พาณิชย์ งัดคำพิพากษา ตอกกลับ "พีระพันธุ์" ยัน กกร. ไม่มีอำนาจควบคุมราคาน้ำมัน

หลังจากนายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ออกมาพูดในรายการคมชัดลึก เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2569 ตั้งคำถามถึงบทบาทของกระทรวงพาณิชย์ในการควบคุมราคาน้ำมัน โดยระบุว่าน้ำมันถือเป็นสินค้าควบคุมตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงพาณิชย์จึงมีอำนาจตรวจสอบการขึ้นราคาน้ำมันได้เช่นเดียวกับสินค้าอื่น พร้อมวิจารณ์นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รัฐมนตรีพาณิชย์ ที่ออกมาบอกว่า "ไม่มีอำนาจ" ว่าอาจเข้าข่ายละเว้นการปฏิบัติหน้าที่

ล่าสุด กองกฎหมาย กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์  ได้ออกมาชี้แจงโดยอ้างอิงคำพิพากษาคดีปกครอง สำคัญ 2 คดี ได้แก่ คดีดำที่ 1872/2556 และคดีแดงที่ 1937/2561 ซึ่งมีประเด็นพิจารณาว่า คณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ (กกร.) ละเลยต่อหน้าที่ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 กรณีไม่ควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิงหรือไม่

ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2561 ว่า แม้น้ำมันเชื้อเพลิงจะถูกกำหนดให้เป็น "สินค้าควบคุม" ตามประกาศ กกร. ปี 2555 เนื่องจากเป็นสินค้าจำเป็นต่อการครองชีพและส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าอื่น และแม้ กกร. จะมีอำนาจตามมาตรา 25 และ 26 ในการกำหนดราคาซื้อ-จำหน่าย หรืออัตรากำไรสูงสุดก็ตาม

แต่เนื่องจากคณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2534 อนุมัติให้ยกเลิกการควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ให้ราคาเป็นไปตามกลไกตลาดเสรีและสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง ประกอบกับมีหน่วยงานที่กำกับดูแลด้านพลังงานโดยเฉพาะอยู่แล้ว ศาลจึงชี้ว่า กกร. ไม่มีหน้าที่กำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงแต่อย่างใด

ขณะที่ศาลปกครองสูงสุดพิพากษายืน ตามคำพิพากษาศาลปกครองกลาง

นอกจากนี้ กรมการค้าภายในยังอ้างอิงคำวินิจฉัยของผู้ตรวจการแผ่นดินที่ระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า แม้ พ.ร.บ.ว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 จะให้อำนาจ กกร. ออกประกาศกำหนดสินค้าควบคุมได้ แต่สำหรับ "น้ำมันเชื้อเพลิง" นั้น มีกฎหมายเฉพาะที่ให้อำนาจกระทรวงพลังงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกำกับดูแลโดยตรง ส่วนบทบาทของ กกร. คือการตรวจสอบการแจ้งราคาและการแสดงราคาตามที่กระทรวงพลังงานกำหนดเท่านั้น