
SME หวั่นสินค้าสหรัฐฯ ทะลักเข้าไทย กระทบเกษตรกร-ผู้ผลิต จี้รัฐเปิดเงื่อนไขดีลการค้า
SME ห่วงเปิดตลาดสินค้าสหรัฐฯ กดดันเกษตรกร-ผู้ผลิตไทย ห่วงจะซ้ำรอยจีนหรือไม่ ต้องดูความสามารถแข่งขันรายสินค้า จี้รัฐเปิดเงื่อนไขดีลการค้ารายสินค้า พร้อมเร่ง 5 มาตรการลดต้นทุน เพิ่มขีดความสามารถแข่งขัน หวั่นผู้ประกอบการไทยเสียเปรียบหากปรับตัวไม่ทัน
KEY
POINTS
- สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทยกังวลว่าข้อตกลงการค้ากับสหรัฐฯ จะทำให้สินค้านำเข้าทะลักเข้าประเทศ และส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตไทย หวั่นซ้ำรอยสินค้าจีน
- สินค้ากลุ่มที่น่าเป็นห่วงเป็นพิเศษคือสินค้าเกษตรและวัตถุดิบอาหาร ซึ่งอาจมีความได้เปรียบด้านราคาและต้นทุนการผลิตมากกว่าสินค้าไทย
- เรียกร้องให้รัฐบาลเปิดเผยเงื่อนไขการเจรจาการค้าให้ชัดเจน เพื่อให้ภาคเอกชนสามารถประเมินผลกระทบและเตรียมความพร้อมในการรับมือ
20 พฤศจิกายน 2569 นายแสงชัย ธีรกุลวาณิช ประธานยุทธศาสตร์ สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ชี้ข้อตกลงการค้าไทย-สหรัฐฯ มีทั้งโอกาสส่งออกและความเสี่ยงจากการเปิดตลาดนำเข้า ห่วงเกษตรกรและเอสเอ็มอีแข่งขันหนักขึ้น ย้ำต้องประเมินผลกระทบรายอุตสาหกรรม จี้รัฐบาลเปิดเผยเงื่อนไขเจรจาให้ชัดเจน คลายข้อสงสัยไทยได้ประโยชน์คุ้มค่าหรือไม่
ชี้ข้อตกลงการค้าไทย-สหรัฐฯ มีทั้งโอกาสส่งออกและความเสี่ยง
การลงนามแถลงการณ์ร่วมระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา 17 พฤศจิกายน 2569 เพื่อยืนยันความคืบหน้าการเจรจาข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) ทำให้ประเด็นที่ต้องติดตามไม่ได้มีเพียงโอกาสส่งออกสินค้าไทยไปยังตลาดสหรัฐฯ แต่ยังรวมถึงผลกระทบจากการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ เข้ามาแข่งขันในประเทศไทย โดยเฉพาะสินค้าเกษตร วัตถุดิบอาหาร และสินค้าที่เกี่ยวข้องกับภาคการผลิตของไทย
แม้การเปิดตลาดจะมีโอกาสช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงวัตถุดิบและสินค้าที่มีต้นทุนเหมาะสม แต่ในอีกด้านหนึ่ง เกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศอาจเผชิญแรงกดดันจากการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น หากสินค้านำเข้ามีความได้เปรียบด้านราคาและต้นทุนการผลิต ขณะที่ผู้ประกอบการเอสเอ็มอีไทยยังมีข้อจำกัดด้านเงินทุน เทคโนโลยี และผลิตภาพ
นายแสงชัย ระบุว่า การเจรจาการค้าไทย-สหรัฐฯ จำเป็นต้องพิจารณาผลประโยชน์ของประเทศอย่างรอบด้าน ทั้งด้านการส่งออกและนำเข้า เนื่องจากไทยเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ มาอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 10 ปี ดังนั้น การเปิดตลาดจึงต้องสร้างดุลยภาพทางเศรษฐกิจ และคำนึงถึงขีดความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกรและผู้ประกอบการไทย
สิ่งสำคัญคือ รัฐบาลต้องเตรียมฐานข้อมูลและมาตรการรองรับการเปลี่ยนแปลงในภาคเกษตรและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องให้เพียงพอ เพื่อจำกัดผลกระทบต่อผู้ประกอบการทุกขนาด พร้อมสร้างโอกาสให้ไทยสามารถแข่งขันกับประเทศอื่นในภูมิภาคอาเซียนได้
จี้รัฐเปิดเงื่อนไขรายกลุ่มสินค้า คลายข้อสงสัยผลประโยชน์การค้า
นายแสงชัยเสนอว่า รัฐบาลควรให้ความสำคัญกับการเปิดเผยข้อมูลและเงื่อนไขการเจรจาการค้า เพื่อให้เกษตรกร ผู้ประกอบการ และภาคเอกชนเข้าใจว่าสินค้ากลุ่มใดจะได้รับผลกระทบหรือมีโอกาสจากข้อตกลง รวมถึงสามารถเตรียมแผนธุรกิจให้สอดคล้องกับเงื่อนไขที่เปลี่ยนแปลงไป
การมีข้อมูลที่ชัดเจนจะช่วยให้ประเมินได้ว่าการเปิดตลาดและการนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ จะสร้างประโยชน์ให้ไทยในด้านใด และมีผลกระทบต่อผู้ผลิตในประเทศมากน้อยเพียงใด ตลอดจนช่วยคลายข้อสงสัยว่าผลประโยชน์ที่ไทยได้รับจากการเจรจามีความเหมาะสมหรือไม่
ที่ผ่านมา สหรัฐฯ พยายามผลักดันให้ไทยลดหรือยกเลิกภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าจากสหรัฐฯ ขณะที่การเจรจายังเกี่ยวข้องกับอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีในหลายกลุ่มสินค้า การเตรียมความพร้อมจึงต้องพิจารณาเงื่อนไขแต่ละกลุ่มอย่างละเอียด ไม่ใช่มองเพียงภาพรวมของการเปิดตลาด
ทั้งนี้ การลงนามแถลงการณ์ร่วมเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน เป็นการยืนยันว่าทั้งสองประเทศได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาและยังต้องดำเนินกระบวนการภายในเพื่อจัดทำข้อตกลงให้พร้อมสำหรับการลงนามและมีผลบังคับใช้ จึงต้องติดตามรายละเอียดข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ต่อไป
SME ส่งออกสหรัฐฯ 9.6 พันล้านดอลลาร์ เกษตร-อาหาร-ยางเป็นกลุ่มสำคัญ
ข้อมูล 3 ไตรมาสแรกของปี 2569 ระบุว่า ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ มูลค่า 74,934.34 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็น 24.6% ของมูลค่าส่งออกทั้งหมดของไทยที่ 304,588.6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยเป็นการส่งออกของเอสเอ็มอีมูลค่า 9,625.89 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 12.8% ของมูลค่าส่งออกไทยไปสหรัฐฯ
ขณะที่การนำเข้าของไทยในช่วงเดียวกันมีมูลค่ารวม 348,282.48 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นการนำเข้าจากสหรัฐฯ 22,448.87 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็น 6.4% ของมูลค่านำเข้าทั้งหมด โดยเอสเอ็มอีมีมูลค่านำเข้าจากสหรัฐฯ 2,870.14 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 12.8% ของมูลค่านำเข้าจากตลาดดังกล่าว
สำหรับจำนวนผู้ส่งออกไทยไปสหรัฐฯ มีทั้งหมด 2,505 ราย เป็นผู้ประกอบการเอสเอ็มอี 1,440 ราย คิดเป็น 57.5% โดยกลุ่มที่มีผู้ประกอบการมากที่สุด ได้แก่ อัญมณีและเครื่องประดับ 1,001 ราย รองลงมา คือ ยางและผลิตภัณฑ์ยาง 396 ราย อาหารแปรรูปและสินค้าเกษตร 346 ราย อิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป 212 ราย สิ่งทอและเครื่องนุ่งห่ม 171 ราย เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน 47 ราย และกลุ่มอื่น ๆ 332 ราย
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า เอสเอ็มอีมีบทบาทในตลาดส่งออกสหรัฐฯ โดยเฉพาะกลุ่มอัญมณีและเครื่องประดับ ยาง และอาหารแปรรูป ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการยังต้องเตรียมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขทางการค้า ซึ่งอาจมีผลต่อทั้งต้นทุนวัตถุดิบและการแข่งขันในตลาด
เปิดตลาดวัตถุดิบสหรัฐฯ ต้องชั่งน้ำหนักต้นทุนกับรายได้เกษตรกร
นายแสงชัยกล่าวว่า การนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หรือราว 83,000 ล้านบาท เป็นประเด็นที่ต้องติดตามรายละเอียด โดยสินค้าในกลุ่มนี้ประกอบด้วยข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืช ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่ไทยนำเข้าจากสหรัฐฯ อยู่แล้ว
การนำเข้าวัตถุดิบที่มีต้นทุนเหมาะสมอาจช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันให้ผู้ประกอบการไทย แต่ต้องพิจารณาควบคู่กับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับเกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศ รวมถึงการควบคุมคุณภาพ มาตรฐานความปลอดภัย และการป้องกันการทุ่มตลาด
ตัวอย่างเช่น ถั่วเหลือง ซึ่งในปี 2568 ไทยนำเข้า 528,688 ตัน มูลค่า 246.19 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยมีบราซิลเป็นแหล่งนำเข้าหลัก หากมีการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนการนำเข้าไปยังสหรัฐฯ มากขึ้น ควรพิจารณาว่าจะช่วยลดต้นทุนให้ผู้ประกอบการไทยได้เพียงใด และจะส่งผลต่อผู้ผลิตหรือเกษตรกรในประเทศอย่างไร
ขณะเดียวกัน สินค้าอย่างกาแฟและโกโก้ก็ต้องประเมินแยกตามโครงสร้างตลาด เนื่องจากไทยมีความต้องการใช้วัตถุดิบสูงเมื่อเทียบกับกำลังการผลิตในประเทศ ข้อมูลปี 2568 ระบุว่า ไทยนำเข้าสินค้ากาแฟมูลค่า 703.1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นประมาณ 59% จากปี 2567 ขณะที่ส่งออกมูลค่า 169.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยไทยผลิตกาแฟได้ประมาณ 16,534 ตันต่อปี และมีการบริโภคภายในประเทศ 99,646 ตัน
สำหรับโกโก้ แม้ไทยยังพึ่งพาการนำเข้าเป็นหลัก แต่การเพาะปลูกและการแปรรูปในประเทศเริ่มขยายตัวเพิ่มขึ้น จึงจำเป็นต้องกำหนดแนวทางรองรับการแข่งขัน เพื่อไม่ให้การเปิดตลาดกระทบต่อการพัฒนาผู้ผลิตไทยที่กำลังเติบโต นายแสงชัยระบุว่า การกำหนดสัดส่วนการนำเข้าควรคำนึงถึงประโยชน์ของผู้ประกอบการไทยตลอดห่วงโซ่ พร้อมมีแผนยกระดับคุณภาพ มาตรฐาน ผลิตภาพ และตลาดสินค้าเกษตรไทย เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างโอกาสทางการตลาดใหม่ ๆ
จับตายานยนต์ ยา เนื้อสัตว์ปีก หลังลดอุปสรรคทางการค้า
อีกประเด็นที่ต้องติดตามคือการขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี (Non-Tariff Barriers: NTBs) ในกลุ่มยานยนต์ อุปกรณ์ทางการแพทย์ และยา ซึ่งอาจช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงสินค้า เทคโนโลยี และวัตถุดิบได้สะดวกขึ้น แต่จำเป็นต้องพิจารณาเงื่อนไขและผลกระทบต่ออุตสาหกรรมไทยควบคู่กัน
นายแสงชัยกล่าวว่า การลดอุปสรรคทางการค้าในกลุ่มดังกล่าวมีโอกาสช่วยสนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่ เทคโนโลยีทางการแพทย์ และธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับสุขภาพ โดยเฉพาะการเพิ่มโอกาสเข้าถึงเทคโนโลยีที่ทันสมัยและลดต้นทุนในบางส่วน อย่างไรก็ตาม สินค้าแต่ละประเภทมีเงื่อนไขและผลกระทบแตกต่างกัน โดยเฉพาะเอทานอลและเนื้อสัตว์ปีกที่ต้องประเมินผลกระทบต่อภาคเกษตร ปศุสัตว์ และอุตสาหกรรมแปรรูปตลอดห่วงโซ่การผลิต
เอทานอลเป็นวัตถุดิบสำคัญของพลังงานเชื้อเพลิงและอุตสาหกรรมหลายประเภท ส่วนเนื้อสัตว์ปีกเกี่ยวข้องกับเกษตรกร ผู้เลี้ยงสัตว์ และผู้ประกอบการแปรรูป การเปิดตลาดจึงต้องพิจารณาความสามารถในการแข่งขันและผลกระทบต่อผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน พร้อมรับฟังเสียงจากผู้ที่อาจได้รับผลกระทบ
สินค้าสหรัฐฯ จะซ้ำรอยจีนหรือไม่ ต้องดูความสามารถแข่งขันรายสินค้า
สำหรับความกังวลว่าสินค้าสหรัฐฯ จะเข้ามาแข่งขันในไทยจนสร้างแรงกดดันต่อเอสเอ็มอีเหมือนกรณีสินค้าจีนนั้น นายแสงชัยมองว่า สถานการณ์การค้าระหว่างไทยกับสหรัฐฯ มีความแตกต่างจากจีน ทั้งด้านยุทธศาสตร์เชิงพื้นที่ นโยบายต่างประเทศ โครงสร้างต้นทุนวัตถุดิบ การคมนาคมขนส่งและโลจิสติกส์ ตลอดจนความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม
นอกจากนี้ สินค้าจากแต่ละประเทศยังมีความสามารถในการแข่งขันแตกต่างกัน ทั้งด้านมาตรฐาน ราคา ความคุ้มค่า ความทนทาน และระยะเวลาส่งมอบ จึงต้องพิจารณาเป็นรายสินค้าและรายอุตสาหกรรม ไม่สามารถสรุปได้ว่าการเปิดตลาดจะทำให้เกิดผลกระทบในลักษณะเดียวกันทั้งหมด
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขทางการค้าอาจส่งผลต่อผู้ประกอบการไทยได้ หากสินค้าแต่ละกลุ่มต้องเผชิญการแข่งขันที่สูงขึ้น ดังนั้น สิ่งสำคัญคือการเตรียมความพร้อมและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้เกษตรกรและเอสเอ็มอี เพื่อให้สามารถรับมือกับกติกาการค้าใหม่ได้
เสนอ 5 มาตรการรองรับ เพิ่มศักยภาพ SME ไทย
นายแสงชัยเสนอแนวทางสนับสนุนผู้ประกอบการไทย 5 ด้าน ได้แก่
1. ลดต้นทุน เพิ่มขีดความสามารถ สนับสนุนการเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินธุรกิจ รวมถึงส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดและปรับโครงสร้างต้นทุนพลังงาน
2. ขยายตลาด เพิ่มคำสั่งซื้อ ใช้ประโยชน์จากข้อตกลงการค้าเพื่อเพิ่มโอกาสส่งออก จับคู่ธุรกิจ และขยายตลาดในสหรัฐฯ โดยมีข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับตลาดที่ผู้ประกอบการสามารถนำไปใช้ได้จริง
3. ยกระดับคุณภาพ ผลิตภาพ และภาพลักษณ์ ส่งเสริมมาตรฐานสินค้า การตรวจสอบคุณภาพ การใช้พันธุ์พืชและสัตว์ที่มีคุณภาพ การทำเกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ สินค้าเกษตรมูลค่าสูง สินค้า GI ตลอดจนการสร้างแบรนด์และเพิ่มมูลค่าด้วยงานวิจัยและนวัตกรรม
4. ดึงการลงทุนเข้าประเทศ ผลักดันธุรกิจไทยสู่ตลาดโลก ส่งเสริมการลงทุนโดยตรงจากสหรัฐฯ ในไทย พร้อมสนับสนุนผู้ประกอบการและคลัสเตอร์สินค้าและบริการใหม่ให้มีโอกาสขยายตลาดต่างประเทศ
5. จัดระบบพี่เลี้ยงและที่ปรึกษาเกษตรกรกับเอสเอ็มอี ให้คำแนะนำด้านกลยุทธ์และรูปแบบธุรกิจ ตั้งแต่การรับจ้างผลิตสินค้า (OEM) ไปสู่การสร้างแบรนด์ของตนเอง (OBM) การใช้ AI และการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อวางแผนธุรกิจ ตลอดจนสนับสนุนการเข้าถึงแหล่งทุนที่เหมาะสม
นายแสงชัยกล่าวว่า การขับเคลื่อนมาตรการเหล่านี้ต้องอาศัยฐานข้อมูลที่มีประสิทธิภาพและการเข้าถึงเกษตรกรกับผู้ประกอบการอย่างทั่วถึง โดยภาครัฐต้องกำหนดแนวทางช่วยเหลือที่เป็นรูปธรรมและมีกรอบเวลาชัดเจน เพื่อให้ธุรกิจสามารถปรับตัวได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง
ในระยะยาว ไทยควรใช้โอกาสจากข้อตกลงการค้าเพื่อผลักดันเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ได้แก่ ธุรกิจเกษตรและอาหารนวัตกรรมมูลค่าสูง ธุรกิจท่องเที่ยวและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ธุรกิจสุขภาพ การแพทย์ เวลเนสและ Longevity รวมถึงอุตสาหกรรมเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสร้างโอกาสส่งออก
ทั้งนี้ การเปิดตลาดการค้าจะสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยได้มากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับรายละเอียดเงื่อนไขการเจรจา การเตรียมความพร้อมของผู้ประกอบการ และมาตรการรองรับที่สามารถช่วยให้เกษตรกรกับเอสเอ็มอีแข่งขันได้จริง






