3 ยักษ์ธุรกิจไทย กางแผนฝ่าโลกผันผวน ชูความยั่งยืน-นวัตกรรม-คุมต้นทุน

12 พฤศจิกายน 2569 นายบัณฑิต ธรรมประจําจิต ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการ กลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้น และก๊าซธรรมชาติ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กล่าวในงาน FROM GLOBAL INSIGHTS TO BUSINESS TRANSFORMATION ขับเคลื่อนตลาดทุนไทยยั่งยืน ยุคการเงินดิจิทัล ผู้นําธุรกิจไทยกับการวางเส้นทางสู่อนาคตที่ยั่งยืน ว่า ปีนี้ถือว่าโลกมีความผันผวนและมีความไม่แน่นอน การทำหน้าที่เป็นบริษัทพลังงานแห่งชาติ เน้นเรื่องรักษาความมั่นคงทางพลังงาน จะเห็นว่าประเทศไทยเป็นไม่กี่ประเทศในโลกที่มีพลังงานใช้ได้อย่างต่อเนื่องเพียงพอ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาความมั่นคงด้านพลังงาน ขณะเดียวกันก็มีส่วนช่วยในการทำให้พลังงานที่ใช้สามารถเข้าถึงได้ทุกภาคส่วน ในราคาที่เหมาะสม 

ทั้งนี้ เรื่องของความยั่งยืน ปตท. มองว่าไม่ได้ทอดทิ้งเป้าหมายระยะยาว แต่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ว่าแต่ละช่วงเวลาเป็นอย่างไร ในช่วงเวลานี้เน้นเรื่องความมั่นคงทางพลังงานเป็นหลัก เพื่อให้เศรษฐกิจของประเทศขับเคลื่อนได้ ขณะเดียวกันก็มีการเตรียมความพร้อมด้านความยั่งยืน 

โดยเรื่องความยั่งยืนถือเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินธุรกิจ ไม่ใช่ option แต่เป็นสิ่งที่จะต้องทำ เพราะหากบริษัทหรืออุตสาหกรรมใดจะเติบโตต่อไปหรือยั่งยืน สิ่งนั้นเป็นฐานในการตัดสินใจ จึงต้องเตรียมความพร้อมและมีกลยุทธ์ในการเติบโตอย่างยั่งยืน 

ขณะเดียวกัน กลุ่ม ปตท. มองว่าทำอย่างไรให้อุตสาหกรรมพลังงานและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องเดินหน้าไปได้ ในแง่พลังงานทดแทน (Renewable Energy) มีบริษัท GPSC เน้นการสร้างพลังงานทดแทน ในกลุ่มอย่าง GC มีการใช้ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลิตภัณฑ์คาร์บอนต่ำ เช่น ไบโอพลาสติก การนำพลาสติกมารีไซเคิล ในส่วนของ OR มีการเปลี่ยนผ่านสถานีให้บริการ โดยเพิ่ม EV Charging Station 

ปตท. กางแผน “C ยกกำลัง 3” รักษาความมั่นคงพลังงาน ควบคู่โครงการ CCS 

โดย C ตัวที่ 1 การบริหารพอร์ตธุรกิจเพื่อรองรับอนาคต โดยปรับพอร์ตให้มีส่วนของคาร์บอนต่ำมากขึ้น เช่น ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม การลดใช้พลังงาน โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงาน และการนำเทคโนโลยีดิจิทัล AI มาช่วย 

C ตัวที่ 2 การปรับปรุงธุรกิจปัจจุบัน ทำอย่างไรให้ธุรกิจปัจจุบันมีประสิทธิภาพการใช้พลังงานดีขึ้น นำเทคโนโลยีมาลดการปล่อยคาร์บอน 

C ตัวที่ 3 การสร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เช่น การปลูกป่าเพื่อลดคาร์บอน และโครงการ CCS เนื่องจากในประเทศไทยการปล่อยคาร์บอนกว่า 50% มาจากภาคพลังงาน ทั้งไฟฟ้า ปิโตรเคมี และโรงกลั่น 

ทั้งนี้ แผนพลังงานของชาติในอนาคตอาจมีพลังงานทดแทนมากขึ้นกว่า 60% ในปี 2050 แต่ก๊าซธรรมชาติยังเป็นพลังงานฟอสซิลที่สะอาดที่สุด และเป็น transition fuel การจะทำให้อุตสาหกรรมและประชาชนมีพลังงานใช้อย่างเพียงพอในราคาเหมาะสม ต้องตอบโจทย์เรื่องความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมด้วย จึงต้องมีโครงการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) ซึ่งลงทุนนวัตกรรมไปแล้ว 

ปัจจุบันเป็นโครงการนำร่องที่อ่าวไทย แหล่งอาทิตย์ ซึ่งเป็นแหล่งผลิตก๊าซ โดยตัดสินใจลงทุนดักจับก๊าซเรือนกระจก CO2 คาดว่าจะเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ในอีก 2 ปีข้างหน้า ดักจับได้ประมาณ 1 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์ต่อปี 

อย่างไรก็ดี หากประสบความสำเร็จจะขยายผลไปยังโครงการ Eastern Thailand CCS สร้าง Ecosystem ใหม่ที่ดักจับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากถึง 10 ล้านตันต่อปี แม้ต้องลงทุนหลายพันล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่จะช่วยเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจในเชิง GDP เพิ่มการจ้างงาน และตอบโจทย์เป้าหมาย Net Zero 2050 ของประเทศ

นายบัณฑิต กล่าวต่อว่า ขณะนี้ได้ทำความเข้าใจด้านธรณีวิทยาเพื่อดูความเป็นไปได้ ผลปรากฏว่าปีหน้าจะเจาะหลุมประเมินศักยภาพกักเก็บ และเตรียมออกแบบระบบดึงก๊าซเรือนกระจกจากอุตสาหกรรมในพื้นที่ภาคตะวันออก ทั้งระยองและชลบุรี รวมถึงระบบท่อขนส่งไปทางทะเล คาดว่าจะพร้อมดำเนินการได้ตามแผนประมาณปี 2034 เนื่องจากเป็นเรื่องที่มีขั้นตอน ไม่สามารถเร่งรัดได้ 

สำหรับการนำไปปฏิบัติให้เกิดผลจริง ยุทธศาสตร์จะดีแค่ไหนหากไม่สามารถนำไปทำได้ก็ไม่เกิดผล จึงเน้นความสำคัญของทรัพยากรบุคคล บุคลากรต้องมีเป้าหมายและทิศทางเดียวกัน ไม่มี one-man show และต้องมองสถานการณ์รอบด้าน รับฟังความคาดหวังและความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ลูกค้า พนักงาน คู่ค้า และพันธมิตร

โดยเป้าหมายระยะยาวยังไม่เปลี่ยน แต่เส้นทางต้องมีความไดนามิกและปรับเปลี่ยนเรื่อยๆ เพื่อรักษาสมดุลระหว่างความมั่นคงทางพลังงาน ความสามารถในการแข่งขัน ราคาที่เหมาะสม และความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้ด้วยวัฒนธรรมองค์กรและการทำงานเป็นทีมของทุกระดับ

SCG คัดเข้ม 2 พันโปรเจกต์ลดคาร์บอน นำร่อง Heat Battery ลดต้นทุนผลิต 

ด้าน นายธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจี (SCG) เปิดเผยว่า การตัดสินใจลงทุนเป็นเรื่องสำคัญ เนื่องจากต้องรักษาผลตอบแทนให้กับผู้ถือหุ้น เมื่อพูดถึง Decarbonization Project หรือ Decarbonization Technology ใน pipeline มีมากกว่า 2,000 โครงการ นำโครงการทั้งหมดมาเข้าแถวเพื่อดูว่าแต่ละโครงการลดคาร์บอนได้เท่าไหร่และมีผลตอบแทนทางการเงินเท่าไหร่ กลุ่มที่ลดคาร์บอนได้สูงและผลตอบแทนทางการเงินสูงกว่าที่ผู้ถือหุ้นต้องการ จะถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มที่ต้องเดินหน้าทำอย่างเต็มที่ 

ปัจจุบันตั้งเป้าหมายแรกปี 2030 ต้องลดคาร์บอนให้ได้ 20-25% จากปีฐาน ซึ่งยังอยู่ในกรอบเป้าหมายเนื่องจากการเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม ในส่วนของ CCS มองว่าเป็นโครงการโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญของประเทศ แต่ในมุมธุรกิจจะต้องหาทางลดคาร์บอนให้ได้มากที่สุดก่อน เหลือเท่าใดจึงค่อยนำไปใช้ CCS เพื่อให้จ่ายค่า CCS น้อยที่สุดและควบคุมต้นทุนได้ 

ทั้งนี้ โครงการที่ลดคาร์บอนได้สูงแต่ผลตอบแทนทางการเงินไม่ผ่านเกณฑ์เพียงเล็กน้อย ผู้บริหารระดับสูงจะพิจารณาว่าจำเป็นต้องสู้หรือไม่ ส่วนโครงการที่แพงเกินไปจะส่ง requirement ให้ทีม Decarb Tech ไปค้นหาเทคโนโลยีใหม่ๆ จากทั่วโลกเพื่อทำให้โครงการเหล่านั้นเกิดความคุ้มค่า (feasible) 

ตัวอย่างการลงทุนเทคโนโลยี เช่น Heat Battery หรือการกักเก็บพลังงานรูปแบบความร้อนประสิทธิภาพสูง ซึ่งสูงกว่าแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนประมาณ 2 เท่า และมีต้นทุนที่แข่งขันได้ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีจากสหรัฐอเมริกา ได้เข้าไปซื้อหุ้นเพื่อสร้างความร่วมมือ แล้วนำเทคโนโลยีมาทดลองใช้ในประเทศไทยที่โรงปูนท่าหลวง สระบุรี โดยเก็บพลังงานจากโซลาร์ไว้ใน Heat Battery แล้วนำไปสร้างสตรีม (Steam) ใช้ในกระบวนการผลิต ทำให้เกิดการลดคาร์บอนด้วยเทคโนโลยีใหม่โดยยังได้ผลตอบแทนทางการเงิน

นอกจากนี้ อีกตัวอย่างคือการทดลอง Solar Panel รุ่นใหม่เทคโนโลยีจากสหรัฐอเมริกาที่มี efficiency สูงถึง 28% เทียบกับ Solar Panel First Tier จากจีนที่มี efficiency 21% โดยนำมาทดสอบเปรียบเทียบกันแบบ side-by-side 

ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนผ่านโดยทำทุกอย่างเหมือนเดิมเป็นไปไม่ได้ หากไม่ปรับตัวด้านเทคโนโลยีจะไม่สามารถเข้มแข็งในระยะยาวได้ จึงจัดทำโครงการ Net Zero Accelerator Program เปิดโอกาสให้ SME และ Supplier เข้ามาศึกษาดูงานเพื่อเปลี่ยนผ่านไปด้วยกัน เนื่องจากมองว่าการเปลี่ยนผ่านคนเดียวไม่เกิดความยั่งยืน 

โดยในอดีตเคยตั้งกองทุน Internal Carbon Price เพื่ออุดหนุนโครงการที่ไม่ผ่านเกณฑ์ แต่ปัจจุบันใช้เงินไปไม่ถึง 10% เนื่องจากมีโครงการที่คุ้มค่า (feasible) เกิดขึ้นจำนวนมาก การเปลี่ยนผ่านให้เข้มแข็งจึงต้องทำควบคู่กันไป สำหรับเทคโนโลยี Heat Battery ที่สระบุรี หากอุตสาหกรรมใดใช้น้ำมันหรือ LPG เมื่อติดตั้ง Heat Battery จะสามารถถอดหม้อต้มทิ้งได้ทันที ทำให้มีสตรีมใช้ตลอด 24 ชั่วโมง 7 วัน ในต้นทุนที่ถูกกว่า 

ในด้านมุมมองผู้นำ นวัตกรรมเกิดขึ้นรวดเร็วและหลากหลายมาก ไม่เชื่อว่าคนที่อยู่บนยอดจะเห็นทุกอย่าง แต่เชื่อว่าทีมงานแนวหน้าอาจเห็นในสิ่งที่ผู้นำไม่เห็น วิธีการคือทำให้ไอเดีย flow จากล่างขึ้นบน โดยกำหนดโจทย์ทางธุรกิจให้ชัดเจน ใช้เครื่องมือ MACC Curve (Marginal Abatement Cost Curve) เป็นมาตรฐานในองค์กร แล้วใส่ทรัพยากร ทั้งเงิน คน และ connection เข้าไปในไอเดียที่ใช่ หลายครั้งพบว่าไอเดียที่เคยคิดว่าแพง เช่น ไฮโดรเจน มีเทคโนโลยีที่แข่งขันได้โผล่ขึ้นมา การฟังคนแนวหน้าและสร้างบรรยากาศให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา จะทำให้ได้ทั้งรายละเอียด ความไดนามิก และมีคนช่วยคิดนับหมื่นคน 

ไทยแอร์เอเชียอ่วมน้ำมันแพง-ต้นทุนพุ่ง ยอมเฉือนกำไรรักษาฐานลูกค้า

นายธรรศพลฐ์ แบเลเว็ลด์ ประธานกรรมการบริหาร บริษัท ไทยแอร์เอเชีย จำกัด กล่าวว่า การซื้อตั๋วเครื่องบินต้องพิจารณาว่าค่าตั๋วเพิ่มขึ้นเท่าใดและค่าใช้จ่ายอื่นเพิ่มขึ้นเท่าใด ซึ่งหลังโควิด-19 ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบินที่ไม่ใช่ค่าตั๋ว เช่น ค่าวิทยุการบิน และภาษีต่างๆ ปรับตัวเพิ่มขึ้นถึง 37% 

ขณะที่ราคาตั๋วเครื่องบินของไทยแอร์เอเชียปรับขึ้นประมาณ 15-17% เมื่อรวมค่าใช้จ่ายทั้งหมดแล้ว ราคาตั๋วรวมปรับเพิ่มขึ้นประมาณ 22-23% 

เนื่องจากเป็นสายการบินราคาประหยัด (Low-cost) ผู้โดยสารส่วนใหญ่เดินทางท่องเที่ยว ซึ่งมีความอ่อนไหวต่อราคาอย่างมาก หากราคาขยับขึ้น 20-50 บาท ผู้โดยสารอาจเลือกไม่เดินทางหรือเปลี่ยนไปใช้สายการบินอื่น เมื่อเกิดภาวะสงครามและค่าน้ำมันปรับเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่า สายการบินสามารถส่งผ่านต้นทุนไปยังผู้โดยสารได้จำกัด ส่งผลให้ขาดทุนทุกเดือนตั้งแต่เดือนเมษายนที่ผ่านมา แต่ยังอยู่ในขอบเขตที่รับได้ เพื่อรักษาการเดินทางให้ดำเนินต่อไปได้ 

ทั้งนี้ หากราคาน้ำมันปรับลดลง สายการบินจะพอมีกำไรบ้าง แม้จะเป็นกำไรที่บางมาก ไม่สามารถนำต้นทุนทั้งหมดมารวมแล้วบวกกำไร 10% ได้ เพราะจะทำให้ Load Factor ลดลงเหลือ 50% ทันที การปรับตัวจึงต้องดูความสามารถในการซื้อของผู้โดยสารเป็นหลัก โดยยอมให้มีกำไรน้อยที่สุดหรือไม่มีกำไรเลย 

ถอดรหัสผู้นำยุคใหม่ ฟังเสียงคนหน้างาน-ดึงเทคโนโลยีขับเคลื่อนองค์กร 

ขณะเดียวกัน ผู้นำในยุคนี้ต้องเน้นการรับฟัง ทั้งผู้ปฏิบัติงานหน้างานและผู้ใช้บริการ ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา เทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามามาก การทำธุรกิจกรีนมีค่าใช้จ่ายสูงแต่จำเป็นต้องทำ เพราะหากรออีก 10 ปีข้างหน้าจะไม่ทันการณ์ เทคโนโลยี AI และระบบใหม่ๆ มี transition cost หรือ adaptation cost ที่แพงขึ้นเรื่อยๆ ระบบการเงิน และ Cyber Security มีค่าใช้จ่ายสูงและต้องอัปเกรดหรือเปลี่ยนใหม่ตลอดเวลา 

เพราะฉะนั้นผู้นำจึงต้องรับฟังคนหน้างานว่าสิ่งใดจำเป็นหรือไม่จำเป็น และฟังผู้โดยสารว่าสิ่งที่ทำออกมานั้นเป็นสิ่งที่ต้องมี must have หรือ good to have เพราะสายการบินไม่มีเงินมากพอที่จะเปลี่ยนทุกอย่าง ท่ามกลางสถานการณ์ราคาน้ำมันและสงคราม การรับฟังแล้วนำมาตัดสินใจจึงเป็นสิ่งที่ดีที่สุด