19 กันยายน 2020
- WWW.SETTRADE.COM -  SET  1,288.39  +3.99  +0.31%         Value  49,975.26  Mil.Baht         SET50  826.83  +1.17  +0.14%         Value  29,104.96  Mil.Baht         SET100  1,847.55  +5.31  +0.29%         Value  38,023.31  Mil.Baht         sSET  607.63  -0.05  -0.01%         Value  1,770.90  Mil.Baht         SETCLMV  865.30  +4.97  +0.58%         Value  17,385.64  Mil.Baht         SETHD  854.80  +2.62  +0.31%         Value  14,954.21  Mil.Baht         SETTHSI  773.37  +4.72  +0.61%         Value  26,871.46  Mil.Baht         SETWB  885.29  +0.08  +0.01%         Value  9,430.49  Mil.Baht         mai  310.58  -0.25  -0.08%         Value  1,774.57  Mil.Baht             AGRO  427.45  -0.76  -0.18%       AGRI  224.78  +1.40  +0.63%       FOOD  12,131.53  -28.95  -0.24%           CONSUMP  89.37  +0.75  +0.85%       FASHION  512.50  +0.57  +0.11%       HOME  22.05  +0.20  +0.92%       PERSON  241.53  +2.72  +1.14%           FINCIAL  115.54  +1.38  +1.21%       BANK  259.16  +3.28  +1.28%       FIN  3,667.41  +44.29  +1.22%       INSUR  10,893.40  +78.53  +0.73%           INDUS  83.01  +0.23  +0.28%       AUTO  341.87  +1.49  +0.44%       IMM  44.01  +0.54  +1.24%       PAPER  3,882.12  +28.13  +0.73%       PETRO  721.08  +1.09  +0.15%       PKG  3,888.25  +19.14  +0.49%       STEEL  20.66  -0.14  -0.67%           PROPCON  96.17  -0.37  -0.38%       CONMAT  8,564.72  -9.19  -0.11%       PROP  182.58  -0.87  -0.47%       PF&REIT  184.82  -1.31  -0.70%       CONS  55.77  -0.11  -0.20%           RESOURC  174.12  +0.30  +0.17%       ENERG  19,860.22  +34.43  +0.17%       MINE  4.78  -  -           SERVICE  423.20  +0.56  +0.13%       COMM  35,270.80  +277.47  +0.79%       HELTH  4,499.94  -43.79  -0.96%       MEDIA  40.12  +0.17  +0.43%       PROF  132.46  -0.52  -0.39%       TOURISM  374.31  -1.72  -0.46%       TRANS  325.20  -0.40  -0.12%           TECH  155.74  +1.81  +1.18%       ETRON  2,461.94  +79.09  +3.32%       ICT  136.00  +0.92  +0.68%       TFEX       SET50 Index Futures       S50U20  829.0  +3.0  155,461        S50V20  829.0  +5.0  54        S50X20  -  -  -        S50Z20  826.7  +3.8  38,802        S50H21  822.8  +3.8  3,400        S50M21  818.8  +3.5  1,360      Sector Index Futures       BANKU20  -  -  -        COMMU20  -  -  -        ENERGU20  -  -  -        FOODU20  -  -  -        ICTU20  -  -  -      Single Stock Futures       AAVU20  -  -  -        ADVANCU20  178.50  +1.20  52        AEONTSU20  -  -  -        AMATAU20X  13.20  +0.05  1        AOTU20  59.85  +0.25  321        APU20  5.92  +0.22  4        BAU20  -  -  -        BANPUU20  6.15  +0.72  652        BAYU20  -  -  -        BBLU20  101.00  +1.84  29        BCHU20  -  -  100        BCPU20  -  -  -        BCPGU20  12.03  -0.15  3        BDMSU20  20.19  -0.50  2,808        BEAUTYU20  1.21  -  72        BECU20  4.97  -0.12  42        BEMU20  9.01  +0.06  1        BGRIMU20  46.00  +1.55  5        BHU20  -  -  -        BJCU20  -  -  -        BLAU20  17.12  -0.26  2        BLANDU20  -  -  -        BPPU20  -  -  -        BTSU20X  -  -  500        CBGU20  113.00  -0.01  184        CENTELU20  23.95  -0.80  159        CHGU20  2.53  +0.03  24        CKU20  17.60  +0.03  1        CKPU20  5.85  +0.28  596        COM7U20X  39.65  +2.25  104        CPALLU20  62.48  +0.13  26        CPFU20  30.09  +0.05  719        CPNU20  -  -  20        DELTAU20  143.50  +9.25  77        DTACU20  32.49  -0.63  236        EAU20  40.66  -0.84  602        EASTWU20  -  -  -        EGCOU20  -  -  -        EPGU20  -  -  -        ERWU20  -  -  -        ESSOU20  -  -  -        GFPTU20  11.77  -0.33  5        GLOBALU20X  -  -  -        GPSCU20  64.39  +0.39  82        GULFU20Y  -  -  -        GUNKULU20  2.29  +0.04  1,018        HANAU20  42.69  +0.50  6        HMPROU20  -  -  -        ICHIU20  -  -  -        INTUCHU20  54.00  -0.67  94        IRPCU20  2.15  +0.04  57        ITDU20  0.98  -0.01  3        IVLU20  22.92  -0.23  101        JASU20  2.88  +0.35  22,437        JMTU20  -  -  -        KBANKU20  80.45  +1.95  56        KCEU20  30.20  +0.25  23        KKPU20  -  -  20        KTBU20  9.45  +0.27  93        KTCU20  32.90  +1.29  89        LHU20  7.12  -0.05  29        LPNU20  4.53  -0.09  6        MU20  -  -  -        MAJORU20  -  -  -        MBKU20  -  -  -        MEGAU20  -  -  -        MINTU20X  22.55  -0.06  336        MTCU20  51.70  +1.50  4        ORIU20  -  -  -        OSPU20  37.50  -0.55  1        PLANBU20  -  -  -        PRMU20  -  -  1,000        PSHU20  -  -  -        PSLU20  -  -  -        PTGU20  17.45  -0.01  2        PTTU20  35.30  -0.40  32        PTTEPU20  87.00  -0.05  33        PTTGCU20  43.25  +0.38  3        QHU20  2.18  -0.01  10        RATCHU20  52.00  -1.00  9        ROBINSU20X  -  -  -        RSU20  18.99  +0.20  1        SU20  -  -  -        SAMARTU20  -  -  -        SAWADU20  47.00  -1.00  284        SCBU20X  67.67  +0.57  27        SCCU20  343.85  +5.04  62        SGPU20  -  -  -        SIRIU20  0.69  +0.02  32        SPALIU20  16.00  +0.04  1        SPCGU20  -  -  -        SPRCU20  -  -  -        STAU20  26.55  +0.05  512        STECU20  11.90  -  25        STPIU20  -  -  -        SUPERU20  0.87  -  4,187        TASCOU20  15.92  -0.58  275        TCAPU20X  -  -  -        THAIU20  -  -  -        THANIU20X  3.85  -  10        THCOMU20  5.37  -0.23  85        THGU20  -  -  -        TISCOU20  64.13  +0.49  193        TKNU20  -  -  -        TMBU20  0.93  +0.04  21,788        TOAU20  -  -  -        TOPU20  38.51  +0.25  340        TPIPLU20  1.28  +0.02  42        TPIPPU20  -  -  -        TQMU20  130.00  +6.04  1        TRUEU20  3.24  +0.08  231        TTAU20  -  -  -        TTCLU20  4.00  -0.05  20        TTWU20  -  -  -        TUU20  13.66  -0.16  125        TVOU20  34.00  +0.74  1,003        UNIQU20  -  -  -        VGIU20  6.50  -  9        VNGU20  -  -  -        VNTU20  -  -  -        WHAU20  2.96  -0.02  11,013        WHAUPU20  -  -  -      GF10 Futures       GF10V20  28,950  +100  3,625        GF10Z20  29,020  +100  1,087        GF10G21  29,070  +80  567      GF50 Futures       GFV20  28,940  +120  96        GFZ20  29,030  +130  95        GFG21  29,080  +210  4      Gold Online Futures       GOU20  1,954.70  +13.20  20,722        GOZ20  1,961.50  +13.70  7,868      GOLD-D       GDU20  -  -  -        GDZ20  1,954.50  +6.04  171      USD Futures       USDU20  31.11  -0.12  5,844        USDV20  31.11  -0.14  23        USDX20  -  -  -        USDZ20  31.12  -0.11  10,199      BB3 Futures       BB3Z20  -  -  -        BB3H21  -  -  -      TGB5 Futures       TGB5Z20  -  -  -        TGB5H21  -  -  -      RSS3 Futures       RSS3U20  -  -  -        RSS3V20  -  -  -        RSS3X20  -  -  -        RSS3Z20  -  -  -        RSS3F21  -  -  -        RSS3G21  -  -  -        RSS3H21  -  -  -      RSS3D Futures       RSS3DU20  -  -  -        RSS3DV20  -  -  -        RSS3DX20  58.70  +2.00  4        RSS3DZ20  59.00  +2.00  4        RSS3DF21  59.20  +2.00  4        RSS3DG21  59.00  +2.00  4        RSS3DH21  -  -  -      Index Options       Most Active Call Volume       S50U20C850  2.7  +0.4  767        S50U20C825  11.0  +0.8  654        S50Z20C875  11.9  +0.2  241        S50U20C875  0.6  +0.1  221        S50Z20C825  30.5  -0.4  218      Most Active Put Volume       S50U20P800  2.4  -0.5  726        S50U20P825  7.7  -1.7  586        S50U20P775  1.0  -0.1  291        S50Z20P800  18.5  -2.7  229        S50Z20P775  13.0  -0.6  180          

โควิค-19 กับหนี้สาธารณะ และเสถียรภาพทางการคลัง

05 Aug 2020 11:00 น.
อ่าน 1,231 ครั้ง


 

คอลัมน์เศรษฐเสวนา จุฬาฯทัศนะ โดย ผศ.ดร.นิพิฐ วงศ์ปัญญา รองคณบดี คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับ 3,598 หน้า 5 วันที่ 6 - 8 สิงหาคม 2563

 

วิกฤติการแพร่ระบาดของโควิด-19 ส่งผลกระทบอย่างรุนแรง ต่อเศรษฐกิจ และยังมีความไม่แน่นอนว่า ผลกระทบที่เกิดขึ้นจะมีความรุนแรงและยืดเยื้อออกไปนานแค่ไหน การดำเนินมาตรการควบคุมการแพร่ระบาดส่งผลให้เกิดการหยุดชะงักของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ และกระทบต่อสภาพคล่องของภาคธุรกิจ การจ้างงาน และรายได้ของประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ 

 

ไม่เพียงแต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นในภาคเอกชนและครัวเรือนเท่านั้น แต่วิกฤติที่เกิดขึ้นยังส่งผลให้ภาครัฐต้องดำเนินมาตรการการคลังเพื่อช่วยเหลือเยียวยา และฟื้นฟูเศรษฐกิจ โดยต้องอาศัยเม็ดเงินใช้จ่ายจำนวนมาก ในขณะที่การจัดเก็บรายได้โดยเฉพาะรายได้จากภาษีอากรเป็นไปด้วยความยากลำบากภายใต้ภาวะเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง ส่งผลให้รัฐบาลต้องมีการขาดดุลงบประมาณมากขึ้นและต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุล 

 

การขาดดุลงบประมาณของรัฐบาล (Budget deficit) เกิดขึ้นเมื่อรัฐบาลใช้จ่ายมากกว่ารายได้ที่จัดเก็บได้ ส่งผลให้รัฐบาลต้องกู้ยืมเพื่อชดเชยการขาดดุลที่เกิดขึ้น ประเทศไทยขาดดุลงบประมาณเฉลี่ยปีละ 2.56% ของ GDP ในช่วงปี 2558 ถึง 2562 โดยรัฐบาลดำเนินการขาดดุลงบประมาณเรื่อยมาก่อให้เกิดการสะสมของหนี้รัฐบาลซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของหนี้สาธารณะ 

 

ข้อมูลจากสำนักบริหารหนี้สาธารณะ ณ วันที่ 31 พ.ค. 2563 ชี้ว่าประเทศไทยมีหนี้สาธารณะอยู่ที่ 7.34 ล้านล้านบาท แบ่งเป็นหนี้ระยะยาว 89% หนี้ในประเทศ 98% โดยทั่วไปการพิจารณาหนี้สาธารณะจะวัดเทียบกับ GDP นั่นคือหนี้สาธารณะต่อ GDP ของไทยในปัจจุบันอยู่ที่ 44% ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับตํ่าเมื่อเทียบกับหลายประเทศ และยังตํ่ากว่าระดับความยั่งยืนทางการคลังที่กำหนดสัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP ไว้ไม่เกิน 60% 

 

และเมื่ออ้างอิงจากข้อมูลประ มาณการของ สบน. ที่มีสมมติฐานการคาดการณ์เศรษฐกิจในปี 2563 อยู่ที่ลบ 5.3% ส่งผลให้คาดว่าในปี 2563 และ 2564 หนี้สาธารณะของประเทศไทยจะอยู่ที่ 51% และ 57% ซึ่งหากเศรษฐกิจได้รับผลกระทบรุนแรง ส่งผลให้ GDP ลดลงมากกว่าที่คาดเป็นลดลง 10% และรัฐบาลขาดดุลมากขึ้นเพิ่มเติมเนื่องจากรายได้การเก็บภาษีตํ่ากว่าประมาณการ 

 

ซึ่งก็มีความเป็นไปได้สะท้อนจากข้อมูลกรมสรรพากรในช่วง 9 เดือนแรกของปีงบประมาณที่ตํ่ากว่าที่ประมาณการ จะทำให้สัดส่วนหนี้สาธารณะในปี 2563 สูงขึ้นเป็น 55% และมีความเป็นไปได้ที่ในปี 2564 และ 2565 หนี้สาธารณะจะเพิ่มสูงขึ้นเท่ากับหรือสูงกว่ากรอบ พ.ร.บ. วินัยความยั่งยืนทางการคลังซึ่งกำหนดไว้ที่ระดับ 60% ของ GDP

 

คำถามสำคัญคือ หนี้สาธารณะที่อยู่ในระดับสูงส่งผลเสียต่อเศรษฐกิจไทยได้หรือไม่ หรือแท้จริงแล้วประเทศไทยสามารถสร้างหนี้สาธารณะได้มากกว่านี้ ในการตอบคำถามนี้จำเป็นต้องทราบว่า การเปลี่ยนแปลงของหนี้สาธารณะต่อ GDP เกิดจากปัจจัยใดบ้าง และหนี้สาธารณะมีผลกระทบต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจอย่างไร 

 

 

ทั้งนี้ในทางทฤษฎี ปัจจัยสำคัญ ที่มีผลและก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของหนี้สาธารณะต่อ GDP ประกอบด้วย อัตราดอกเบี้ยแท้จริง การเติบโตของเศรษฐกิจ ระดับหนี้สาธารณะเริ่มต้น และการขาดดุลงบประมาณขั้นต้น (Primary deficit) หรือดุลงบประมาณที่ไม่รวมดอกเบี้ยจ่ายต่อ GDP

 

สัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP จะมากขึ้นเมื่ออัตราดอกเบี้ยแท้จริงสูงขึ้น เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยแท้จริง คือต้นทุนของการกู้ยืม เมื่ออัตราดอกเบี้ยสูงจะทำให้เกิดภาระในการชำระดอกเบี้ยจะสูงตาม ในขณะที่การเติบโตทางเศรษฐกิจคือการสร้างรายได้ให้กับประเทศ เมื่อการเติบโตทางเศรษฐกิจลดลงหรือรายได้ของประเทศลดลงจะส่งผลให้การเพิ่มของหนี้สาธารณะต่อ GDP สูงขึ้น 

 

นอกจากนี้ ระดับหนี้สาธารณะเริ่มต้นยิ่งสูงจะยิ่งทำให้การเพิ่มขึ้นของหนี้สาธารณะต่อ GDP สูงขึ้น และการขาดดุลงบประมาณสูงจะทำให้การเพิ่มขึ้นของหนี้สาธารณะต่อ GDP สูงขึ้นด้วย ถึงกระนั้นก็ตามการเปลี่ยนแปลงของหนี้สาธารณะต่อ GDP ไม่ได้เกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียวหรือเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของการขาดดุลงบประมาณเป็นหลัก แต่ยังขึ้นอยู่กับการเติบโตของเศรษฐกิจและดอกเบี้ยแท้จริง ดังจะเห็นจากหลายประเทศหลังสงครามโลกครั้งที่สองมีหนี้สาธารณะต่อ GDP ลดลงไปมาก เนื่องจากมีการเติบโตในระดับสูงอย่างมีเสถียรภาพ และอัตราดอกเบี้ยแท้จริงตํ่า

 





 

ความกังวลเนื่องจากหนี้สาธารณะต่อ GDP ที่สูงขึ้น คือการเพิ่มของหนี้เกี่ยวข้องกับเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ซึ่งทำให้ความเชื่อมั่นต่อความน่าเชื่อถือของรัฐบาลในการชำระหนี้ลดลงและจะกดดันให้อัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น เพราะว่านักลงทุนต้องการผลตอบแทนที่ชดเชยความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ทำให้เป็นภาระต่อเสถียรภาพของหนี้สาธารณะ เมื่ออัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น รัฐบาลจำเป็นต้องลดการขาดดุลหรือกลับมาเพิ่มการเกินดุลงบประมาณเพื่อรักษาเสถียรภาพของหนี้ โดยการลดการใช้จ่ายของภาครัฐหรือเพิ่มรายได้โดยการปรับเพิ่มอัตราภาษี ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อต้นทุนทาง การเมือง ก่อให้เกิดความไม่แน่นอนทางการเมือง และทำให้อัตราดอกเบี้ยมีแนวโน้มปรับเพิ่มมากขึ้นไปอีก 

 

นอกจากนี้ การดำเนินนโยบายทางการคลังแบบตึงตัวอาจนำไปสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอย การเติบโตทางเศรษฐกิจลดลง ซึ่งจำเป็นต้องเพิ่มการเกินดุลงบประมาณเพื่อรักษาเสถียรภาพของหนี้

 

อย่างไรก็ดี เมื่อถึงจุดหนึ่งรัฐบาลอาจจะไม่สามารถเพิ่มการเกินดุลงบประมาณได้อย่างเพียงพอ และหนี้สาธารณะต่อ GDP เพิ่มขึ้น ทำให้นักลงทุนมีความกังวลมากยิ่งขึ้น และต้องการอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้นไปอีก กล่าวได้ว่า การเพิ่มขึ้นของอัตราดอกเบี้ยและการเพิ่มขึ้นของหนี้สาธารณะต่อ GDP มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันแบบงูกินหาง

 

นอกจากนี้ ระดับของหนี้สาธารณะที่สูงอาจจะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อการเติบโตของเศรษฐกิจ นั่นคือ หนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้นจะไปบดบัง (Crowding-out) การลงทุนของภาคเอกชน โดยหนี้สาธารณะจะไปแย่งการจัดสรรเงินออมกับหนี้ภาคเอกชน แต่ถ้าหนี้สาธารณะที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดรายจ่ายของรัฐบาลที่มีประสิทธิภาพ ก่อให้เกิดการผลิตสินค้าและบริการ เกิดการจ้างงาน และมีเงินออมอยู่ประกอบกับมีสภาพคล่องของตราสารหนี้อาจผลักดันให้อัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น ก็อาจจะไม่ส่งผลให้การสะสมของทุนลดลง 

 

อย่างไรก็ดี การมีหนี้สาธารณะในระดับสูง จำเป็นต้องคำนึงถึงวินัยทางการคลัง ประกอบกับต้องคำนึงถึงภาระทางการคลังในอนาคต โดยเฉพาะภายใต้แนวโน้มที่สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย ซึ่งจะลดความยืดหยุ่นของนโยบายทางการคลังในการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงฉับพลันทางเศรษฐกิจและทำให้มีช่องว่างทางการคลัง (Fiscal space) ลดลงในการทำให้เศรษฐกิจมีเสถียรภาพหรือลดความผันผวนของวัฏจักรธุรกิจ ดังนั้น ความมีวินัยของรัฐบาลจะทำให้เกิดนโยบายทางการคลังที่ดีกว่าและสามารถก่อให้เกิดการเติบโตทางเศรษฐกิจและฟื้นฟูเสถียรภาพทางการคลัง

 



 

คำถามที่สำคัญต่อมาคือ รัฐบาลจะรักษาระดับหนี้สาธารณะไม่ให้เพิ่มขึ้นหรือลดระดับหนี้สาธารณะได้อย่างไร แนวทางหนึ่งคือ รัฐบาลต้องปรับนโยบายทางการคลังโดยใช้การกลับมาดำเนินนโยบายเกินดุลงบประมาณอย่างต่อเนื่องและนานเพียงพอ พยายามใช้นโยบายทางการคลังตึงตัวเพื่อที่จะมีความสามารถในการจ่ายหนี้คืนและ ทำให้ระดับหนี้ลดลง โดยการลดรายจ่ายภาครัฐหรือเพิ่มรายได้ 

 

นอกจากนี้ อีกทางหนึ่งคือรัฐบาลต้องสร้างบรรยากาศให้เกิดการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านการดำเนินการทางเศรษฐศาสตร์มหภาคที่ดีและนโยบายเชิงโครงสร้างในการที่จะทำให้ประเทศหลุดพ้นจากการเป็นหนี้ การเติบโตทางเศรษฐกิจแท้จริงอย่างมีความมั่นคงและมีเสถียรภาพจะส่งผลให้หนี้สาธารณะลง

 

ท้ายที่สุด ประเด็นสำคัญคือ หนี้สาธารณะที่เพิ่มขึ้นต้องเป็นหนี้ที่เกิดจากการใช้เงินของรัฐบาลเพื่อนำไปสู่การสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมีเสถียรภาพ มีการเพิ่มขึ้นของรายได้ต่อหัวของประชาชนอย่างต่อเนื่อง หรือยกระดับศักยภาพทางเศรษฐกิจในระยะยาว ซึ่งจะเกิดขึ้นได้จากการสร้างหนี้ที่ทำให้เศรษฐกิจไทยมีนวัตกรรม เทคโนโลยี ทุนและแรงงานที่มีคุณภาพ โดยรัฐบาลจำเป็นต้องรีบมุ่งเน้นส่งเสริมประเทศไทย ให้มีความสามารถในการผลิตสินค้าและบริการที่มีมูลค่าเพิ่มสูงที่เป็นของไทยและเป็นที่ต้องการของตลาด ซึ่งจะทำให้เกิดการลงทุนและการจ้างงานอย่างต่อเนื่อง สร้างรายได้ให้กับคนไทย 

 

กล่าวโดยสรุป การก่อหนี้สาธารณะเกิดขึ้นได้ แต่ต้องอยู่บนพื้นฐานของความจำเป็น เป็นหนี้ที่นำไปสู่การพัฒนาประเทศ และการสร้างการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างแท้จริง 

 

 

 


ไม่พลาดข่าวสำคัญ แค่กดเป็นเพื่อน กับ LINE @thansettakij