29 มกราคม 2020
- WWW.SETTRADE.COM -  SET  1,513.26  -10.89  -0.71%         Value  67,113.51  Mil.Baht         SET50  1,016.90  -7.63  -0.74%         Value  44,594.14  Mil.Baht         SET100  2,222.63  -16.32  -0.73%         Value  51,507.53  Mil.Baht         sSET  652.93  -2.76  -0.42%         Value  1,441.13  Mil.Baht         SETCLMV  910.55  -6.37  -0.69%         Value  16,002.54  Mil.Baht         SETHD  1,060.07  -3.68  -0.35%         Value  18,569.34  Mil.Baht         SETTHSI  928.34  -7.20  -0.77%         Value  40,920.06  Mil.Baht         SETWB  950.85  -10.96  -1.14%         Value  15,817.08  Mil.Baht         mai  297.12  -2.69  -0.90%         Value  575.72  Mil.Baht             AGRO  425.99  -7.31  -1.69%       AGRI  154.27  -2.03  -1.30%       FOOD  12,372.82  -214.68  -1.71%           CONSUMP  90.93  -0.26  -0.29%       FASHION  588.83  +0.23  +0.04%       HOME  21.05  -0.01  -0.05%       PERSON  238.06  -3.24  -1.34%           FINCIAL  161.47  -0.87  -0.54%       BANK  398.67  -1.10  -0.28%       FIN  4,409.19  -60.95  -1.36%       INSUR  10,761.97  -51.91  -0.48%           INDUS  88.37  -0.35  -0.39%       AUTO  377.58  +0.16  +0.04%       IMM  46.44  -0.81  -1.71%       PAPER  2,644.34  -14.07  -0.53%       PETRO  813.44  -2.64  -0.32%       PKG  2,926.75  +16.29  +0.56%       STEEL  20.86  -0.16  -0.76%           PROPCON  116.11  -0.81  -0.69%       CONMAT  9,068.85  -156.70  -1.70%       PROP  235.29  -0.58  -0.25%       PF&REIT  239.81  -1.01  -0.42%       CONS  64.47  -0.02  -0.03%           RESOURC  216.41  -0.95  -0.44%       ENERG  24,684.86  -108.60  -0.44%       MINE  4.57  -0.12  -2.56%           SERVICE  479.40  -4.05  -0.84%       COMM  37,595.99  -126.00  -0.33%       HELTH  5,439.04  -60.95  -1.11%       MEDIA  49.33  -1.40  -2.76%       PROF  150.95  -3.06  -1.99%       TOURISM  403.49  -5.01  -1.23%       TRANS  380.60  -3.50  -0.91%           TECH  161.18  -1.36  -0.84%       ETRON  1,186.32  -90.45  -7.08%       ICT  158.11  -0.32  -0.20%       TFEX       SET50 Index Futures       S50F20  1,016.7  -4.0  81        S50G20  1,018.0  -5.4  7        S50H20  1,013.8  -3.5  265,040        S50M20  1,009.9  -3.8  27,143        S50U20  1,004.1  -3.8  6,123        S50Z20  1,003.0  -3.8  2,065      Sector Index Futures       BANKH20  -  -  -        COMMH20  -  -  -        ENERGH20  -  -  -        FOODH20  -  -  -        ICTH20  -  -  -      Single Stock Futures       AAVH20  1.83  +0.04  558        ADVANCH20  215.05  +0.05  647        AEONTSH20  -  -  40        AMATAH20  16.66  +0.36  1,848        AOTH20  68.69  +0.05  3,942        APH20  7.10  -0.01  44        BAH20  -  -  -        BANPUH20  10.04  -0.12  819        BAYH20  -  -  -        BBLH20  142.60  -0.93  1,671        BCHH20  15.62  -0.31  501        BCPH20  24.12  -0.60  2        BCPGH20  -  -  300        BDMSH20  24.71  -0.74  724        BEAUTYH20  2.24  +0.07  10,616        BECH20  5.14  -0.03  8        BEMH20  10.92  -0.18  563        BGRIMH20  61.31  -2.89  947        BHH20  141.00  -0.29  143        BJCH20  39.00  -  244        BLAH20  19.10  +0.17  5        BLANDH20  1.25  -0.03  6,770        BTSH20  13.35  +0.10  536        CBGH20  86.49  -1.41  484        CENTELH20  21.20  -0.09  516        CHGH20  2.67  -0.03  30        CKH20  18.45  +0.25  538        CKPH20  4.01  -0.06  939        COM7H20  26.37  -0.25  606        CPALLH20  71.83  +0.27  526        CPFH20  29.49  -0.57  4,666        CPNH20  56.51  -0.97  669        DELTAH20  48.00  -5.96  105        DTACH20  44.49  -0.61  131        EAH20  40.70  -2.30  893        EGCOH20  323.95  +1.80  41        EPGH20  5.90  +0.12  508        ERWH20  4.34  -0.10  522        ESSOH20  6.40  +0.20  768        GFPTH20  11.90  +0.02  18        GLOBALH20  14.29  -0.21  820        GPSCH20X  87.71  -3.12  2,507        GULFH20  189.91  -4.29  3,165        GUNKULH20X  2.59  -0.03  2,561        HANAH20  32.02  -3.96  305        HMPROH20  14.97  +0.21  616        ICHIH20  5.04  +0.05  13        INTUCHH20  57.70  -0.80  235        IRPCH20  2.77  +0.06  3,295        ITDH20  1.44  +0.01  537        IVLH20  27.91  +0.66  411        JASH20  4.94  +0.02  7,511        KBANKH20  135.03  -0.47  1,009        KCEH20  19.00  -3.00  9,238        KKPH20  66.93  +0.18  44        KTBH20  16.26  +0.08  470        KTCH20  33.64  +0.14  812        LHH20  9.60  -  408        LPNH20  4.55  +0.06  131        MAJORH20  22.23  +0.69  2        MEGAH20  -  -  -        MINTH20  31.21  +0.16  622        MTCH20  64.02  -  220        ORIH20  6.63  +0.13  504        PLANBH20  6.95  -0.08  1,504        PRMH20  5.79  +0.03  4        PSHH20  13.20  -0.35  11        PSLH20  6.54  -0.02  12        PTGH20  13.50  +0.50  2,495        PTTH20  42.60  -0.35  83        PTTEPH20  120.90  +1.40  289        PTTGCH20  47.49  +0.31  563        QHH20  2.48  -  1,165        RATCHH20  69.90  -2.10  220        ROBINSH20  -  -  1,000        RSH20  12.00  +0.15  909        SH20  2.26  -0.06  630        SAMARTH20  7.31  -  2        SAWADH20X  71.25  -1.00  165        SCBH20  97.25  -0.41  148        SCCH20  347.55  -4.85  704        SGPH20  8.13  -0.06  7        SIRIH20  0.97  +0.01  3,089        SPALIH20  -  -  300        SPCGH20  20.85  +0.37  101        SPRCH20  8.14  +0.54  60        STAH20  11.85  -0.35  1,067        STECH20  14.20  +0.10  672        STPIH20  5.89  -0.29  1,523        SUPERH20  0.51  -  1,005        TASCOH20  -  -  100        TCAPH20X  50.66  -0.52  61        THAIH20  5.83  -0.07  16        THANIH20  5.50  +0.03  1        THCOMH20  -  -  -        TISCOH20  100.68  -1.00  61        TKNH20  9.44  -0.56  1,039        TMBH20X  1.45  +0.03  2,612        TOPH20  50.02  +2.02  1,295        TPIPLH20  -  -  -        TRUEH20  3.82  -0.02  11,093        TTAH20  3.69  +0.03  6        TTCLH20  -  -  -        TTWH20  -  -  -        TUH20  13.79  -0.47  777        TVOH20  26.80  -0.93  121        UNIQH20  7.02  +0.12  12        VGIH20  8.78  -0.42  3,052        VNGH20  -  -  -        WHAH20  3.18  +0.02  14,265      GF10 Futures       GF10G20  23,270  +80  5,683        GF10J20  23,340  +90  2,031        GF10M20  23,420  +100  1,385      GF50 Futures       GFG20  23,270  +90  219        GFJ20  23,360  +130  112        GFM20  23,430  +150  23      Gold Online Futures       GOH20  1,586.80  -4.30  24,487      GOLD-D       GDH20  1,588.00  +7.70  94      USD Futures       USDF20  30.89  +0.19  22        USDG20  30.85  +0.17  8        USDH20  30.85  +0.18  6,006        USDM20  30.80  +0.19  1,403      BB3 Futures       BB3H20  -  -  -        BB3M20  -  -  -      TGB5 Futures       TGB5H20  -  -  -        TGB5M20  -  -  -      RSS3 Futures       RSS3F20  -  -  -        RSS3G20  -  -  -        RSS3H20  -  -  -        RSS3J20  -  -  -        RSS3K20  -  -  -        RSS3M20  -  -  -        RSS3N20  -  -  -      RSS3D Futures       RSS3DF20  46.50  -0.85  60        RSS3DG20  47.30  -0.95  60        RSS3DH20  48.30  -0.70  64        RSS3DJ20  48.80  -0.85  68        RSS3DK20  49.40  -1.30  68        RSS3DM20  49.80  -1.20  68        RSS3DN20  -  -  -      Index Options       Most Active Call Volume       S50H20C1050  8.7  -0.7  1,922        S50H20C1075  4.5  -0.2  1,759        S50H20C1100  2.2  -  1,603        S50H20C1025  15.7  -1.9  1,312        S50H20C1125  0.9  +0.1  908      Most Active Put Volume       S50H20P1000  16.5  +2.9  2,602        S50H20P1025  28.1  +3.0  2,012        S50H20P975  8.9  -3.2  1,899        S50H20P1050  45.8  +4.9  774        S50H20P1075  67.4  +6.5  167          

73 ปีอาเซียน 1967-2040

14 Aug 2019
อ่าน 1388 ครั้ง

คอลัมน์เศรษฐเสวนา จุฬาฯทัศนะ ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 3496 วันที่ 15-17 สิงหาคม 2562 หน้า 7

โดย ผศ.ดร.ปิติ ศรีแสงนาม ศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

 

เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2019 ที่ผ่านมา ถือเป็นวันสำคัญอีกวันหนึ่งนั่นคือวันอาเซียนอาเซียน หรือสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ถูกก่อตั้งและพัฒนาความร่วมมือมาแล้วยาวนานถึง 52 ปี (1967-2019) โดยปัจจุบันอาเซียนถือเป็นหนึ่งในความร่วมมือระดับภูมิภาคที่มีความก้าวหน้าและยั่งยืนมากที่สุดภูมิภาคหนึ่งในโลก แม้เราจะไม่ได้มีระดับการบูรณาการทางเศรษฐกิจที่ลึกซึ้ง หรือยังไม่มีสถาปัตยกรรมการรวมกลุ่มที่อนุญาตให้มีองค์กรเหนือรัฐ หรือการเข้าไปแทรกแซงกิจการภายในของประเทศสมาชิก

แต่อย่างน้อยเราก็ยังไม่มีประเทศสมาชิกใดประเทศสมาชิกหนึ่งขอยกเลิกการเป็นสมาชิก หรือขับไล่บางประเทศสมาชิกออกจากกลุ่ม เรายังไม่มีแนวคิดที่จะใช้กองกำลังหรือสร้างกำแพงกีดกั้นที่บริเวณชายแดนของประเทศสมาชิก และเราก็ยังคงมีการประชุมสุดยอดและการประชุมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เดินหน้าสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ และมีคณะทำงานที่ทำงานอย่างต่อเนื่อง อย่างที่ควรจะเป็น

และตลอดระยะเวลา 52 ปีที่ผ่านมาสิ่งที่ไทยทำมาโดยตลอด นั่นคือ การร่วมกำหนดทิศทางและแนวทางการเดินหน้าของประชาคมอาเซียน นี่คือภารกิจของไทยที่เกิดขึ้นตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน นับตั้งแต่การก่อกำเนิดของอาเซียนในประเทศไทย เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 1967 จากนั้น ไทยคือต้นคิดเรื่องเขตการค้าเสรีอาเซียนมาตั้งแต่ช่วงกลางของทศวรรษ 1980 และผลักดันจนสำเร็จลุล่วงจนกลายเป็น ASEAN Free Trade Area: AFTA ได้สำเร็จในปี 1992/1993

ด้านการเมือง ความมั่นคง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ไทยคือผู้สร้างสถาปัตยกรรมด้านความมั่นคงที่เปิดเวทีที่ทำให้รัฐมนตรีที่ดูแลด้านความมั่นคงของประเทศสมาชิก และอีกกว่า 17 ประเทศทั่วโลกสามารถปิดห้องคุยกันได้ด้วยความสบายใจในนาม  ASEAN Regional Forum: ARF ความร่วมมือทางด้านความมั่นคงเดียวที่มีเกาหลีเหนืออยู่ร่วมกับเกาหลีใต้ และอินเดียนั่งคุยกันได้กับปากีสถาน โดยมีสหรัฐฯ รัสเซีย จีนและญี่ปุ่น นั่งอยู่ในห้องเดียวกัน และในท่ามกลางห้วงเวลาแห่งวิกฤติเศรษฐกิจ เอเชียในปี 1997 ไทยก็เป็นผู้เสนอให้อาเซียนมองไปในอนาคตร่วมกันด้วย วิสัยทัศน์อาเซียน 2020

ใครที่บอกว่ากระบวนการตัดสินใจของอาเซียนล้าหลัง เพราะต้องรอคอยให้ทั้ง 10 ประเทศสมาชิกลงมติเป็นเอกฉันท์ถึงจะสามารถผลักดันเรื่องใดๆ ได้ นั่นเท่ากับอาเซียนวิ่งได้เร็วที่สุด ก็ได้เพียงเท่ากับประเทศที่เดินช้าที่สุดเท่านั้น ประเทศไทยก็พิสูจน์ว่านี่ไม่ใช่ความจริงเสมอไป เพราะในปี 2007 ในวันที่อาเซียนกำลัง จะมีกฎบัตรอาเซียน ซึ่งจะเป็นธรรมนูญ หลักที่กำหนดความสัมพันธ์ของทั้ง 10 ประเทศ ในขณะที่อีก 9 ประเทศไม่เห็นความสำคัญของการบรรจุประเด็นสิทธิมนุษยชนในกฎบัตรอาเซียน

แต่ไทยคือประเทศเดียวที่กดดันและเรียกร้องให้อาเซียนต้องบรรจุประเด็นสิทธิมนุษยชน เข้าไว้ในกฎบัตรอาเซียน มิเช่นนั้นไทยจะไม่ยอมรับกฎบัตร นี่คือการกดดันจากเสียงส่วนน้อยที่ทำให้เสียงส่วนใหญ่จำเป็นต้องหยุดและทบทวนเพื่อเดินหน้า จนในที่สุดเราก็มีกฎบัตรอาเซียนที่มีบทบัญญัติเรื่องสิทธิมนุษยชน


 


 

ปี 2008-2009 เมื่อไทยเป็นประธานอาเซียนรอบที่แล้ว ไทยคือผู้เสนอแนะให้ต้องเชื่อมโยงทั้ง 3 เสาหลักของอาเซียน ทั้งในมิติเศรษฐกิจ การเมือง-ความมั่นคง และสังคม-วัฒนธรรมเข้าไว้ด้วยกันโดยสร้างระบบความเชื่อมโยงที่ดีผ่าน Master Plan on ASEAN Connectivity: MPAC

และในปีนี้ 2019 ประเทศไทยในฐานะประธานอาเซียนอีกครั้ง ไทยก็มีวาระสำคัญๆ ที่ดำเนินการสำเร็จเสร็จสิ้นไปแล้ว อาทิ การสร้างศูนย์อาเซียนในมิติต่างๆ ที่จับต้องได้ให้เกิดขึ้น 7 ศูนย์ (ศูนย์ความร่วมมืออาเซียน-ญี่ปุ่น เพื่อพัฒนาบุคลากรความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (ASEAN-Japan Cybersecurity Capacity Building Centre: AJCCBC); คลังเก็บสิ่งของช่วยเหลือผู้ประสบภัยของอาเซียนในประเทศไทย (Disaster Emergency Logistics System for ASEAN: DELSA)

ศูนย์การแพทย์ทหารอาเซียน (ASEAN Center of Military Medicine: ACMM); ศูนย์ฝึกอบรมอาเซียนด้านสังคมสงเคราะห์และสวัสดิการสังคม (ASEAN Training Centre for Social Work and Social Welfare: ATCSW); ศูนย์อาเซียนเพื่อผู้สูงวัยอย่างมีศักยภาพและนวัตกรรม (ASEAN Centre for Active Ageing and Innovation: ACAI); ศูนย์วัฒนธรรมอาเซียน (ASEAN Cultural Center) และ ศูนย์อาเซียนเพื่อการศึกษาและการหารือด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน (ASEAN Centre for Sustainable Development Studies and Dialogue: ACSDSD))

การวางตำแหน่งแห่งที่ของอาเซียนอย่างชัดเจนท่ามกลางยุทธศาสตร์หลักของโลก ผ่าน ASEAN Outlook on Indo-Pacific (AOIP) ภารกิจต่อไปที่ไทยต้องเร่งดำเนินการผลักดันเพื่อให้เกิดผลที่เป็นรูปธรรมอย่างน้อยในระยะสั้นก็คือการหาข้อสรุปข้อตกลงการค้าเสรีที่ใหญ่ที่สุดในโลก Regional Comprehensive Economic Partnership: RCEP ให้สำเร็จให้ได้ภายในปีนี้และมีผลบังคับใช้ให้ได้โดยเร็วที่สุด เพื่อสร้างผลงานอันเป็นรูปธรรมที่จะยืนยันว่า อาเซียนและประเทศคู่เจรจาหลักยังคงสนับสนุนการค้าเสรีและเป็นธรรม ในท่ามกลางสงครามการค้าที่ชุดความคิดแบบปกป้องคุ้มกันทางการค้าถูกนำมาใช้และจะทำให้ทุกฝ่ายสูญเสีย

แต่ทั้งหมดนั้นคือบทบาทของไทยในอดีตจนถึงปัจจุบันครับ แต่อย่างที่ตั้งชื่อบทความเอาไว้ว่า 73 ปีอาเซียน 1967-2040 นั่นหมาย ความว่าไทยกำลังเดินหน้าเพื่อกำหนดแนวทางการเดินต่อไปของอาเซียนจากวันนี้จนถึงปี 2040 ด้วย ดังนั้นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา กรมอาเซียน กระทรวงการต่างประเทศ ได้ว่าจ้างให้ Economic Research Institute for ASEAN and East Asia (ERIA) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยระดับภูมิภาคที่ทำงานวิจัยให้กับอาเซียนและเอเชียตะวันออก ทำงานวิจัยเพื่อเสนอแนะวิสัยทัศน์อาเซียนฉบับใหม่ที่เรียกว่าASEAN Vision 2040” ซึ่งตัวผู้เขียนและศูนย์อาเซียนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับนักวิชาการอีกมากกว่า 50 คนจากทั้งประเทศสมาชิกอาเซียน และประชาคมวิชาการนานาชาติก็ได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการออกแบบวิสัยทัศน์ของอาเซียนในช่วงเวลาอีก 20 ปีต่อจากนี้ด้วย

โดยในรายงาน 4 เล่มใหญ่ๆ มีการวิเคราะห์สถานการณ์โลก ปัจจุบันจากมุมมองภูมิรัฐศาสตร์-เศรษฐกิจ เพื่อหาข้อเสนอแนะต่อประชาคมอาเซียน โดยเปรียบเทียบกับความสำเร็จและจุดอ่อนของอาเซียนในอดีตที่ผ่านมา ร่วมกับการวิเคราะห์ถึงบริบทโลกในยุคที่เทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างก้าวหน้าในยุคของการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4 และเสนอแนะแนวทางการเดินหน้าต่อของประชาคมอาเซียนในอีก 20 ปีข้างหน้าไว้ดังนี้



ปี 2020-2040 ประชาคมอาเซียนต้องคล่องแคล่วว่องไว (Nimble) และดำเนินนโยบายเชิงรุก (Proactive) มากขึ้น โดยทั้งหมดจะเกิดขึ้นได้หาก

1. อาเซียนต้องกำหนดทางการทูตร่วมกันภายใต้หลักการของความเป็นผู้นำแบบ Collective Leadership (เหมือนกับวงซิมโฟนีออร์เคสตร้า ที่ต่างคนต่างเล่นโน้ตของตนเอง ต่างคนต่างมีท่อนเด่นของตนเองให้บรรเลง และทั้งวงก็สร้างเสียงดนตรีร่วมกัน) อาเซียนยังคงไม่มีสถานะเป็นองค์กรเหนือรัฐที่เข้าไปมีสภาพบังคับประเทศสมาชิกให้ยอมทำตามมติเสียงส่วนใหญ่ แต่ประเทศสมาชิกอาเซียนที่มีจุดแข็งในมิติใดก็ควรมีบทบาทนำในการเดินหน้ามิตินั้นๆ ของทั้งประชาคม โดยมีจุดยืนร่วมกันและยอมรับผลที่จะเกิดขึ้นร่วมกันมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้เพื่อสร้างความมั่นใจในความเป็นศูนย์กลางของอาเซียน (Ensuring ASEAN Centrality)

2. อาเซียนต้องปรับตัวและมีนวัตกรรม ที่ยอมรับและสามารถควบคุมการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลและการปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ 4 ได้อย่างมีพลวัต แน่นอนว่าไม่ใช่ทุกประเทศอาเซียนที่จะสามารถคิดค้นและเป็นเจ้าของเทคโนโลยี เจ้าของนวัตกรรม แต่อย่างน้อยเราต้องสามารถปรับใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมต่างๆ ที่ทันสมัยให้เหมาะสมกับบริบทและเงื่อนไขของแต่ละประเทศสมาชิก (Digital ASEAN)

3. อาเซียนต้องสามารถเท่าทันและสามารถปรับใช้เทคโนโลยีใหม่ และต้องมีนโยบายการปฏิบัติที่ดีที่สุดเพื่อบรรลุเป้าหมายประชาคมอาเซียนที่มีภูมิคุ้มกัน (Resilient) ยั่งยืน และมีความมั่นคง โดยเฉพาะมิติด้านพลังงาน ที่ในอนาคตอาเซียนมีแนวโน้มที่จะใช้พลังงานมากกว่าที่ตนเองสามารถผลิตได้ ดังนั้นพลังงานทางเลือกจึงเป็นประเด็นสำคัญ (Sustainable ASEAN)

4. อาเซียนต้องบูรณาการและเชื่อมโยงทุกประเทศสมาชิกอาเซียนเข้าไว้ด้วยกันอย่างไร้รอยต่อ (Seamless ASEAN) ภายใต้หลักปฏิบัติและการกำกับดูแลที่ดี (Good Regulatory Practice and Good Governance)

5. อาเซียนต้องมุ่งเน้นไปที่การเสริมสร้างพัฒนาศักยภาพของประชาชนอาเซียน โดยต้องพัฒนาคนอย่างครอบคลุมในทุกมิติและให้ทุกภาคส่วน หรือที่นิยมกล่าวกันว่า เราจะไม่ทอดทิ้งใครไว้ข้างหลัง (Inclusive ASEAN)

6. อาเซียนต้องทำให้ ประชาชนอาเซียนรู้สึกตนเองเป็นส่วนหนึ่งของประชาคม ประชาชนอาเซียนต้องได้รับประโยชน์จากประชาคมอาเซียนและมีอัตลักษณ์อาเซียน (ASEAN Belonging and ASEAN Identity)

7. สถาปัตยกรรมการบูรณาการภูมิภาคของอาเซียนที่เข้มแข็งและมีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างสิ่งแวดล้อมที่เกื้อกูลกับกิจกรรมต่างๆ ของประชาคมอาเซียน บทบาทของสำนักเลขาธิการอาเซียน และโครงสร้างความสัมพันธ์และการดำเนินนโยบายของอาเซียนต้องถูกนำมาทบทวน (Strong and Effective ASEAN Institutional Ecosystem)

ทั้งหมดที่กล่าวมาคือ ความภาคภูมิใจของไทยในประชาคมอาเซียน ตั้งแต่เมื่อ 52 ปีที่แล้ว และจะเดินหน้าสร้างประชาคมอาเซียนต่อไปตลอดกาล

 


ไม่พลาดข่าวสำคัญ แค่กดเป็นเพื่อน กับ LINE @thansettakij