ไขลานเวนคืน “ไฮสปีดเทรน” โคราช-หนองคาย เชือดเตะถ่วง แก้ที่ดินทับซ้อน ส.ป.ก.

โครงการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูง กรุงเทพมหานคร – หนองคาย ถือเป็นหนึ่งในเมกะโปรเจกต์ตามความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทย-จีน ล่าสุดมีความคืบหน้าโครงการในระยะที่ 2 ช่วงนครราชสีมา – หนองคาย ระยะทาง 357.12 กิโลเมตร หลังคณะรัฐมนตรี (ครม.) อนุมัติหลักการร่างพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน 4 จังหวัด ครอบคลุมจังหวัดนครราชสีมา จังหวัดขอนแก่น จังหวัดอุดรธานี และจังหวัดหนองคาย โดยมีวงเงินลงทุนเบื้องต้น 256,403 ล้านบาท

สำหรับการดำเนินโครงการต่อจากนี้ กระทรวงคมนาคมได้กำหนดการจัดสรรกรรมสิทธิ์ที่ดินและชดเชยทรัพย์สิน ประกอบด้วย ที่ดินประมาณ 1,345 ไร่ จำนวน 1,991 แปลง และสิ่งปลูกสร้างประมาณ 1,428 รายการ รวมค่าทดแทนในการเวนคืนเป็นเงินประมาณ 12,418.61 ล้านบาท ซึ่งการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) จะรับผิดชอบดำเนินการทั้งการจัดสรรกรรมสิทธิ์ที่ดินและชดเชยทรัพย์สิน รวมทั้งการก่อสร้างงานโยธาทั้งหมด

เช็ครายละเอียดพื้นที่แนวเขตที่ดินถูกเวนคืน 4 จังหวัด

สำหรับการเวนคืนที่ดินนั้นมีการตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน ครอบคลุม 4 จังหวัด ดังนี้

1. ในท้องที่ต.หนองไผ่ล้อม ต.หัวทะเล ต.จอหอ ต.หนองไข่น้ำ อ.เมืองนครราชสีมา ต.ด่านคล้า ต.โนนสูง ต.มะค่า ต.พลสงคราม อ.โนนสูง ต.ดอนใหญ่ ต.เมืองคง อ.คง ต.โนนทองหลาง ต.บัวใหญ่ อ.บัวใหญ่ ต.บัวลาย ต.โนนจาน อ.บัวลาย จ.นครราชสีมา

2. ในท้องที่ต.หนองมะเขือ ต.โนนข่า ต.เก่างิ้ว ต.หนองแวงนางเบ้า อ.พล ต.โนนศิลา ต.โนนแดง อ.โนนศิลา ต.ในเมือง ต.บ้านไผ่ อ.บ้านไผ่ ต.บ้านแฮด ต.โนนสนสมบูรณ์ อ.บ้านแฮด ต.ท่าพระ ต.เมืองเก่า ต.ในเมือง ต.ศิลา ต.สำราญ ต.โนนท่อน อ.เมืองขอนแก่น ต.ม่วงหวาน ต.หนองกุง ต.วังชัย ต.น้ำพอง อ.น้ำพอง ต.คำม่วง ต.เขาสวนกวาง อ.เขาสวนกวาง จ.ขอนแก่น

3. ในท้องที่ต.ทมนางงาม ต.โคกกลาง ต.โนนสะอาด อ.โนนสะอาด ต.หนองหว้า ต.ปะโค ต.ห้วยเกิ้ง ต.ตูมใต้ ต.พันดอน ต.ผาสุก อ.กุมภวาปี ต.ห้วยสามพาด อ.ประจักษ์ศิลปาคม ต.หนองไผ่ ต.หนองขอนกว้าง ต.โนนสูง ต.หมากแข้ง ต.หนองบัว ต.นากว้าง ต.กุดสระ ต.บ้านขาว ต.นาข่า อ.เมืองอุดรธานี ต.นาพู่ อ.เพ็ญ จ.อุดรธานี

4. ในท้องที่ต.คอกช้าง ต.สระใคร อ.สระใคร ต.ค่ายบกหวาน ต.หนองกอมเกาะ ต.มีชัย อ.เมืองหนองคาย จ.หนองคาย

กฤษฎีกาติงในครม. ห้ามเตะถ่วงโครงการ มีโทษ

อย่างไรก็ดีแม้ที่ประชุมครม.จะมีมติอนุมัติหลักการร่างพ.ร.ฎ.กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนฯ แต่ก็ได้มอบหมายให้หน่วยงานของรัฐทุกแห่งที่ต้องดำเนินการตราพ.ร.ฎ.กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนตามพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 ถือปฏิบัติตามข้อสังเกตของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาอย่างเคร่งครัด ซึ่งมีข้อสังเกตว่า 

มาตรา 10 แห่งพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 บัญญัติให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการสำรวจ เพื่อให้ทราบถึงอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องได้มาโดยแน่ชัดและให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาการใช้บังคับพ.ร.ฎ. หากเจ้าหน้าที่ดำเนินการไม่แล้วเสร็จและยังประสงค์จะทำการสำรวจ เพื่อให้ทราบถึงอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องได้มาโดยแน่ชัดต่อไป ให้เสนอต่อครม.ตราพ.ร.ฎ.ฉบับใหม่ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วันก่อนวันที่พ.ร.ฎ.นั้นจะสิ้นผลใช้บังคับ 

ทั้งนี้หากการดำเนินการไม่แล้วเสร็จและมิได้มีการเสนอให้มีการตราพ.ร.ฎ.ขึ้นใหม่ภายในกำหนดเวลา ถ้าเกิดความเสียหายแก่รัฐเป็นจำนวนเท่าใด ให้ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ กรณีจึงเห็นควรที่กระทรวงคมนาคมจะได้ตระหนักและให้ความสำคัญต่อการปฏิบัติตามกฎหมายในการเสนอร่างพ.ร.ฎ.ในครั้งต่อไปด้วย

สั่งการให้เปิดรับฟังความเห็นต่อสาธารณะ

พร้อมกันนี้ในกระบวนการเวนคืนได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการรับฟังความคิดเห็นไว้เป็นการเฉพาะในพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ แล้ว หน่วยงานจึงไม่ต้องดำเนินการจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นประกอบการจัดทำพ.ร.ฎ.กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน ตามมาตรา 5 แห่งพ.ร.บ.หลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 และสามารถดำเนินการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ

ทั้งนี้ ตามมาตรา 9 แห่งพ.ร.บ.หลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2562 สำหรับการวิเคราะห์ผลกระทบสมควรดำเนินการไปพร้อมกับการรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 14 แห่งพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ โดยต้องดำเนินการตามพ.ร.บ.หลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายฯ ก่อนที่จะเสนอพ.ร.บ.เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ต่อไป 

คณะกรรมการพัฒนากฎหมายมีข้อเสนอแนะว่า การรับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 14 แห่งพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ ควรนำแนวทางการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ผลกระทบตามพ.ร.บ.หลักเกณฑ์การจัดทำร่างกฎหมายและการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายฯ มาใช้ประกอบการกำหนดหลักเกณฑ์ และวิธีการที่เจ้าหน้าที่จะใช้รับฟังความคิดเห็นตามมาตรา 14 แห่งพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ ด้วย

เกษตรฯ หวั่นทับซ้อน ส.ป.ก. ขอให้เคลียร์ก่อนสร้าง

ส่วนกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระบุว่าได้พิจารณาแล้วเห็นด้วยในหลักการร่างพ.ร.ฎ.ฉบับนี้ แต่เนื่องจากร่างพ.ร.ฎ.ดังกล่าวมีพื้นที่ทับซ้อนกับเขตดำเนินการปฏิรูปที่ดิน ซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม จึงไม่อยู่ในการใช้บังคับของพ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ฯ และในการดำเนินโครงการดังกล่าวในส่วนที่ทับซ้อนกับเขตดำเนินการปฏิรูปที่ดิน กระทรวงคมนาคมจะต้องขอใช้ที่ดินตามกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอและพิจารณาให้ความยินยอมหรืออนุญาตให้ใช้ประโยชน์ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน พ.ศ. 2560 

ทั้งนี้ต้องดำเนินการเจรจากับราษฎรทั้งในกรณีที่ได้รับการจัดที่ดินโดยออกหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.4-01) แล้ว รวมถึงเกษตรกรที่ครอบครองที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน กรณีที่ยังไม่ได้รับหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.4-01) ให้ได้ข้อยุติเพื่อให้สามารถดำเนินการตามกฎกระทรวงและระเบียบของการขออนุญาตใช้ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินต่อไป

ขณะที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ระบุว่า ได้พิจารณาแล้วไม่ขัดข้องในหลักการต่อพ.ร.ฎ.ฉบับนี้ ตามที่กระทรวงคมนาคมเสนอ แต่เพื่อเพิ่มศักยภาพการแข่งขันและการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านต่าง ๆ ของประเทศ จึงมีความเห็นเพิ่มเติม โดยขอให้ รฟท. ดำเนินการตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการนี้ตามที่ระบุไว้ในรายงานการประเมินผลกระทบอย่างเคร่งครัด และการดำเนินการใด ๆ ในเขตพื้นที่ป่าไม้ ขอให้ปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ และมติครม.ที่เกี่ยวข้องด้วย

สภาพัฒน์ บี้งานก่อสร้างเฟสแรกให้เสร็จตามกำหนด

ส่วนสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เสนอว่าเห็นควรให้ รฟท. เร่งดำเนินการจัดกรรมสิทธิ์ที่ดินให้เป็นไปตามแผนที่กำหนดไว้โดยเคร่งครัด เพื่อลดความเสี่ยงทางด้านต้นทุนและเพื่อให้สามารถก่อสร้างโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

นอกจากนี้ เพื่อให้การลงทุนของภาครัฐเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เห็นควรมอบหมายให้กระทรวงคมนาคมกำกับติดตามให้ รฟท. เร่งปฏิบัติตามมติครม. โดยเฉพาะในส่วนของการก่อสร้างโครงการในระยะที่ 1 ช่วงกรุงเทพฯ - นครราชสีมา ให้แล้วเสร็จโดยเร็ว 

รวมถึงเร่งเสนอขออนุมัติรูปแบบการให้เอกชนเข้าร่วมดำเนินงานในส่วนของการติดตั้งงานระบบการบริหารจัดการเดินรถ และการบำรุงรักษาโครงการรถไฟความเร็วสูง ช่วงกรุงเทพฯ - หนองคาย และการดำเนิน โครงการศูนย์เปลี่ยนถ่ายสินค้าและย่านกองเก็บตู้สินค้าเพื่อรองรับการขนส่งทางราง จังหวัดหนองคาย โดยให้เอกชนร่วมลงทุนตามขั้นตอนของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง 

อย่างไรก็ตามครม. ได้ให้กระทรวงคมนาคมรับความเห็นของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สศช. รวมทั้งข้อสังเกตของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ไปพิจารณาดำเนินการต่อไปด้วย