว่า “ตรวจเข้มต้องเห็นผล ฟื้นฟูต้องไม่ล่าช้า” โดยเสนอให้เชื่อมโยงข้อมูลใบอนุญาต การขนส่งและการรับกาก ข้อมูลโรงงานกลุ่มเสี่ยง และข้อร้องเรียนของประชาชน เพื่อระบุจุดเสี่ยงและตรวจสอบว่ากากถูกส่งไปที่ใดและจัดการแล้วเสร็จอย่างไร พร้อมเปิดเผยผลตรวจ การแก้ไขตามคำสั่ง ความคืบหน้าการดำเนินคดี และผลการฟื้นฟูในรูปแบบที่ประชาชนเข้าถึงได้
สำหรับพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ ส.อ.ท. เสนอให้กระทรวงอุตสาหกรรมประสานหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมและสาธารณสุข จังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เร่งตรวจคุณภาพดินและแหล่งน้ำ ควบคุมการแพร่กระจายของมลพิษ และดูแลสุขภาพประชาชน ควบคู่กับการจัดทำแผนฟื้นฟูที่ระบุผู้รับผิดชอบ กรอบเวลา และผลที่ตรวจสอบได้ โดยยึดหลัก ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย (Polluter Pays Principle) และพิจารณาเรียกคืนค่าใช้จ่ายจากผู้ที่ต้องรับผิดตามกระบวนการทางกฎหมาย
“การแก้ปัญหากากอุตสาหกรรมจะถือว่าประสบความสำเร็จ ไม่ใช่เพียงเมื่อมีการตรวจพบหรือดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด แต่ต้องทำให้พื้นที่ได้รับการฟื้นฟู ประชาชนกลับมาดำรงชีวิตได้อย่างปลอดภัย และชุมชนเกิดความมั่นใจว่าปัญหาจะไม่เกิดขึ้นอีก”
นางพิมพ์ใจ กล่าวว่า ส.อ.ท.พร้อมร่วมมือกับภาครัฐยกระดับมาตรฐานผู้รับจัดการกาก ส่งเสริมให้โรงงานเลือกใช้บริการจากผู้ได้รับอนุญาตและปฏิบัติตามมาตรฐาน พร้อมสนับสนุนการใช้ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ เพื่อลดความเสี่ยงต่อชุมชนและสร้างความเชื่อมั่นต่ออุตสาหกรรมไทย
ชง 4 แนวทางป้องกันปัญหากากอุตสาหกรรมตลอดห่วงโซ่
นายปรีดา วัชรเธียรสกุล รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานสถาบันน้ำ สิ่งแวดล้อม และ Climate Change (WECCI) ย้ำว่า “ส่งกากอุตสาหกรรมออกจากโรงงาน ความรับผิดชอบยังไม่จบ” โรงงานต้องติดตามได้ว่ากากถูกส่งไปที่ใดและจัดการแล้วเสร็จอย่างไร พร้อมเสนอ 4 แนวทางดังนี้
- ลดความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทาง ลดและคัดแยกกากในโรงงาน คัดเลือกผู้รับจัดการโดยตรวจสอบใบอนุญาต เทคโนโลยี มาตรฐานความปลอดภัย และขีดความสามารถในการรองรับกาก พร้อมติดตามผลการจัดการจนถึงปลายทาง
- ตรวจสอบย้อนกลับถึงผลการจัดการจริง ต่อยอดระบบ Manifest ให้เชื่อมข้อมูลผู้ก่อกำเนิด ผู้ขนส่ง และผู้รับจัดการ เพื่อสอบทานประเภทและปริมาณกากกับหลักฐานการจัดการแล้วเสร็จ
- นำกากอุตสาหกรรมกลับมาใช้ประโยชน์อย่างปลอดภัย ส่งเสริมการใช้ซ้ำ การรีไซเคิล และการใช้ทรัพยากรร่วมกันระหว่างโรงงาน (Industrial Symbiosis) ควบคู่กับการพัฒนาหลักเกณฑ์และมาตรฐานรองรับ
- ใช้ข้อมูลเลือกเทคโนโลยีและประกอบการลงทุน ใช้ข้อมูลทางวิศวกรรม การประเมินวัฏจักรชีวิต (LCA) และข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพื่อเปรียบเทียบต้นทุน ประสิทธิภาพ และผลกระทบสิ่งแวดล้อมก่อนตัดสินใจลงทุน
นายปรีดา กล่าวเพิ่มเติมว่า การกำกับดูแลที่เข้มงวดควรเดินคู่กับการส่งเสริมนวัตกรรมและการสร้างตลาดให้ผู้ประกอบการที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้การจัดการกากอุตสาหกรรมปลอดภัย ตรวจสอบได้ และนำทรัพยากรที่ยังมีคุณค่ากลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม เป้าหมายสำคัญคือ “จัดการกากอุตสาหกรรมอย่างปลอดภัย ตรวจสอบได้ และนำทรัพยากรที่ยังมีคุณค่ากลับมาใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม เพื่อยกระดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน”
เตรียมจัดงาน ECO Innovation Forum 2026 เชื่อมโจทย์โรงงานกับทางออกที่นำไปใช้ได้จริง
ทั้งนี้เพื่อเป็นการเชื่อมโยงข้อเสนอเชิงนโยบายกับการปฏิบัติ ส.อ.ท. โดย WECCI ร่วมกับการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) ได้เตรียมจัดงาน ECO Innovation Forum 2026 วันศุกร์ที่ 27 พฤศจิกายน 2569 ภายใต้แนวคิด “Industrial Transformation in Action: Circular • Low-Carbon • Competitive” เชิญชวนหน่วยงานภาครัฐ โรงงาน ผู้รับจัดการกากอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการรีไซเคิล ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และภาควิชาการ ร่วมนำโจทย์จริงของโรงงานมาหารือและพัฒนาแนวทางที่นำไปใช้ได้จริง เพื่อให้การปราบปรามการลักลอบทิ้งและการฟื้นฟูพื้นที่ปนเปื้อนเดินควบคู่กับการป้องกันปัญหาที่ต้นทาง การตรวจสอบย้อนกลับถึงปลายทาง และการนำกากอุตสาหกรรมกลับมาใช้ประโยชน์อย่างปลอดภัย ช่วยลดความเสี่ยงต่อชุมชนและสร้างโอกาสทางธุรกิจจากเศรษฐกิจหมุนเวียน
“เป้าหมายร่วมกันคือประชาชนต้องได้รับการคุ้มครอง ผู้กระทำผิดต้องรับผิดชอบ ผู้ประกอบการที่ทำถูกต้องแข่งขันได้ และทรัพยากรที่มีคุณค่าต้องมีโอกาสกลับมาใช้ประโยชน์อย่างปลอดภัย”







