กทม. เอาจริง เลี้ยง 'หมา-แมว' ต้องจดทะเบียน-ฝังชิป ฝ่าฝืนมีโทษตามกฎหมาย

เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2569 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ ประกาศกรุงเทพมหานคร เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจดทะเบียนสุนัข และแมว และวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งลงนามโดย นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร

โดยประกาศฉบับนี้ออกตามความในข้อ 6 ของข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร เรื่อง การควบคุมการเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์ พ.ศ. 2567 เพื่อจัดระเบียบการเลี้ยงสัตว์ในเขตพื้นที่กรุงเทพฯ ให้มีประสิทธิภาพและเป็นสากลมากขึ้น

ยกระดับมาตรฐานการระบุตัวตน

ประกาศฉบับดังกล่าวระบุให้มี ผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป (มีผลตั้งแต่วันที่ 24 มกราคม 2569) 

โดยหัวใจสำคัญคือการกำหนดมาตรฐานเครื่องหมายระบุตัวสัตว์อย่างถาวร ซึ่งสุนัขและแมวทุกตัวที่จดทะเบียนจะต้องได้รับการ ฉีดฝังไมโครชิปชนิด RFID ที่มีคุณสมบัติเฉพาะ ดังนี้:

• ต้องมีรหัสประจำตัว 15 หลัก
• เป็นไปตามมาตรฐานสากล ISO11784 และ ISO11785
• ได้รับการรับรองจาก คณะกรรมการระหว่างประเทศว่าด้วยการบันทึกข้อมูลสัตว์ (ICAR)
• ต้องสามารถอ่านข้อมูลได้ด้วยเครื่องอ่านสัญญาณไมโครชิป (Scanner)

สำหรับการดำเนินการฉีดฝังไมโครชิปนั้น กำหนดให้ฉีดในชั้นใต้ผิวหนัง (subcutaneous) บริเวณ แนวกลางหลังระหว่างหัวไหล่ทั้ง 2 ข้าง และทางสถานพยาบาลจะต้องออกใบรับรองตามแบบ คลส.1 เพื่อใช้เป็นหลักฐานประกอบการจดทะเบียนต่อไป

เปิดพิกัดบริการ: ฉีดฝังไมโครชิปและจุดจดทะเบียน

เจ้าของสัตว์เลี้ยงในเขตกรุงเทพมหานคร สามารถนำสัตว์เลี้ยงไปรับบริการฉีดฝังไมโครชิปได้ตามสถานที่ที่กำหนด ดังนี้:

1. คลินิกสัตวแพทย์กรุงเทพมหานคร สังกัดสำนักงานสัตวแพทย์สาธารณสุข สำนักอนามัย
2. สถานพยาบาลสัตว์ที่ได้รับอนุญาต ตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาลสัตว์ ทั้งภาครัฐและเอกชน
3. หน่วยงานของรัฐอื่นๆ เช่น ส่วนราชการในกระทรวง ทบวง กรม องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษาของรัฐ และสภากาชาดไทย
4. หน่วยบริการออกหน่วยสัตวแพทย์เคลื่อนที่

ในส่วนของสถานที่จดทะเบียน เจ้าของสามารถดำเนินการได้ที่ สำนักงานเขตทุกแห่ง หรือคลินิกสัตวแพทย์กรุงเทพมหานคร รวมถึงสถานที่อื่นๆ ที่สำนักอนามัยกำหนด

ดิจิทัลเต็มรูปแบบ! จดทะเบียนออนไลน์ผ่านระบบ ThaID

เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชน กทม. ได้นำระบบอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในการจดทะเบียนผ่านเว็บไซต์ https://petregis.bangkok.go.th/ โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ:

• เจ้าของสัตว์ต้องดำเนินการ ยืนยันตัวตนผ่านแอปพลิเคชัน ThaID เพื่อความปลอดภัยและถูกต้องของข้อมูล
• ระบบได้รับการออกแบบตามมาตรฐานพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 เพื่อรองรับการจัดเก็บข้อมูลและแนบหลักฐานดิจิทัลอย่างมั่นคงปลอดภัย

หน้าที่เจ้าของสัตว์: ย้ายที่อยู่-เปลี่ยนมือ-เสียชีวิต ต้องแจ้ง!

นอกจากประกาศเรื่องการจดทะเบียนแล้ว กทม. ยังกำชับถึงหน้าที่ของเจ้าของสัตว์ในการแจ้งต่อนายทะเบียนเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนผ่านช่องทางปกติหรือช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ ในกรณีดังต่อไปนี้:

•  การส่งมอบสัตว์ให้เจ้าของคนใหม่หรือการเปลี่ยนกรรมสิทธิ์
• การย้ายที่อยู่ ของสุนัขและแมว
• กรณีบัตรประจำตัวสัตว์สูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ
• กรณีสัตว์สูญหายหรือเสียชีวิต
• กรณีสัตว์ที่ได้รับการยกเว้น (ไม่ใช่สุนัขควบคุมพิเศษ) ไปทำร้ายหรือพยายามทำร้ายคน

การออกประกาศในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของกรุงเทพมหานครในการสร้างฐานข้อมูลสัตว์เลี้ยงที่ทันสมัย ซึ่งจะช่วยในการติดตามสัตว์สูญหาย การควบคุมโรคระบาด และการบริหารจัดการสัตว์เลี้ยงในชุมชนเมืองอย่างยั่งยืน

เคลียร์ชัด พ.ร.บ.หมาแมว เลื่อนไปอีก 1 ปี กทม. มีผล 10 ม.ค.70

อย่างไรก็ตาม ฐานเศรษฐกิจ ตรวจสอบข้อมูลเมื่อวันที่ 7 ม.ค.69 พบว่า ที่ประชุมสภากรุงเทพมหานคร นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เสนอต่อสภากรุงเทพมหานคร เพื่อพิจารณาชะลอการบังคับใช้ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร เรื่อง การควบคุมการเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์ พ.ศ. 2567 ซึ่งเดิมจะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 ม.ค. 69 ออกไปอีก 1 ปี เพื่อปรับปรุงกระบวนการทำงาน เพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ และขยายการเข้าถึงให้ครอบคลุมทุกพื้นที่อย่างทั่วถึงและทันต่อความต้องการของประชาชน

นายชัชชาติ กล่าวเมื่อวันที่ 7 ม.ค.69ว่า ข้อบัญญัติดังกล่าวได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษามาแล้วประมาณ 1 ปี มีสาระสำคัญเกี่ยวกับการควบคุมการเลี้ยงสุนัขและแมว โดยกำหนดให้เจ้าของนำสุนัขและแมวไปฉีดฝังไมโครชิปและจดทะเบียน รวมถึงกำหนดจำนวนสัตว์เลี้ยงให้เหมาะสมกับขนาดพื้นที่อยู่อาศัย

ทั้งนี้ ในรอบปีที่ผ่านมา กทม.ได้ดำเนินการฉีดฝังไมโครชิปให้สุนัขและแมวแล้วกว่า 50,000 ตัว เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญจากปีก่อนหน้าที่มีเพียงประมาณ 4,000 ตัว มากกว่าเดิมกว่า 10 เท่า สะท้อนถึงความร่วมมือของประชาชนที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม จากการดำเนินงานพบว่ายังมีข้อจำกัดและอุปสรรคสำคัญ 4 ประเด็น ได้แก่

1. จำนวนสัตว์เลี้ยงในพื้นที่ กทม.มีมากกว่าที่คาดการณ์ไว้ คาดว่ามีหลายแสนตัว ทำให้การให้บริการยังไม่สามารถครอบคลุมได้ครบ 100%

2. รูปแบบการให้บริการยังเน้นศูนย์บริการประจำ 8–10 แห่ง ซึ่งไม่สะดวกสำหรับประชาชนที่เลี้ยงสัตว์จำนวนมาก โดยเฉพาะผู้เลี้ยงแมวหรือสุนัขหลายตัว จึงมีความจำเป็นต้องเพิ่มหน่วยบริการเชิงรุกและหน่วยบริการเคลื่อนที่

3. ประชาชนบางส่วนยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนและความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยของการฉีดฝังไมโครชิป รวมถึงความเข้าใจในบทลงโทษตามกฎหมาย ซึ่งจำเป็นต้องมีการสื่อสารและสร้างความเข้าใจที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

4. เงื่อนไขการต้องมีหนังสือยินยอมจากเจ้าของที่พักหรือผู้ให้เช่า ทำให้ผู้เช่าจำนวนมากไม่สามารถนำสัตว์เลี้ยงไปจดทะเบียนได้ เนื่องจากผู้ให้เช่ามักไม่ประสงค์รับภาระความรับผิดชอบ

ด้วยเหตุนี้ กทม.จึงเห็นสมควรเสนอให้ชะลอการบังคับใช้ข้อบัญญัติดังกล่าวออกไปอีก 1 ปี เพื่อใช้ระยะเวลาในการปรับปรุงระบบบริการ ขยายหน่วยบริการเชิงรุก เพิ่มการประชาสัมพันธ์สร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ประชาชน และพิจารณาแก้ไขเงื่อนไขที่เป็นอุปสรรค โดยเฉพาะประเด็นด้านเอกสารยินยอมจากเจ้าของที่พัก

จากนั้น สมาชิกสภากรุงเทพมหานครได้ร่วมอภิปรายว่า หากมีการเลื่อนประกาศบังคับใช้ข้อบัญญัตินี้ออกไป ขอให้ กทม.เร่งรัดให้ประชาชนนำสุนัขและแมวมาฝังไมโครชิปให้ครบเรียบร้อย และเพิ่มช่องทางให้ประชาชนแจ้งการครอบครองสัตว์เลี้ยงเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการจัดเตรียมไมโครชิปต่อไป

ทั้งนี้ ที่ประชุมมีมติเห็นชอบให้ชะลอการประกาศใช้ข้อบัญญัติดังกล่าวออกไปอีก 1 ปี โดยจะมีผลบังคับใช้ ในวันที่ 10 มกราคม 2570

ฐานเศรษฐกิจ ตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมจากกรุงเทพมหานครภายหลังราชกิจจาเผยแพร่ ประกาศกรุงเทพมหานคร เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการจดทะเบียนสุนัข และแมว และวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ เมื่อวันที่ 23 ม.ค.69 ได้รับคำตอบว่า นั่นคือ หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การจดทะเบียนสุนัขและแมว

"แต่ในส่วน พ.ร.บ จะมีผลบังคับใช้ในปี 70 นั้น ระหว่างนี้ที่ พ.ร.บ. ยังไม่บังคับใช้ ให้นำสุนัข และแมวไปดำเนินการจดทะเบียน และฝังไมโครชิป ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การจดทะเบียนสุนัขและแมว ที่ประกาศในราชกิจจา ก่อนกฎหมายจะมีผลในปี 70"