
ถอดรหัสดีลภาษีไทย-สหรัฐฯ 19 เดือนบนโต๊ะเจรจา ไทยยอมเปิดตลาดอะไรให้อเมริกา
“ศุภจี” ยืนยันไทยไม่ได้เปิดตลาดให้สหรัฐฯ 100% และไม่ได้ลดภาษีเหลือ 0% ทันที ระบุสิ่งที่ “ทรัมป์” ประกาศที่มะนิลาเป็นกรอบที่เจรจากันไว้ตั้งแต่ ก.ค. 2568 “ฐานเศรษฐกิจ” ย้อนดูว่าดีลในช่วงนั้นมีอะไรบ้าง ตั้งแต่ข้อเสนอลดภาษีกว่าหมื่นรายการ โควตาข้าวโพดสหรัฐฯ 1 ล้านตัน ไปจนถึงการซื้อเครื่องบินและพลังงาน
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีการเปิดตลาดการค้าระหว่างไทยและสหรัฐฯ ภายหลังการลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย–สหรัฐฯ (Joint Statement on ART) ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 ที่ผ่านมา โดยชี้แจงว่า การเปิดตลาดไม่ได้เป็นการเปิดทั้งหมดหรือเปิดทันที 100% แต่เป็นการทยอยเปิดในกลุ่มสินค้าอ่อนไหวบางรายการเท่านั้น พร้อมระบุว่าสิ่งที่นายโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวถึงนั้น ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นข้อตกลงการซื้อขายสินค้าเกษตรที่ได้ตกลงร่วมกันไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมของปีที่แล้ว
นางศุภจี กล่าวว่า การที่ประธานาธิบดีทรัมป์นำเรื่องนี้มาพูดเพิ่มเติม เป็นการสื่อสารเพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่เกษตรกรและประชาชนชาวอเมริกัน ซึ่งในส่วนของไทย สินค้าที่ถูกพูดถึงอาจมีส่วนผสมของข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งฝ่ายไทยรับทราบและมีมาตรการรองรับไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปีที่แล้วเช่นกัน โดยกำหนดเงื่อนไขสำคัญว่า ก่อนจะอนุญาตให้นำเข้ามาได้ จะต้องมีการรับซื้อข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศให้หมดก่อน
นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้กำหนดเกณฑ์ราคารับซื้อข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศตามระดับความชื้นเพื่อดูแลเกษตรกรไทย ได้แก่ ความชื้น 30% กำหนดราคารับซื้อไว้ที่ 7.05 บาท และความชื้น 14.9% (หน้าโรงงาน) กำหนดราคารับซื้อไว้ที่ 9.80 บาท
ทั้งนี้ ปัจจุบันราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในประเทศยังคงอยู่ในเกณฑ์ที่ดีหากผลผลิตได้คุณภาพและความชื้นตามเกณฑ์
รองนายกรัฐมนตรีย้ำช่วงท้ายว่า การสร้างความเข้าใจอันดีร่วมกันช่วยลดแรงต่อต้าน ทำให้การค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศเป็นไปอย่างสะดวกและราบรื่นยิ่งขึ้น พร้อมยืนยันว่า การเปิดตลาดครั้งนี้จะไม่นำไปสู่การทุ่มตลาดสินค้าในประเทศไทยแต่อย่างใด แต่จะเป็นการเพิ่มทางเลือกให้แก่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยในการเลือกซื้อวัตถุดิบและสินค้าจากประเทศที่มีข้อตกลงการค้าเสรีร่วมกัน
ย้อนดูดีล ก.ค. 68: ไทยยื่นข้อเสนออะไรให้สหรัฐฯ
เรื่องนี้เริ่มต้นเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2568 เมื่อสหรัฐฯ ประกาศเก็บภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariff) จากสินค้าไทยสูงถึง 36% สูงกว่าเพื่อนบ้านหลายประเทศในอาเซียน รัฐบาลไทยจึงส่ง “ทีมไทยแลนด์” ซึ่งมีนายพิชัย ชุณหวชิร รองนายกฯ และ รมว.คลังในขณะนั้น เป็นหัวหน้าทีม เข้าเจรจากับวอชิงตัน
การต่อรองเข้มข้นที่สุดในเดือนกรกฎาคม 2568 ซึ่งเหลือเวลาไม่ถึงเดือนก่อนเส้นตาย 1 สิงหาคม โดยไทยได้มีการจัดทำข้อเสนอให้สหรัฐฯพิจารณา ดังนี้
6 ก.ค. 68: ไทยเสนอลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ เหลือ 0% บางรายการ ซื้อพลังงานและเครื่องบินโบอิ้งเพิ่ม และตั้งเป้าลดการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ (ขณะนั้นราว 46,000 ล้านดอลลาร์) ลง 70% ภายใน 5 ปี
16-17 ก.ค. 68: ทีมไทยแลนด์ประชุมทางวิดีโอกับผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) และยื่นข้อเสนอเพิ่ม เช่น เปิดตลาดลำไย ปลานิล นำเข้าพลังงาน และส่งเสริมการลงทุนในสหรัฐฯ ฝั่ง USTR ขอให้ไทยพิจารณาเพิ่ม 3 เรื่อง ได้แก่ เพิ่มรายการสินค้าภาษี 0% ลดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี (NTBs) และเพิ่มการลงทุนในสหรัฐฯ
31 ก.ค.-1 ส.ค. 68: สหรัฐฯ แจ้งอัตราภาษีสินค้าไทยที่ 19% มีผลตั้งแต่ 7 สิงหาคม 2568 สินค้าที่ตรวจพบว่าสวมสิทธิ์แหล่งกำเนิดจะโดนภาษี 40% วันที่ 1 ส.ค. คณะรัฐมนตรีประชุมนัดพิเศษ มีนายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาราชการแทนนายกฯ เป็นประธาน
รายการสินค้าที่นายพิชัยเปิดเผยในตอนนั้นมีดังนี้
- ลดภาษีกว่า 10,000 รายการ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าที่ไทยไม่ได้ผลิต หรือสินค้าที่สหรัฐฯ ไม่ได้ขายให้ไทยอยู่แล้ว บางรายการลดเหลือ 0% ทันที บางรายการมีระยะปรับตัวให้ผู้ผลิตในประเทศ
- เชอร์รี: เปิดตลาด เพราะแทบไม่กระทบเศรษฐกิจไทย
- ลำไย: เสนอภาษี 0% แต่สหรัฐฯ แทบไม่มีส่งออกมา
- ปลานิล: เปิดตลาด แต่สินค้าสหรัฐฯ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าแปรรูปที่ราคาสูงกว่าสินค้าไทยหลายเท่า
- ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์: เปิดตลาดเพราะผลผลิตในประเทศไม่พอใช้ ควบคุมด้วยโควตา กำหนดให้มีใบรับรองว่าไม่ได้มาจากการเผา และให้ซื้อข้าวโพดไทยก่อน
- เนื้อหมู: เปิดในสัดส่วนไม่ถึง 1% ของการบริโภคในประเทศ และตรวจสอบเข้มงวดตั้งแต่ต้นทาง
- พลังงานและเครื่องบิน: เริ่มนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากสหรัฐฯ 1 ล้านตันตั้งแต่ปี 2569 เพิ่มการนำเข้าน้ำมันจากสหรัฐฯ และการบินไทยมีแผนจัดซื้อเครื่องบินจากสหรัฐฯ
เส้นทางข้าวโพด 1 ล้านตัน
เงื่อนไขข้าวโพดที่นางศุภจีกล่าวถึงเริ่มขึ้นก่อนเดือนกรกฎาคม 2568 โดยเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2568 คณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (นบขพ.) มีมติดังนี้
- เปิดให้นำเข้าข้าวโพดภายใต้กรอบ WTO ที่ภาษี 0% ไม่เกิน 1 ล้านตัน ให้เอกชนนำเข้าได้ด้วย โดยมีข้าวโพดสหรัฐฯ รวมอยู่ในเป้าหมาย เพื่อใช้เป็นข้อเสนอแลกกับการลดภาษีตอบโต้ (เดิมมีเพียงองค์การคลังสินค้านำเข้าได้ในโควตา 54,700 ตัน ภาษี 20%)
- ใช้มาตรการ 3:1 ผู้นำเข้าต้องซื้อข้าวโพดในประเทศ 3 ส่วนต่อการนำเข้า 1 ส่วน
- กำหนดราคารับซื้อข้าวโพดความชื้นไม่เกิน 30% ไม่ต่ำกว่า 7.05 บาท/กก.
เดือนพฤศจิกายน 2568 ครม. เห็นชอบโควตานำเข้าข้าวโพดสหรัฐฯ 1 ล้านตัน ภาษี 0% และปรับช่วงนำเข้าจาก 1 ก.พ.-31 ส.ค. เป็น 1 ก.พ.-30 มิ.ย. ของทุกปี เพื่อให้เกษตรกรไทยขายผลผลิตได้ก่อน เหตุผลของรัฐคือไทยผลิตได้ราว 4.5 ล้านตันต่อปี แต่ความต้องการใช้อยู่ที่ราว 9 ล้านตัน สมาคมการค้าพืชไร่ยังกังวลว่าการนำเข้าจะกดราคาในประเทศ
เดือนกันยายน 2569 รัฐบาลต้องออกมาปฏิเสธข่าวในโซเชียลที่อ้างว่านางศุภจีลงนามนำเข้าข้าวโพด GMO จากสหรัฐฯ 1 ล้านตัน กระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่าการนำเข้าดังกล่าวเป็นข้อตกลงระหว่างเอกชนไทยกับเอกชนสหรัฐฯ และยังต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไข 3:1
จาก “กรอบ” ต.ค. 68 ถึงแถลงการณ์มะนิลา
ปลายเดือนตุลาคม 2568 สองประเทศประกาศ “กรอบความตกลงว่าด้วยการค้าต่างตอบแทน” ระหว่างการประชุมอาเซียนที่กัวลาลัมเปอร์ เอกสารข้อเท็จจริงของ USTR ระบุสาระสำคัญไว้ดังนี้
ภาษีศุลกากร:
- ไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าร้อยละ 99 ครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรม สินค้าอาหาร และสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ ทุกประเภท
- สหรัฐฯ จะคงอัตราภาษีต่างตอบแทนสำหรับสินค้านำเข้าจากไทยไว้ที่ร้อยละ 19 สหรัฐฯ จะคัดเลือกสินค้าบางรายการให้ได้อัตราภาษีต่างตอบแทนร้อยละ 0 โดยเลือกจากบัญชีในภาคผนวก III ของคำสั่งฝ่ายบริหารที่ 14346 ลงวันที่ 5 กันยายน 2025 เรื่อง "การปรับอัตราภาษีศุลกากรที่อาจมีขึ้นสำหรับประเทศคู่ค้าที่มีแนวทางสอดคล้องกัน"
การขจัดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีต่อสินค้าอุตสาหกรรมส่งออกของสหรัฐฯ: ไทยให้คำมั่นว่าจะแก้ไขอุปสรรคต่อสินค้าส่งออกของสหรัฐฯ ดังนี้
- ยอมรับรถยนต์ที่ผลิตในสหรัฐฯ ตามมาตรฐานความปลอดภัยยานยนต์และมาตรฐานการปล่อยไอเสียของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ
- ยอมรับใบรับรองและการอนุญาตให้วางตลาดล่วงหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ออกให้แก่เครื่องมือแพทย์และยา ว่าเพียงพอต่อการปฏิบัติตามข้อกำหนดของไทย
- ออกใบอนุญาตนำเข้าเอทานอลจากสหรัฐฯ เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
- แก้ไขกฎหมายศุลกากรเพื่อยกเลิกระบบเงินรางวัลที่ผูกกับการกระทำผิดทางศุลกากรและบทลงโทษ
- นำแนวปฏิบัติด้านกฎระเบียบที่ดี (Good Regulatory Practices) มาใช้และปฏิบัติตาม
การขจัดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีต่อสินค้าเกษตรส่งออกของสหรัฐฯ: ไทยจะแก้ไขและป้องกันอุปสรรคต่อสินค้าอาหารและสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ ในตลาดไทย ดังนี้
- เร่งเปิดตลาดให้ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์และสัตว์ปีกที่ได้รับการรับรองจากสำนักงานความปลอดภัยและการตรวจสอบอาหารสหรัฐฯ (FSIS)
- แก้ไขประเด็นที่สร้างความขัดข้องทางการค้า และดูแลให้ข้อกำหนดต่อสินค้าพืชสวนของสหรัฐฯ รวมถึงกากธัญพืชจากการกลั่นเอทานอล (DDGS) ตั้งอยู่บนหลักวิทยาศาสตร์และการประเมินความเสี่ยง
- ยอมรับใบรับรองที่หน่วยงานกำกับดูแลของสหรัฐฯ ออกให้ ตามที่ได้ตกลงกันไว้แล้วในปัจจุบัน
การขจัดอุปสรรคด้านการค้าดิจิทัล การค้าบริการ และการลงทุน: สหรัฐฯ และไทยจะจัดทำข้อผูกพันให้แล้วเสร็จเพื่อแก้ไขอุปสรรคด้านการค้าดิจิทัล การค้าบริการ และการลงทุน ได้แก่
- งดเว้นการเก็บภาษีบริการดิจิทัล และงดใช้มาตรการที่เลือกปฏิบัติต่อบริการหรือผลิตภัณฑ์ดิจิทัลของสหรัฐฯ
- ทำให้ข้อมูลโอนข้ามพรมแดนที่เชื่อถือได้อย่างเสรีเพื่อการประกอบธุรกิจ
- สนับสนุนให้องค์การการค้าโลก (WTO) งดเก็บอากรศุลกากรสำหรับการส่งข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างถาวร
- งดกำหนดโควตาการฉายภาพยนตร์
- ยกเลิกข้อกำหนดให้ต้องประมวลผลภายในประเทศสำหรับธุรกรรมการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระดับค้าปลีกภายในประเทศทั้งหมดที่ใช้บัตรเดบิตซึ่งออกในไทย
- ผ่อนคลายข้อจำกัดการถือหุ้นของต่างชาติให้นักลงทุนสหรัฐฯ ในภาคโทรคมนาคมของไทย
การคุ้มครองและบังคับใช้ทรัพย์สินทางปัญญา: สหรัฐฯ และไทยจะจัดทำข้อผูกพันด้านทรัพย์สินทางปัญญาให้แล้วเสร็จ รวมถึงเรื่องสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ไทยให้คำมั่นว่าจะแก้ไขปัญหาด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่ค้างมานาน ได้แก่ การปราบปรามสินค้าปลอมเครื่องหมายการค้าและการละเมิดลิขสิทธิ์ องค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ที่ดำเนินการโดยมิชอบ การหลบเลี่ยงมาตรการทางเทคโนโลยีที่ใช้คุ้มครองงาน และคำขอรับสิทธิบัตรที่ค้างการพิจารณา
การเสริมความสอดคล้องด้านความมั่นคงทางเศรษฐกิจ: สหรัฐฯ และไทยมุ่งร่วมมือกันให้มากขึ้นเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ความร่วมมือนี้รวมถึงการดำเนินมาตรการที่เสริมกันเพื่อรับมือกับนโยบายและแนวปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมของประเทศที่สาม ความร่วมมือด้านการควบคุมการส่งออกและความมั่นคงด้านการลงทุน และการแก้ปัญหาการหลบเลี่ยงอากร
การยกระดับการคุ้มครองแรงงาน: ไทยให้คำมั่นว่าจะยกระดับการคุ้มครองสิทธิแรงงานที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล ไทยจะดำเนินการแก้ไขกฎหมายเพื่อคุ้มครองเสรีภาพในการสมาคมและสิทธิในการร่วมเจรจาต่อรองของแรงงานให้เข้มแข็งขึ้น และจะบังคับใช้กฎหมายแรงงานให้เข้มงวดขึ้น รวมถึงจัดการกับการละเมิดในภาคส่วนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการใช้แรงงานบังคับและแรงงานเด็ก
การบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมอย่างเข้มแข็ง: ไทยให้คำมั่นว่าจะกำหนดและคงไว้ซึ่งการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในระดับสูง และจะบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ
ข้อตกลงทางการค้าเชิงพาณิชย์: สหรัฐฯ และไทยรับทราบข้อตกลงเชิงพาณิชย์ระหว่างบริษัทสหรัฐฯ และบริษัทไทยในภาคเกษตร พลังงาน และการบินที่จะมีขึ้น ได้แก่
- การซื้อสินค้าเกษตร เช่น ข้าวโพดอาหารสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืชจากการกลั่นเอทานอล (DDGS) มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
- การซื้อผลิตภัณฑ์พลังงาน เช่น ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) น้ำมันดิบ และอีเทน มูลค่าประมาณ 5,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
- การจัดซื้ออากาศยานของสหรัฐฯ 80 ลำ มูลค่ารวม 18,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ขั้นตอนต่อจากนี้
นางศุภจีระบุว่าแถลงการณ์ร่วมยังไม่ใช่ความตกลงฉบับสมบูรณ์ ขั้นต่อไปคือปรับถ้อยคำทางกฎหมาย เสนอ ครม. ขอความเห็นชอบให้ลงนาม รับฟังความคิดเห็นประชาชน เสนอรัฐสภาพิจารณา และแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ก่อนความตกลงจะมีผลบังคับใช้
ประเด็นที่ยังต้องจับตามีดังนี้
- รายละเอียดรายสินค้า: สินค้าใดจะได้ 0% ทันที และสินค้าใดต้องทยอยลดภายใต้โควตา ยังไม่มีการเปิดเผยภาคผนวกอย่างเป็นทางการ
- ภาษีมาตรา 301: นักเศรษฐศาสตร์บางรายเตือนว่า หากสหรัฐฯ เก็บภาษีตามมาตรา 301 อีก 12.5% ซ้อนบนอัตราพื้นฐาน 19% สินค้าไทยอาจเจอภาษีรวมสูงถึง 31.5%
- เนื้อหมูและการค้าดิจิทัล: สองเรื่องที่ยังอ่อนไหวในการเจรจารอบสุดท้าย
- บทบาทรัฐสภา: ความตกลงฉบับสมบูรณ์จะผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญหรือไม่






