thansettakij
thansettakij
การลงทุน ญี่ปุ่น โรดโชว์

‘เอกนิติ’ ยกทีมไทยแลนด์บุกโตเกียว ชู Made with Thailand กู้บัลลังก์ทุนญี่ปุ่น

รายงานพิเศษ 'เอกนิติ' นำทีมไทยแลนด์ บีโอไอ พ่วงกกร. 3 สถาบัน โรดโชว์โตเกียว 17-21 พ.ย. นี้ ชูยุทธศาสตร์ 'Made with Thailand' ดึงทุนญี่ปุ่นกลับมายืนแถวหน้า หลังยอดขอ BOI รายปีร่วงอยู่อันดับ 4 จ่อถก 6 ค่ายรถยักษ์ใหญ่รับอานิสงส์ขึ้นภาษีนำเข้า BEV-REEV 35% 

KEY

POINTS

  • คณะทีมไทยแลนด์นำโดยนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ เดินทางเยือนญี่ปุ่นเพื่อฟื้นฟูสถานะนักลงทุนอันดับหนึ่งของญี่ปุ่นในไทย หลังจากอันดับการลงทุนใหม่รายปีลดลง
  • ชูนโยบาย "Made with Thailand" เพื่อยกระดับความสัมพันธ์จากฐานการผลิตสู่การเป็นหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่ทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด
  • มุ่งเป้าดึงดูดการลงทุนใน 3 กลุ่มอุตสาหกรรมหลัก ได้แก่ ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง (เซมิคอนดักเตอร์) และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล
  • นำเสนอนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐ เช่น การปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ และยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ เพื่อสร้างแรงจูงใจในการลงทุน

กว่าครึ่งศตวรรษ ทุนญี่ปุ่นคือเสาหลักที่ค้ำฐานอุตสาหกรรมไทย ทั้งในฐานะนักลงทุนต่างชาติที่มียอดลงทุนสะสมสูงที่สุด เจ้าของกิจการกว่า 6,000 รายที่อยู่ในห่วงโซ่การผลิต และคู่ค้ารายใหญ่อันดับ 3 ของประเทศ ทว่าในวันที่กระแสทุนดิจิทัลและอิเล็กทรอนิกส์จากชาติมหาอำนาจที่ไหลเข้าไทยอย่างรวดเร็ว บทบาทของญี่ปุ่นในการลงทุนใหม่รายปี กลับถอยลงมาอยู่อันดับ 4 แถมบริษัทญี่ปุ่นจำนวนไม่น้อยหันไปยกระดับโรงงานเดิมแทนการเปิดโครงการใหม่ 

รัฐบาลจึงต้องระดมนโยบายหลายด้าน ทั้งการปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ ยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ และแนวคิด Made with Thailand ที่ตั้งใจชวนญี่ปุ่นขยับจากการใช้ไทยเป็นฐานการผลิตมาเป็นหุ้นส่วน ก่อนที่นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะนำคณะสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) และผู้นำคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) เดินทางเยือนญี่ปุ่นระหว่างวันที่ 17-21 พฤศจิกายน 2569 

 

นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

 

พร้อมวางคิวพบปะผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมญี่ปุ่น (METI) กระทรวงการคลังญี่ปุ่น องค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (เจโทร) สมาพันธ์ธุรกิจญี่ปุ่น (เคดันเร็น) และผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ ภารกิจครั้งนี้จึงเป็นทั้งการรักษาฐานเดิม และการชวนทุนญี่ปุ่นกลับมายืนแถวหน้าของการลงทุนรอบใหม่

ญี่ปุ่นหุ้นส่วนเศรษฐกิจที่สำคัญของไทย

บีโอไอจัดให้ญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในหุ้นส่วนเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดของไทย และมีบทบาทต่อฐานอุตสาหกรรม เทคโนโลยี และห่วงโซ่อุปทานมากว่า 50 ปี ปัจจุบันมีบริษัทญี่ปุ่นทำธุรกิจในไทยกว่า 6,000 ราย และบีโอไอระบุว่ามูลค่าการลงทุนสะสมของญี่ปุ่นยังเป็นอันดับ 1 ส่วนในมิติคำขอรับการส่งเสริมรายปี ญี่ปุ่นอยู่อันดับ 4 ต่อเนื่อง 3 ปี ตามหลังทุนดาต้าเซ็นเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ที่เข้ามาผ่านสิงคโปร์และจีน นี่คือเหตุผลที่รัฐบาลยกคณะระดับรองนายกรัฐมนตรีไปโตเกียว

 

ภาพประกอบรายงานพิเศษ รองนายกฯ  'เอกนิติ' นำทีมไทยแลนด์ บีโอไอ พ่วงกกร. 3 สถาบัน โรดโชว์ญี่ปุ่น

 

ความสำคัญของญี่ปุ่นยังอยู่ที่การค้า 

ข้อมูลทางการไทยระบุว่าปี 2568 ญี่ปุ่นเป็นคู่ค้าอันดับ 3 ของไทย รองจากจีนและสหรัฐฯ มูลค่าการค้ารวม 53,204 ล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 2.30% จากปี 2567 คิดเป็น 7.77% ของการค้าไทยกับทั้งโลก ไทยส่งออกไปญี่ปุ่น 23,549 ล้านดอลลาร์ นำเข้า 29,654 ล้านดอลลาร์ และขาดดุล 6,104 ล้านดอลลาร์ 

สินค้านำเข้าหลักคือเครื่องจักรกล เหล็ก เครื่องจักรไฟฟ้า ชิ้นส่วนยานยนต์ และแผงวงจรไฟฟ้า ส่วนสินค้าส่งออกอันดับ 1 ของไทยไปญี่ปุ่นคือรถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ ตามด้วยไก่แปรรูปและเครื่องจักรกล

ส่งนในมุมของญี่ปุ่น ไทยเป็นตลาดส่งออกอันดับ 6 และแหล่งนำเข้าอันดับ 8 โดยสินค้าส่งออกหลักของญี่ปุ่นคือยานยนต์และส่วนประกอบ เครื่องจักร และเครื่องจักรไฟฟ้า

นักลงทุนญี่ปุ่นยื่นคำขอสะสมกว่า 4 แสนล้าน

ข้อมูลบีโอไอระบุว่า ช่วงปี 2564 ถึงครึ่งแรกของปี 2569 นักลงทุนญี่ปุ่นยื่นคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนสะสม 1,380 โครงการ เงินลงทุนกว่า 396,500 ล้านบาท อุตสาหกรรมที่มีมูลค่าสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ ยานยนต์และชิ้นส่วน เคมีและปิโตรเคมี 

ปี 2568 เป็นปีที่ยอดคำขอจากญี่ปุ่นขึ้นสูง มีจำนวน 302 โครงการ เงินลงทุนกว่า 113,700 ล้านบาท เพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวจากปี 2567 บีโอไอระบุว่าการลงทุนขยายจากยานยนต์ดั้งเดิมไปสู่ยานยนต์ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง อากาศยาน และดิจิทัล

ส่วนในขั้นอนุมัติ ข้อมูลทางการไทยระบุว่าปี 2568 บีโอไออนุมัติการส่งเสริมการลงทุนของญี่ปุ่น 248 โครงการ มูลค่า 67,158 ล้านบาท เป็นอันดับ 5 ของการลงทุนจากต่างประเทศที่ได้รับอนุมัติทั้งหมด หรือ 59% ของมูลค่าคำขอในปีเดียวกัน สาขาหลักคือเครื่องจักรและยานยนต์ อุตสาหกรรมโลหะและวัสดุ และเครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ มูลค่าการลงทุนของญี่ปุ่นในไทยรวมปี 2568 ที่ 184,741.02 ล้านบาท อันดับรายปีในขั้นอนุมัติจึงต่ำกว่าอันดับยอดลงทุนสะสมที่ญี่ปุ่นยังเป็นที่ 1

ปี 2569 ตัวเลขชะลอลง ครึ่งปีแรกญี่ปุ่นยื่นคำขอ 123 โครงการ มูลค่า 32,790 ล้านบาท และช่วง 9 เดือนแรกอยู่ที่ 192 โครงการ มูลค่า 45,478 ล้านบาท เท่ากับ 40% ของยอดทั้งปี 2568 โครงการส่วนใหญ่อยู่ในอุตสาหกรรมดิจิทัล เกษตรและอาหาร อิเล็กทรอนิกส์ และยานยนต์ เมื่อเทียบกับคำขอจากต่างประเทศทั้งหมด 1,309 โครงการ มูลค่า 1,550,784 ล้านบาท ญี่ปุ่นมีสัดส่วนราว 15% ของจำนวนโครงการ แต่ไม่ถึง 3% ของมูลค่า

สัดส่วนมูลค่าที่ต่ำมาจากโครงสร้างการลงทุนที่เปลี่ยนไป สิงคโปร์ยื่นคำขอ 1,164,595 ล้านบาท จาก 214 โครงการ จีน 63,390 ล้านบาท จาก 493 โครงการ สหราชอาณาจักร 48,311 ล้านบาท และไต้หวัน 43,243 ล้านบาท ขณะที่อุตสาหกรรมดิจิทัลเพียงกลุ่มเดียวมีคำขอกว่า 1.17 ล้านล้านบาท คำขอรวมทั้งประเทศ 9 เดือนอยู่ที่ 1,954 โครงการ มูลค่า 1,707,430 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 28% ทุนญี่ปุ่นจึงเป็นโครงการขนาดกลางจำนวนมากในภาคการผลิต ไม่ใช่โครงการดาต้าเซ็นเตอร์ระดับแสนล้านบาท

 

ภาพประกอบรายงานพิเศษ รองนายกฯ  'เอกนิติ' นำทีมไทยแลนด์ บีโอไอ พ่วงกกร. 3 สถาบัน โรดโชว์ญี่ปุ่น

 

รัฐบาลเร่งขับเคลื่อนแนวคิด Reinvent Thailand

ฝ่ายไทยวางนโยบายรองรับไว้หลายชั้น นายเอกนิติขับเคลื่อนแนวคิด Reinvent Thailand โดยกำหนดตัวชี้วัด 7 อุตสาหกรรมร่วมกับภาคเอกชนในที่ประชุม กรอ. และเสนอแนวคิด Made with Thailand ต่อฝ่ายญี่ปุ่น ส่วนบีโอไอใช้กลไกเร่งรัดการลงทุน Thailand FastPass มาตรการพัฒนาบุคลากร Skill Bridge และมาตรการยกระดับอุตสาหกรรมเดิม Smart and Sustainable Industry ควบคู่กับการส่งเสริมสำนักงานภูมิภาคและศูนย์วิจัยและพัฒนา

นายเอกนิติ ให้สัมภาษณ์ก่อนออกเดินทางไปโรดโชว์ญี่ปุ่นว่า รัฐบาลจะนำเสนอยุทธศาสตร์ Made with Thailand ซึ่งเปลี่ยนความสัมพันธ์จากการใช้ไทยเป็นฐานการผลิตแบบเดิม ไปสู่การเป็นหุ้นส่วนที่ทำงานร่วมกันใกล้ชิดขึ้น เป้าหมายปลายทางคือให้การลงทุนจากญี่ปุ่นถ่ายทอดทักษะและความรู้ใหม่แก่คนไทย เช่นเดียวกับคลื่นการลงทุนในทศวรรษ 1980 และดึงเอสเอ็มอีไทยระดับ Tier 1 ถึง Tier 3 เข้าไปอยู่ในห่วงโซ่การผลิตของบริษัทญี่ปุ่น

รองนายกรัฐมนตรีวางการเยือนครั้งนี้ไว้ในแนวทางใช้การลงทุนนำการเติบโต (Investment-Led Growth) โดยตัวเลขของสภาพัฒน์ที่เศรษฐกิจไทยไตรมาส 3 ปี 2569 ขยายตัว 2.9% และเฉลี่ย 9 เดือนแรกขยายตัว 2.8% การลงทุนขยายตัวเป็นเลขสองหลักต่อเนื่อง 3 ไตรมาส โดยไตรมาส 3 ขยายตัวราว 16% สูงสุดในรอบ 55 ไตรมาส

นายเอกนิติยอมรับว่าเศรษฐกิจยังเติบโตแบบ K-Shaped กลุ่มเศรษฐกิจใหม่เติบโตโดดเด่น ขณะที่เอสเอ็มอีและแรงงานยังลำบาก โจทย์จึงอยู่ที่การเปลี่ยนเงินลงทุนให้เป็นการจ้างงานและพัฒนาทักษะของคนไทย

ค่ายรถญี่ปุ่นจับตาโครงสร้างภาษีสรรพสามิต

หนึ่งในไฮไลท์สำคัญของการโรดโชว์และอยู่ในความสนใจของค่ายรถยนต์ญี่ปุ่นมากที่สุด คือโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์ หลังคณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ปรับภาษีรถยนต์ไฟฟ้า BEV และ REEV นำเข้าทั้งคันที่ไม่ได้เข้าร่วมมาตรการส่งเสริมของรัฐขึ้นเป็น 35% มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2570 นายมาซาโตะ โอตากะ เอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย หารือเรื่องนี้กับนายเอกนิติเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน โดยนายเอกนิติ ระบุว่าฝ่ายญี่ปุ่นขอบคุณการปรับภาษีซึ่งจูงใจการผลิตยานยนต์รุ่นใหม่ในไทย และคาดว่าบริษัทญี่ปุ่นจะขอรายละเอียดเพิ่มระหว่างการเยือน

 

นายนฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) 

 

กางเป้าดึงนักลงทุน 3 กลุ่มหลัก

นายเอกนิติ ระบุกลุ่มนักลงทุนเป้าหมายของการเยือนไว้ 3 กลุ่ม คือ ยานยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล กิจกรรมของบีโอไอจัดขึ้นวันที่ 18-20 พฤศจิกายน มีผู้ประกอบการไทยร่วมคณะกว่า 40 ราย และเป็นครั้งแรกที่ผู้นำ 3 องค์กรธุรกิจไทยเดินทางในคณะเดียวกัน นอกจากหน่วยงานรัฐและเคดันเร็น คณะยังมีกำหนดพบสมาคมเซมิคอนดักเตอร์เพื่อพัฒนาห่วงโซ่อุปทานเอไอ และผู้บริหารกลุ่มบริษัท LINE กรอบใหญ่ของรัฐบาลครอบคลุมเกษตรสมัยใหม่ เซมิคอนดักเตอร์ เอไอ สุขภาพ ยานยนต์แห่งอนาคต อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง และเศรษฐกิจอวกาศ

อุตสาหกรรมเป้าหมายแรกคือยานยนต์ คณะจะพบผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่น 6 รายที่มีฐานผลิตในไทย ได้แก่ โตโยต้า ฮอนด้า อีซูซุ มิตซูบิชิ มาสด้า และนิสสัน วาระครอบคลุมแผนสนับสนุนอุตสาหกรรม การปรับโครงสร้างภาษีรถยนต์เพื่อการแข่งขันที่เป็นธรรม การยกระดับผู้ผลิตชิ้นส่วนไทย และการเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยียานยนต์รุ่นใหม่ ค่ายญี่ปุ่นใช้กลยุทธ์ Multi-Pathway ที่รวม EV, PHEV และ HEV โครงสร้างภาษีของไทยจึงมีผลต่อการตัดสินใจขึ้นสายการผลิตรุ่นถัดไป

เป้าหมายที่สองคือเซมิคอนดักเตอร์ บีโอไอจะจัดประชุม Thailand–Japan Semiconductor Strategic Partnership เพื่อเสนอยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงแห่งชาติฉบับแรก ซึ่งคณะกรรมการที่นายเอกนิติเป็นประธานเห็นชอบเมื่อเดือนกันยายน 2569 ยุทธศาสตร์ตั้งเป้าเงินลงทุน 500,000 ล้านบาท ภายในปี 2573 และมากกว่า 2.5 ล้านล้านบาท ภายในปี 2593 เน้นโฟโตนิกส์ ชิประบบไฟฟ้า และเซนเซอร์ พร้อมแผนพัฒนาบุคลากร 86,600 คน

ฐานทุนญี่ปุ่นในห่วงโซ่นี้มีอยู่แล้ว Murata Electronics ผลิตตัวเก็บประจุ MLCC และ Panasonic Manufacturing Ayutthaya ผลิตวัสดุต้นน้ำสำหรับแผงวงจร โดยโรงงานเป็นฐานผลิตวัสดุ MEGTRON แห่งแรกในอาเซียน ตั้งแต่ปี 2566 ถึงมิถุนายน 2569 คำขอรับการส่งเสริมในกลุ่มเซมิคอนดักเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูงจากทุกสัญชาติมี 879 โครงการ เงินลงทุน 909,000 ล้านบาท ตัวเลขนี้ชี้ขนาดตลาดที่บริษัทญี่ปุ่นด้านวัสดุ อุปกรณ์ และชิประบบไฟฟ้าสามารถเข้ามาเชื่อมต่อ

เวทีที่สามคือ Thailand–Japan Investment and Business Dialogue 2026 ซึ่งบีโอไอจัดร่วมกับเคดันเร็น กำหนดหัวข้อไว้ 3 กลุ่ม คือ ยานยนต์ไฟฟ้าทุกประเภท (xEV) และชิ้นส่วน ห่วงโซ่อุปทานที่รองรับดาต้าเซ็นเตอร์และอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง และโครงข่ายไฟฟ้าสมัยใหม่กับอุปกรณ์ระบบส่งและจ่ายไฟฟ้า สองกลุ่มหลังต่อยอดจากคำขอลงทุนในห่วงโซ่เอไอ 111 โครงการ มูลค่ากว่า 1.2 ล้านล้านบาท ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ซึ่งต้องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์จำนวนมาก

 

ภาพประกอบรายงานพิเศษ รองนายกฯ  'เอกนิติ' นำทีมไทยแลนด์ บีโอไอ พ่วงกกร. 3 สถาบัน โรดโชว์ญี่ปุ่น

 

เล็งอุตสาหกรรมอวกาศและเทคโนโลยีขั้นสูง

นอกจาก 3 กลุ่มหลัก นายเอกนิติยังยกอุตสาหกรรมอวกาศและเทคโนโลยีขั้นสูงขึ้นหารือกับเอกอัครราชทูตญี่ปุ่น รวมทั้งการเปลี่ยนผ่านพลังงาน ด้านภาคเอกชน นางพิมพ์ใจ ลี้อิสสระนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ระบุว่าเป้าหมายไม่ใช่เพียงดึงอุตสาหกรรมใหม่ แต่ต้องยกระดับผู้ผลิตเดิมและเปิดตลาดใหม่ให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะเอสเอ็มอี โดย ส.อ.ท. ประสานเจโทรเพื่อขยายการหารือในอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพเพิ่มเติม

ส่วนแนวโน้มการลงทุนระยะต่อไป จากผลสำรวจของหอการค้าญี่ปุ่น-กรุงเทพฯ ครึ่งแรกของปี 2569 ซึ่งมีบริษัทตอบ 504 ราย ร้อยละ 23 วางแผนเพิ่มการลงทุนในไทย และร้อยละ 48 คงระดับเดิม รูปแบบที่เน้นคือการเปลี่ยนเครื่องจักร พลังงานสะอาด และเทคโนโลยีดิจิทัล สอดคล้องกับคำขอภายใต้มาตรการ Smart and Sustainable Industry ที่บริษัทซึ่งมีผู้ถือหุ้นญี่ปุ่นยื่นแล้วกว่า 400 โครงการ นับตั้งแต่ปี 2566 และกิจการสำนักงานภูมิภาคที่ได้รับการส่งเสริมกว่า 40% เป็นของญี่ปุ่น

อย่างไรก็ดีความร่วมมือระดับรัฐหลังโรดโชว์มี 4 รายการ ไทยมีกำหนดเป็นเจ้าภาพการประชุม EID ครั้งที่ 2 ที่กรุงเทพฯ ในช่วงปลายปี 2569 แผนปฏิบัติการร่วมด้านเศรษฐกิจระยะ 5 ปีครบกำหนดในปี 2569 เช่นกัน JTEPA มีกำหนดทบทวนรอบ 20 ปีในปี 2570 และญี่ปุ่นมีกำหนดเป็นเจ้าภาพการประชุม HLJC ครั้งที่ 6 ที่กรุงโตเกียว หลังเว้นช่วงมาตั้งแต่ครั้งที่ 5 ในปี 2564 เวทีเหล่านี้เป็นช่องทางที่ข้อเสนอด้านยานยนต์ พลังงาน และกฎระเบียบจากการเยือนครั้งนี้จะถูกนำไปเจรจาต่อในระดับรัฐบาล