
ปิดฉากโรดโชว์ญี่ปุ่น 'ทีมไทยแลนด์' เปิดประตู 'ยานยนต์-ชิป-อวกาศ' แสนล้าน
รายงานพิเศษเจาะลึกบทสรุปการเดินทางเดินทางโรดโชว์กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น รองนายกฯ เอกนิติ บีโอไอ พร้อมคณะ "ทีมไทยแลนด์" ดึงดูดการลงทุนหลายแสนล้าน ตั้งเป้าคลื่นลงทุนญี่ปุ่นเข้าไทย Second Take-off
KEY
POINTS
- รายงานพิเศษเจาะลึกบทสรุปการเดินทางเดินทางโรดโชว์กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น รองนายกฯ เอกนิติ บีโอไอ พร้อมคณะ "ทีมไทยแลนด์" ประสบความสำเร็จ ได้รับคำมั่นสัญญาการลงทุนจากญี่ปุ่นมูลค่าหลายแสนล้านบาทในอุตสาหกรรมเป้าหมาย
- กลุ่มยานยนต์ 6 ค่ายใหญ่ยืนยันแผนลงทุนในไทยเพิ่มมูลค่า 1.34 แสนล้านบาท เพื่อต่อยอดฐานการผลิตและพัฒนารถยนต์ไฟฟ้าและเทคโนโลยีใหม่
- ดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ (ชิป) และอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง โดยตั้งเป้าสร้างระบบนิเวศให้ครบวงจร
- เปิดประตูความร่วมมือสู่อุตสาหกรรมใหม่คือ "อวกาศ" โดยญี่ปุ่นเสนอให้ไทยนำจุดแข็งด้านวิศวกรรมความแม่นยำเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานการผลิตชิ้นส่วนดาวเทียม
กว่าครึ่งศตวรรษที่ทุนญี่ปุ่นเป็นเสาหลักของภาคอุตสาหกรรมไทย และวางรากฐานให้ไทยเป็นฐานผลิตยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ของภูมิภาค แต่ในช่วงหลังตัวเลขเริ่มส่งสัญญาณเตือนภายใต้การแข่งขันที่รุนแรง แม้ญี่ปุ่นยังมีมูลค่าการลงทุนสะสมในไทยสูงสุด และมีบริษัทญี่ปุ่นดำเนินธุรกิจอยู่กว่า 6,000 ราย แต่ในคำขอรับการส่งเสริมรายปีของบีโอไอ ญี่ปุ่นกลับอยู่อันดับ 4 มานาน 3 ปีติดต่อกัน ตามหลังสิงคโปร์และจีน
กลายเป็นโจทย์ใหญ่ทำให้นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ต้องนำคณะ "ทีมไทยแลนด์" เดินทางไปโรดโชว์ที่กรุงโตเกียว ช่วงวันที่ 17-20 พฤศจิกายน 2569 ประกอบด้วยนายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) และผู้นำคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.)
เป้าหมายของภารกิจคือการดึงดูดการลงทุนและสร้างความเชื่อมั่น โดยตลอด 5 วันของการเจรจากับรัฐบาล ค่ายรถยนต์ ผู้ผลิตชิป เซมิคอนดักเตอร์ อวกาศ สถาบันการเงิน และสมาพันธ์ธุรกิจญี่ปุ่น (Keidanren) จบลงด้วยคำมั่นสัญญาการลงทุนมูลค่าหลายแสนล้านบาท โดยเฉพาะการเปิดประตูสู่อุตสาหกรรมใหม่ ๆ ทไทยไม่เคยมีมาก่อน คู่ไปกับการรักษาฐานอุตสาหกรรมเดิมที่นักลงทุนญี่ปุ่นลงทุนไว้ก่อนหน้านี้
"การเดินทางมาโรดโชว์ของทีมไทยแลนด์ครั้งนี้ผลที่ได้เกินเป้าหมาย เพราะสิ่งที่ได้กลับมาไม่ได้มีแค่เงินระยะสั้น แต่รวมถึงข้อตกลงที่จะให้ทั้งสองประเทศเติบโตไปด้วยกันภายใต้แนวนโยบาย Stronger Together" รองนายกฯ เอกนิติ ยืนยัน
แผนดึงลงทุนชัดเจนสื่อสารถึงเป้าแนวทางเดียว
นายเอกนิติ สรุปผลการเดินทางว่า ทีมไทยแลนด์เดินทางไปพร้อมแผนการเล่นที่ชัดเจน และยึดสารหลัก 3 ประการ ได้แก่ Trust, Second Take-off และ Made with Thailand สารทั้งหมดถูกเรียบเรียงเป็นยุทธศาสตร์ TRUST โดยเฉพาะตัว T แรก เป็น Key Word สำคัญให้ประเทศไทยเป็นหุ้นส่วนที่เชื่อถือได้ มีกฎกติกาและโครงสร้างพื้นฐานที่ดี พร้อมเป็นฐานเชื่อมสู่อาเซียน
ส่วนตัวอักษรที่เหลือครอบคลุมการกระชับความสัมพันธ์ การต่อยอดอุตสาหกรรมเดิม การคว้าอุตสาหกรรมอวกาศ และการเปลี่ยนธีมจาก Made in Thailand เป็น Made with Thailand ซึ่งญี่ปุ่นเองก็กำลังเจอแรงกดดันจากภาษีการค้า สังคมสูงวัย และตลาดที่หดตัวจากการแข่งขัน จึงต้องหาฐานการผลิตที่ปลอดภัยและคุ้นเคย
รองนายกฯ ระบุว่า เรื่องเล่าที่ไทยใช้ต่อรองคือประวัติศาสตร์ร่วมกัน ญี่ปุ่นช่วยให้ไทยเกิด First Take-off ในช่วงปี 2525-2530 ด้วยการตั้งฐานการผลิตที่ระยองและปราจีนบุรี จนไทยได้ชื่อว่าเป็น Detroit of the East
รอบนี้รัฐบาลวางการเยือนเป็นจุดเริ่มของ Second Take-off ที่จะพาไทยสู่อุตสาหกรรมไฮเทคผ่าน 7 สาขา ได้แก่ Smart Agriculture, Food, Smart Electronics, Future Mobility, Quality Tourism, Wellness และ Creative Economy & Retail เพื่อให้ไทยหลุดจากกับดักรายได้ปานกลาง ซึงการลงทุนนั้นเปรียบเหมือนการปลูกต้นไม้ ไม่เหมือนกับการการฟื้นเศรษฐกิจด้วยการบริโภคเพราะทำเป็นการกินแล้วหมดไป
หวังฟื้นเศรษฐกิจไทยเป็นตัว V-Shave
ระหว่างเยือน รัฐบาลยังเปิดประเด็นเรื่องตัวเลขเศรษฐกิจที่วัดต่ำกว่าความจริง ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) แบบเดิมไม่ครอบคลุมเซมิคอนดักเตอร์ ดาต้าเซ็นเตอร์ AI และอวกาศ ส่วนยานยนต์ก็วัดเฉพาะรถที่ใช้น้ำมัน ไม่รวมรถไฟฟ้า รัฐมนตรีวราวุธระบุว่าเพิ่งนำโรงงานในอุตสาหกรรมใหม่เข้าการคำนวณเพียง 10 แห่ง และหลังปรับ MPI ประมาณการ GDP ขยับจาก 2.2% เป็น 2.5% เป้าหมายของรัฐบาลคือเปลี่ยนการฟื้นตัวจากรูปตัว K-Shave เป็นรูปตัว V-Shave โดยใช้การลงทุนเป็นเครื่องยนต์หลัก
6 ค่ายรถยนต์ ประกาศลงทุนในไทยเพิ่ม 1.34 แสนล้าน
ผลที่จับต้องได้มากที่สุดมาจากภาคยานยนต์ เมื่อที่ 20 พ.ย. ค่ายรถยนต์ชั้นนำทั้ง โตโยต้า ฮอนด้า อีซูซุ มิตซูบิชิ มาสด้า และนิสสัน ยืนยันว่าจะลงทุนในไทยเพิ่ม รวมมูลค่าประมาณ 134,000 ล้านบาท ตามกรอบเวลาปี 2569-2573 โดยระหว่างปี 2564 ถึงกันยายน 2569 นักลงทุนญี่ปุ่นยื่นขอส่งเสริมในอุตสาหกรรมยานยนต์ 367 โครงการ มูลค่ากว่า 79,000 ล้านบาท และเป็นสาขาที่มีคำขอมากที่สุดในกลุ่มทุนญี่ปุ่น คำมั่นรอบนี้จึงเกือบเท่ากับสองเท่าของยอดคำขอในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา
แผนการลงทุนของแต่ละค่ายต่างกันไปตามเทคโนโลยีที่เลือก โตโยต้าจะต่อยอดฐานผลิตรถยนต์และรถกระบะ รวมถึงรถกระบะ FCEV รุ่นใหม่เพื่อส่งออก ฮอนด้าพัฒนา Smart Hybrid มิตซูบิชิพัฒนา HEV และ PHEV สำหรับรถกระบะและ PPV มาสด้าลงทุนสายการผลิต MHEV และเตรียมสู่ BEV
ส่วนนิสสันขยายการพัฒนาซัพพลายเชนและบุคลากรไทย อีซูซุจะรักษาบทบาทศูนย์กลางผลิตและส่งออกรถกระบะและรถเพื่อการพาณิชย์ พัฒนารถกระบะ BEV และรถบรรทุก FCEV พร้อมส่งเสริม B20 และเตรียมทดสอบ B30
อานิสงส์โครงสร้างภาษีสรรพสามิตใหม่
สิ่งที่ทำให้ค่ายรถตอบรับคือโครงสร้างภาษีสรรพสามิตใหม่ รถ BEV และ REEV ที่นำเข้าทั้งคันโดยไม่มีฐานผลิตในไทยจะเสียภาษี 35% ตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 ส่วนรถของผู้ที่มีฐานผลิตในไทยจะเสียภาษีในอัตราที่ผูกกับระดับการลงทุน การจ้างงาน และการใช้ชิ้นส่วนในประเทศ
ทั้งนี้จากการหารือระหว่างรองนายกฯ และผู้บริหารระดับสูงจากค่ายรถยนต์ญี่ปุ่นได้ขอบคุณรัฐบาลไทยที่ขึ้นภาษีเพื่อปกป้องการลงทุนในประเทศ รองนายกฯ ยืนยันว่ามาตรการนี้ใช้กับนักลงทุนยานยนต์ทุกราย ไม่ได้เจาะจงญี่ปุ่น นอกจากนี้ยังมีค่ายรถไฟฟ้าจากยุโรป จีน ญี่ปุ่น และเกาหลีอีกกว่า 6-7 รายที่แสดงความสนใจลงทุนในไทยตามมาด้วย
"ค่ายรถยื่นข้อเสนอกลับมาหลายข้อ ข้อแรกคือขอนำเข้ารถบางรุ่นมาทดสอบตลาด ซึ่งฝ่ายไทยบอกว่าต้องหารือต่อและอาจใช้โควตาหรือทำ MOU ข้อสองคือขออัตราภาษีระดับกลางสำหรับรถนำเข้า ซึ่งยังต้องเจรจา และข้อสามคือขอความช่วยเหลือด้านสินเชื่อ ซึ่งรัฐบาลจะพิจารณาควบคู่กับความสามารถชำระหนี้ของประชาชน พร้อมกันนี้ยังขอความชัดเจนเรื่องระยะเวลาผลิต e-Parts สำหรับ HEV รวมถึงขอลดขั้นตอนมาตรฐานและศุลกากรที่ซ้ำซ้อน และขอกรอบเวลาบังคับใช้ Euro 6"รองนายกฯ ระบุ
อย่างไรก็ดีข้อเสนอที่น่าจะกลายเป็นมาตรการเร็วที่สุดคือโครงการรถเก่าแลกรถใหม่ ค่ายรถพร้อมออกเงินสมทบร่วมกับรัฐบาล โดยมีเงื่อนไขว่าต้องนำรถเก่าออกจากระบบ เป้าหมายหลักคือส่งเสริมการใช้ E20 และ B20 ซึ่งเชื่อมกับรายได้ของเกษตรกรผู้ปลูกอ้อย มันสำปะหลัง และปาล์มน้ำมัน โดยรองนายกฯ ยืนยันว่าไม่ได้หารือเรื่องยกเลิกน้ำมันเบนซิน 91 ส่วนภาษีรถยนต์ไฮบริดจะเก็บตามปริมาณการปล่อยคาร์บอน ข้อเสนอนี้ยังต้องผ่านการประเมินด้านงบประมาณและความเป็นธรรมก่อนประกาศใช้ก่อน
ปักธงเซมิคอนดักเตอร์ ดึงรายได้ 5 ล้านล้าน/ปี
อีกกลุ่มที่สำคัญนั่นคือ "เซมิคอนดักเตอร์" ในเวที Roundtable มีผู้บริหารเซมิคอนดักเตอร์ญี่ปุ่น 11 ราย โดยไทยเสนอจุดแข็งด้านโฟโตนิกส์ Power Unit และเซนเซอร์ และเชิญชวนลงทุนต้นน้ำ เช่น IC Design และเวเฟอร์ ซึ่ง รองนายกฯ ระบุว่า เงินลงทุนในกลุ่มเซมิคอนดักเตอร์และอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องรอบนี้อยู่ที่ประมาณ 70,000 ล้านบาท
เป้าหมายของยุทธศาสตร์ชิปตั้งไว้สูง คือดึงการลงทุนอย่างน้อย 500,000 ล้านบาทภายในปี 2573 และกว่า 2.5 ล้านล้านบาทภายในปี 2593 เพื่อให้อุตสาหกรรมมีรายได้ 5 ล้านล้านบาทต่อปี และสร้างงานทักษะสูงกว่า 230,000 ตำแหน่ง ทั้งนี้ตั้งแต่ปี 2566 ถึงกันยายน 2569 ทุนญี่ปุ่นยื่นขอส่งเสริมในกลุ่มนี้แล้ว 108 โครงการ มูลค่ากว่า 59,000 ล้านบาท โดยท่าทีของไทยนั้ไม่ได้ต้องการเพียงเงินลงทุน แต่ต้องการร่วมกับญี่ปุ่นสร้างขีดความสามารถด้านชิปให้ครบทั้งระบบนิเวศ
ขณะที่ความกังวลเรื่องภัยพิบัติก็ถูกยกขึ้นมาระหว่างการเจรจา รองนายกฯ ตอบว่านักลงทุนญี่ปุ่นเข้าใจสถานการณ์ดี และยกตัวอย่างผู้ผลิตเซิร์ฟเวอร์รายใหญ่ของโลกที่เคยย้ายฐานออกไปหลังน้ำท่วมในอดีต วันนี้บริษัทเหล่านี้กำลังย้ายกลับมาไทย เพราะมองว่าไทยเป็นส่วนสำคัญของห่วงโซ่อุปทานและระบบนิเวศการผลิต AI บีโอไอพร้อมสนับสนุนเต็มที่ ก่อนเริ่มการเจรจา คณะได้ไปดูงานดาต้าเซ็นเตอร์ NTT ที่มิตากะ NTT กำหนดให้ไทยเป็นศูนย์กลางเชิงยุทธศาสตร์ในเอเชียแปซิฟิก และได้รับการส่งเสริมจากบีโอไอแล้ว 2 โครงการในกรุงเทพฯ และชลบุรี
ยกระดับฐานยานยนต์สู่อุตสาหกรรมอวกาศ
อุตสาหกรรมที่แปลกใหม่ที่สุดในรอบนี้คือ "อวกาศ" โดยเฉพาะชิ้นส่วนดาวเทียมของญี่ปุ่นกว่า 60-70% ผลิตโดยซัพพลายเออร์ที่เคยทำชิ้นส่วนรถยนต์เครื่องยนต์สันดาป ญี่ปุ่นขาดแคลนแรงงานฝีมือ ขณะที่ไทยมีบุคลากรและฐานการผลิตความแม่นยำสูง ในการหารือกับ METI ฝ่ายญี่ปุ่นเสนอให้นำจุดแข็งด้านวิศวกรรมความแม่นยำของไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานดาวเทียม และร่วมมือด้าน Optical Quantum Computing และยังเป็นโอกาสของ SME ไทยกว่า 3 ล้านราย
เปิดเวทีบิ๊กคอร์ป 38 บริษัทเคดันเรนถกเอกชน
ฝั่งภาคเอกชน เวที Thailand–Japan Investment and Business Dialogue 2026 มีสมาชิกเคดันเรน 64 คนจาก 38 บริษัท ใน 9 กลุ่มอุตสาหกรรม ตั้งแต่การค้า การเงิน พลังงาน ดาต้าเซ็นเตอร์ ไปจนถึงเครื่องจักร เอกชนไทยแต่ละรายเสนอโจทย์ของตัวเอง โดย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ประเมินว่าถ้าไทยรองรับดาต้าเซ็นเตอร์ได้ราว 10 GW ตามคำขอที่บีโอไอได้รับ จะเกิดการลงทุนกว่า 2 ล้านล้านบาท ขณะที่สมาคมธนาคารไทย เสนอ Financial Connectivity เพื่อดึงเงินทุนจากญี่ปุ่น และต่อยอดกลไก JCM เพื่อสร้างคาร์บอนเครดิตคุณภาพสูง
ในฝั่งอุตสาหกรรมสนับสนุน JETRO แสดงความสนใจหลายด้าน ได้แก่ การจับคู่ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยกับสตาร์ทอัพอวกาศญี่ปุ่น การรีไซเคิลแบตเตอรี่รถยนต์และขยะอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักรแปรรูปอาหาร และการพัฒนาบุคลากร ประธาน JETRO ระบุว่าองค์กรมุ่งสร้างระบบนิเวศอุตสาหกรรมและร่วมพัฒนาเทคโนโลยี มากกว่าการดึงดูดเม็ดเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว โดยกระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมรับเรื่องนี้ต่อ ด้วยแผนตั้งนิคมอุตสาหกรรมรีไซเคิลครบวงจรตามโมเดลญี่ปุ่น สำหรับขยะอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และรถยนต์เก่าหมดอายุ
สานต่อการค้าการคลังลดอุปสรรคทางธุรกิจ
ด้านการเงินการคลัง นายกรัฐมนตรีทั้งสองประเทศเห็นชอบให้ยกระดับความตกลง JTEPA ตั้งแต่ตอนหารือกันที่ฟิลิปปินส์ เพราะความตกลงนี้ใช้มาหลายสิบปีจนบริบทโลกเปลี่ยนไปแล้ว และในการเข้าหารือกับนางซัตสึกิ คาตายามะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังญี่ปุ่นทั้งสองฝ่ายเสนอปรับปรุงความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย–ญี่ปุ่น (Japan–Thailand Economic Partnership Agreement: JTEPA) ให้ทันต่อเศรษฐกิจโลก และทบทวนอนุสัญญาภาษีไทย–ญี่ปุ่น เพื่อลดอุปสรรคทางธุรกิจและส่งเสริมการลงทุนด้วย
สำหรับงานที่ต้องทำต่อภายหลังเสร็จสิ้นภารกิจโรดโชว์แล้ว มีกำหนดเวลาชัดเจนงานแรกคือเตรียมจัด Energy and Investment Dialogue กับ METI ก่อนต้อนรับนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นในวาระครบรอบ 140 ปีความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่นในปี 2570 ทั้งสองฝ่ายตั้งใจเร่งให้เห็นผลก่อนผู้นำพบกันในวาระนั้น ในฝั่งยานยนต์ บีโอไอได้รับมอบหมายให้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อวิเคราะห์ข้อเสนอของค่ายรถ
รองนายกฯ ยกความสำเร็จครั้งนี้ให้ทีมไทยแลนด์ ซึ่งประกอบด้วย กรอ. 3 สถาบันและเอกชน 7 สาขา ที่เดินตามแผนเดียวกันจนได้ผล Win-Win ทั้งสองประเทศ
โรดโชว์ครั้งนี้อาจเห็นผลชัดเจนและรวดเร็วกว่าครั้งก่อน ๆ หลังรัฐบาลไทยได้คำมั่นจากค่ายรถยนต์มูลค่า 1.34 แสนล้านบาท การจัดเวทีเซมิคอนดักเตอร์ในต่างแดนเป็นครั้งแรก และได้เริ่มคุยเรื่องอุตสาหกรรมอวกาศ แต่ฝ่ายญี่ปุ่นก็ฝากการบ้านกลับมาไม่น้อย ทั้งภาษีระดับกลาง โควตารถนำเข้าทดสอบตลาด เส้นเวลา Euro 6 และกฎ e-Parts ซึ่งล้วนต้องตัดสินที่กรุงเทพฯ ไม่ใช่ที่โตเกียว ดังนั้นในปี 2570 ซึ่งเป็นปีครบรอบ 140 ปีความสัมพันธ์ "ไทย-ญี่ปุ่น" จึงอาจจะเป็นเส้นตายที่จะเป็นคำตอบว่า Second Take-off ทะยานขึ้นได้จริง หรือยังค้างอยู่ที่ประตูขึ้นเครื่องเท่านั้น







