thansettakij
thansettakij
ถอดรหัสดีลภาษีไทย-สหรัฐฯ 19 เดือนบนโต๊ะเจรจา ไทยยอมเปิดตลาดอะไรให้อเมริกา

ถอดรหัสดีลภาษีไทย-สหรัฐฯ 19 เดือนบนโต๊ะเจรจา ไทยยอมเปิดตลาดอะไรให้อเมริกา

18 พ.ย. 69 | 07:23 น.
อัปเดตล่าสุด :18 พ.ย. 69 | 07:24 น.

“ศุภจี” ยืนยันไทยไม่ได้เปิดตลาดให้สหรัฐฯ 100% และไม่ได้ลดภาษีเหลือ 0% ทันที ระบุสิ่งที่ “ทรัมป์” ประกาศที่มะนิลาเป็นกรอบที่เจรจากันไว้ตั้งแต่ ก.ค. 2568 “ฐานเศรษฐกิจ” ย้อนดูว่าดีลในช่วงนั้นมีอะไรบ้าง ตั้งแต่ข้อเสนอลดภาษีกว่าหมื่นรายการ โควตาข้าวโพดสหรัฐฯ 1 ล้านตัน ไปจนถึงการซื้อเครื่องบินและพลังงาน

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีการเปิดตลาดการค้าระหว่างไทยและสหรัฐฯ ภายหลังการลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย–สหรัฐฯ (Joint Statement on ART) ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 ที่ผ่านมา  โดยชี้แจงว่า การเปิดตลาดไม่ได้เป็นการเปิดทั้งหมดหรือเปิดทันที 100% แต่เป็นการทยอยเปิดในกลุ่มสินค้าอ่อนไหวบางรายการเท่านั้น พร้อมระบุว่าสิ่งที่นายโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวถึงนั้น ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่เป็นข้อตกลงการซื้อขายสินค้าเกษตรที่ได้ตกลงร่วมกันไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมของปีที่แล้ว

นางศุภจี กล่าวว่า การที่ประธานาธิบดีทรัมป์นำเรื่องนี้มาพูดเพิ่มเติม เป็นการสื่อสารเพื่อสร้างความมั่นใจให้แก่เกษตรกรและประชาชนชาวอเมริกัน ซึ่งในส่วนของไทย สินค้าที่ถูกพูดถึงอาจมีส่วนผสมของข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ซึ่งฝ่ายไทยรับทราบและมีมาตรการรองรับไว้ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปีที่แล้วเช่นกัน โดยกำหนดเงื่อนไขสำคัญว่า ก่อนจะอนุญาตให้นำเข้ามาได้ จะต้องมีการรับซื้อข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศให้หมดก่อน

นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์

นอกจากนี้ รัฐบาลยังได้กำหนดเกณฑ์ราคารับซื้อข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศตามระดับความชื้นเพื่อดูแลเกษตรกรไทย ได้แก่ ความชื้น 30% กำหนดราคารับซื้อไว้ที่ 7.05 บาท และความชื้น 14.9% (หน้าโรงงาน) กำหนดราคารับซื้อไว้ที่ 9.80 บาท

ทั้งนี้ ปัจจุบันราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในประเทศยังคงอยู่ในเกณฑ์ที่ดีหากผลผลิตได้คุณภาพและความชื้นตามเกณฑ์

 

รองนายกรัฐมนตรีย้ำช่วงท้ายว่า การสร้างความเข้าใจอันดีร่วมกันช่วยลดแรงต่อต้าน ทำให้การค้าและการลงทุนระหว่างสองประเทศเป็นไปอย่างสะดวกและราบรื่นยิ่งขึ้น พร้อมยืนยันว่า การเปิดตลาดครั้งนี้จะไม่นำไปสู่การทุ่มตลาดสินค้าในประเทศไทยแต่อย่างใด แต่จะเป็นการเพิ่มทางเลือกให้แก่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยในการเลือกซื้อวัตถุดิบและสินค้าจากประเทศที่มีข้อตกลงการค้าเสรีร่วมกัน

ย้อนดูดีล ก.ค. 68: ไทยยื่นข้อเสนออะไรให้สหรัฐฯ

เรื่องนี้เริ่มต้นเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2568 เมื่อสหรัฐฯ ประกาศเก็บภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariff) จากสินค้าไทยสูงถึง 36% สูงกว่าเพื่อนบ้านหลายประเทศในอาเซียน รัฐบาลไทยจึงส่ง “ทีมไทยแลนด์” ซึ่งมีนายพิชัย ชุณหวชิร รองนายกฯ และ รมว.คลังในขณะนั้น เป็นหัวหน้าทีม เข้าเจรจากับวอชิงตัน

แฟ้มภาพนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศเก็บภาษีตอบโต้ (Reciprocal Tariff)

การต่อรองเข้มข้นที่สุดในเดือนกรกฎาคม 2568 ซึ่งเหลือเวลาไม่ถึงเดือนก่อนเส้นตาย 1 สิงหาคม โดยไทยได้มีการจัดทำข้อเสนอให้สหรัฐฯพิจารณา ดังนี้

6 ก.ค. 68: ไทยเสนอลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ เหลือ 0% บางรายการ ซื้อพลังงานและเครื่องบินโบอิ้งเพิ่ม และตั้งเป้าลดการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ (ขณะนั้นราว 46,000 ล้านดอลลาร์) ลง 70% ภายใน 5 ปี

16-17 ก.ค. 68: ทีมไทยแลนด์ประชุมทางวิดีโอกับผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) และยื่นข้อเสนอเพิ่ม เช่น เปิดตลาดลำไย ปลานิล นำเข้าพลังงาน และส่งเสริมการลงทุนในสหรัฐฯ ฝั่ง USTR ขอให้ไทยพิจารณาเพิ่ม 3 เรื่อง ได้แก่ เพิ่มรายการสินค้าภาษี 0% ลดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี (NTBs) และเพิ่มการลงทุนในสหรัฐฯ

31 ก.ค.-1 ส.ค. 68: สหรัฐฯ แจ้งอัตราภาษีสินค้าไทยที่ 19% มีผลตั้งแต่ 7 สิงหาคม 2568 สินค้าที่ตรวจพบว่าสวมสิทธิ์แหล่งกำเนิดจะโดนภาษี 40% วันที่ 1 ส.ค. คณะรัฐมนตรีประชุมนัดพิเศษ มีนายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาราชการแทนนายกฯ เป็นประธาน

รายการสินค้าที่นายพิชัยเปิดเผยในตอนนั้นมีดังนี้

  • ลดภาษีกว่า 10,000 รายการ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าที่ไทยไม่ได้ผลิต หรือสินค้าที่สหรัฐฯ ไม่ได้ขายให้ไทยอยู่แล้ว บางรายการลดเหลือ 0% ทันที บางรายการมีระยะปรับตัวให้ผู้ผลิตในประเทศ
  • เชอร์รี: เปิดตลาด เพราะแทบไม่กระทบเศรษฐกิจไทย
  • ลำไย: เสนอภาษี 0% แต่สหรัฐฯ แทบไม่มีส่งออกมา
  • ปลานิล: เปิดตลาด แต่สินค้าสหรัฐฯ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าแปรรูปที่ราคาสูงกว่าสินค้าไทยหลายเท่า
  • ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์: เปิดตลาดเพราะผลผลิตในประเทศไม่พอใช้ ควบคุมด้วยโควตา กำหนดให้มีใบรับรองว่าไม่ได้มาจากการเผา และให้ซื้อข้าวโพดไทยก่อน
  • เนื้อหมู: เปิดในสัดส่วนไม่ถึง 1% ของการบริโภคในประเทศ และตรวจสอบเข้มงวดตั้งแต่ต้นทาง
  • พลังงานและเครื่องบิน: เริ่มนำเข้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) จากสหรัฐฯ 1 ล้านตันตั้งแต่ปี 2569 เพิ่มการนำเข้าน้ำมันจากสหรัฐฯ และการบินไทยมีแผนจัดซื้อเครื่องบินจากสหรัฐฯ

เส้นทางข้าวโพด 1 ล้านตัน

เงื่อนไขข้าวโพดที่นางศุภจีกล่าวถึงเริ่มขึ้นก่อนเดือนกรกฎาคม 2568 โดยเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2568 คณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (นบขพ.) มีมติดังนี้

  • เปิดให้นำเข้าข้าวโพดภายใต้กรอบ WTO ที่ภาษี 0% ไม่เกิน 1 ล้านตัน ให้เอกชนนำเข้าได้ด้วย โดยมีข้าวโพดสหรัฐฯ รวมอยู่ในเป้าหมาย เพื่อใช้เป็นข้อเสนอแลกกับการลดภาษีตอบโต้ (เดิมมีเพียงองค์การคลังสินค้านำเข้าได้ในโควตา 54,700 ตัน ภาษี 20%)
  • ใช้มาตรการ 3:1 ผู้นำเข้าต้องซื้อข้าวโพดในประเทศ 3 ส่วนต่อการนำเข้า 1 ส่วน
  • กำหนดราคารับซื้อข้าวโพดความชื้นไม่เกิน 30% ไม่ต่ำกว่า 7.05 บาท/กก.

เดือนพฤศจิกายน 2568 ครม. เห็นชอบโควตานำเข้าข้าวโพดสหรัฐฯ 1 ล้านตัน ภาษี 0% และปรับช่วงนำเข้าจาก 1 ก.พ.-31 ส.ค. เป็น 1 ก.พ.-30 มิ.ย. ของทุกปี เพื่อให้เกษตรกรไทยขายผลผลิตได้ก่อน เหตุผลของรัฐคือไทยผลิตได้ราว 4.5 ล้านตันต่อปี แต่ความต้องการใช้อยู่ที่ราว 9 ล้านตัน สมาคมการค้าพืชไร่ยังกังวลว่าการนำเข้าจะกดราคาในประเทศ

เดือนกันยายน 2569 รัฐบาลต้องออกมาปฏิเสธข่าวในโซเชียลที่อ้างว่านางศุภจีลงนามนำเข้าข้าวโพด GMO จากสหรัฐฯ 1 ล้านตัน กระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่าการนำเข้าดังกล่าวเป็นข้อตกลงระหว่างเอกชนไทยกับเอกชนสหรัฐฯ และยังต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไข 3:1

จาก “กรอบ” ต.ค. 68 ถึงแถลงการณ์มะนิลา

ปลายเดือนตุลาคม 2568 สองประเทศประกาศ “กรอบความตกลงว่าด้วยการค้าต่างตอบแทน” ระหว่างการประชุมอาเซียนที่กัวลาลัมเปอร์ เอกสารข้อเท็จจริงของ USTR ระบุสาระสำคัญไว้ดังนี้

ภาษีศุลกากร:

  • ไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าร้อยละ 99 ครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรม สินค้าอาหาร และสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ ทุกประเภท
  • สหรัฐฯ จะคงอัตราภาษีต่างตอบแทนสำหรับสินค้านำเข้าจากไทยไว้ที่ร้อยละ 19 สหรัฐฯ จะคัดเลือกสินค้าบางรายการให้ได้อัตราภาษีต่างตอบแทนร้อยละ 0 โดยเลือกจากบัญชีในภาคผนวก III ของคำสั่งฝ่ายบริหารที่ 14346 ลงวันที่ 5 กันยายน 2025 เรื่อง "การปรับอัตราภาษีศุลกากรที่อาจมีขึ้นสำหรับประเทศคู่ค้าที่มีแนวทางสอดคล้องกัน"

การขจัดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีต่อสินค้าอุตสาหกรรมส่งออกของสหรัฐฯ: ไทยให้คำมั่นว่าจะแก้ไขอุปสรรคต่อสินค้าส่งออกของสหรัฐฯ ดังนี้

  1. ยอมรับรถยนต์ที่ผลิตในสหรัฐฯ ตามมาตรฐานความปลอดภัยยานยนต์และมาตรฐานการปล่อยไอเสียของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ
  2. ยอมรับใบรับรองและการอนุญาตให้วางตลาดล่วงหน้าที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ออกให้แก่เครื่องมือแพทย์และยา ว่าเพียงพอต่อการปฏิบัติตามข้อกำหนดของไทย
  3. ออกใบอนุญาตนำเข้าเอทานอลจากสหรัฐฯ เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
  4. แก้ไขกฎหมายศุลกากรเพื่อยกเลิกระบบเงินรางวัลที่ผูกกับการกระทำผิดทางศุลกากรและบทลงโทษ
  5. นำแนวปฏิบัติด้านกฎระเบียบที่ดี (Good Regulatory Practices) มาใช้และปฏิบัติตาม

การขจัดอุปสรรคที่มิใช่ภาษีต่อสินค้าเกษตรส่งออกของสหรัฐฯ: ไทยจะแก้ไขและป้องกันอุปสรรคต่อสินค้าอาหารและสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ ในตลาดไทย ดังนี้

  1. เร่งเปิดตลาดให้ผลิตภัณฑ์เนื้อสัตว์และสัตว์ปีกที่ได้รับการรับรองจากสำนักงานความปลอดภัยและการตรวจสอบอาหารสหรัฐฯ (FSIS)
  2. แก้ไขประเด็นที่สร้างความขัดข้องทางการค้า และดูแลให้ข้อกำหนดต่อสินค้าพืชสวนของสหรัฐฯ รวมถึงกากธัญพืชจากการกลั่นเอทานอล (DDGS) ตั้งอยู่บนหลักวิทยาศาสตร์และการประเมินความเสี่ยง
  3. ยอมรับใบรับรองที่หน่วยงานกำกับดูแลของสหรัฐฯ ออกให้ ตามที่ได้ตกลงกันไว้แล้วในปัจจุบัน

การขจัดอุปสรรคด้านการค้าดิจิทัล การค้าบริการ และการลงทุน: สหรัฐฯ และไทยจะจัดทำข้อผูกพันให้แล้วเสร็จเพื่อแก้ไขอุปสรรคด้านการค้าดิจิทัล การค้าบริการ และการลงทุน ได้แก่

  1. งดเว้นการเก็บภาษีบริการดิจิทัล และงดใช้มาตรการที่เลือกปฏิบัติต่อบริการหรือผลิตภัณฑ์ดิจิทัลของสหรัฐฯ
  2. ทำให้ข้อมูลโอนข้ามพรมแดนที่เชื่อถือได้อย่างเสรีเพื่อการประกอบธุรกิจ
  3. สนับสนุนให้องค์การการค้าโลก (WTO) งดเก็บอากรศุลกากรสำหรับการส่งข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์อย่างถาวร
  4. งดกำหนดโควตาการฉายภาพยนตร์
  5. ยกเลิกข้อกำหนดให้ต้องประมวลผลภายในประเทศสำหรับธุรกรรมการชำระเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ระดับค้าปลีกภายในประเทศทั้งหมดที่ใช้บัตรเดบิตซึ่งออกในไทย
  6. ผ่อนคลายข้อจำกัดการถือหุ้นของต่างชาติให้นักลงทุนสหรัฐฯ ในภาคโทรคมนาคมของไทย

การคุ้มครองและบังคับใช้ทรัพย์สินทางปัญญา: สหรัฐฯ และไทยจะจัดทำข้อผูกพันด้านทรัพย์สินทางปัญญาให้แล้วเสร็จ รวมถึงเรื่องสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ไทยให้คำมั่นว่าจะแก้ไขปัญหาด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่ค้างมานาน ได้แก่ การปราบปรามสินค้าปลอมเครื่องหมายการค้าและการละเมิดลิขสิทธิ์ องค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ที่ดำเนินการโดยมิชอบ การหลบเลี่ยงมาตรการทางเทคโนโลยีที่ใช้คุ้มครองงาน และคำขอรับสิทธิบัตรที่ค้างการพิจารณา

การเสริมความสอดคล้องด้านความมั่นคงทางเศรษฐกิจ: สหรัฐฯ และไทยมุ่งร่วมมือกันให้มากขึ้นเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ความร่วมมือนี้รวมถึงการดำเนินมาตรการที่เสริมกันเพื่อรับมือกับนโยบายและแนวปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมของประเทศที่สาม ความร่วมมือด้านการควบคุมการส่งออกและความมั่นคงด้านการลงทุน และการแก้ปัญหาการหลบเลี่ยงอากร

การยกระดับการคุ้มครองแรงงาน: ไทยให้คำมั่นว่าจะยกระดับการคุ้มครองสิทธิแรงงานที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล ไทยจะดำเนินการแก้ไขกฎหมายเพื่อคุ้มครองเสรีภาพในการสมาคมและสิทธิในการร่วมเจรจาต่อรองของแรงงานให้เข้มแข็งขึ้น และจะบังคับใช้กฎหมายแรงงานให้เข้มงวดขึ้น รวมถึงจัดการกับการละเมิดในภาคส่วนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการใช้แรงงานบังคับและแรงงานเด็ก

การบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมอย่างเข้มแข็ง: ไทยให้คำมั่นว่าจะกำหนดและคงไว้ซึ่งการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในระดับสูง และจะบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อตกลงทางการค้าเชิงพาณิชย์: สหรัฐฯ และไทยรับทราบข้อตกลงเชิงพาณิชย์ระหว่างบริษัทสหรัฐฯ และบริษัทไทยในภาคเกษตร พลังงาน และการบินที่จะมีขึ้น ได้แก่

  1. การซื้อสินค้าเกษตร เช่น ข้าวโพดอาหารสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืชจากการกลั่นเอทานอล (DDGS) มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
  2. การซื้อผลิตภัณฑ์พลังงาน เช่น ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) น้ำมันดิบ และอีเทน มูลค่าประมาณ 5,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
  3. การจัดซื้ออากาศยานของสหรัฐฯ 80 ลำ มูลค่ารวม 18,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ขั้นตอนต่อจากนี้

นางศุภจีระบุว่าแถลงการณ์ร่วมยังไม่ใช่ความตกลงฉบับสมบูรณ์ ขั้นต่อไปคือปรับถ้อยคำทางกฎหมาย เสนอ ครม. ขอความเห็นชอบให้ลงนาม รับฟังความคิดเห็นประชาชน เสนอรัฐสภาพิจารณา และแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ก่อนความตกลงจะมีผลบังคับใช้

ประเด็นที่ยังต้องจับตามีดังนี้

  • รายละเอียดรายสินค้า: สินค้าใดจะได้ 0% ทันที และสินค้าใดต้องทยอยลดภายใต้โควตา ยังไม่มีการเปิดเผยภาคผนวกอย่างเป็นทางการ
  • ภาษีมาตรา 301: นักเศรษฐศาสตร์บางรายเตือนว่า หากสหรัฐฯ เก็บภาษีตามมาตรา 301 อีก 12.5% ซ้อนบนอัตราพื้นฐาน 19% สินค้าไทยอาจเจอภาษีรวมสูงถึง 31.5%
  • เนื้อหมูและการค้าดิจิทัล: สองเรื่องที่ยังอ่อนไหวในการเจรจารอบสุดท้าย
  • บทบาทรัฐสภา: ความตกลงฉบับสมบูรณ์จะผ่านความเห็นชอบจากรัฐสภาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญหรือไม่