5 มิถุนายน 2020
- WWW.SETTRADE.COM -  SET  1,435.70  +24.69  +1.75%         Value  120,331.42  Mil.Baht         SET50  965.37  +18.66  +1.97%         Value  77,287.50  Mil.Baht         SET100  2,124.48  +40.18  +1.93%         Value  91,539.26  Mil.Baht         sSET  612.05  +7.92  +1.31%         Value  3,358.35  Mil.Baht         SETCLMV  943.94  +23.54  +2.56%         Value  32,681.04  Mil.Baht         SETHD  995.91  +29.08  +3.01%         Value  44,643.38  Mil.Baht         SETTHSI  894.86  +18.89  +2.16%         Value  74,006.24  Mil.Baht         SETWB  950.36  +11.55  +1.23%         Value  17,144.81  Mil.Baht         mai  294.49  +1.98  +0.68%         Value  1,121.23  Mil.Baht             AGRO  432.34  +7.97  +1.88%       AGRI  219.69  +4.70  +2.19%       FOOD  12,301.68  +224.34  +1.86%           CONSUMP  85.90  +0.04  +0.05%       FASHION  542.07  -2.51  -0.46%       HOME  22.06  +0.07  +0.32%       PERSON  224.31  +2.76  +1.25%           FINCIAL  143.62  +1.33  +0.93%       BANK  345.81  +1.46  +0.42%       FIN  4,126.01  +107.48  +2.67%       INSUR  10,383.86  +15.72  +0.15%           INDUS  93.27  +3.93  +4.40%       AUTO  341.28  +2.17  +0.64%       IMM  44.47  -0.31  -0.69%       PAPER  3,038.18  +112.52  +3.85%       PETRO  883.56  +52.08  +6.26%       PKG  3,209.47  +12.59  +0.39%       STEEL  21.51  +0.37  +1.75%           PROPCON  108.65  +1.59  +1.49%       CONMAT  9,183.12  +116.84  +1.29%       PROP  212.96  +4.08  +1.95%       PF&REIT  210.88  +0.31  +0.15%       CONS  64.24  +2.29  +3.70%           RESOURC  201.60  +6.08  +3.11%       ENERG  22,993.81  +693.70  +3.11%       MINE  5.73  +0.04  +0.70%           SERVICE  462.93  +3.12  +0.68%       COMM  37,427.99  +469.78  +1.27%       HELTH  5,000.24  +19.11  +0.38%       MEDIA  44.22  +0.63  +1.45%       PROF  143.82  -1.10  -0.76%       TOURISM  407.54  +3.47  +0.86%       TRANS  365.95  +0.20  +0.05%           TECH  154.89  +2.99  +1.97%       ETRON  1,224.87  +3.08  +0.25%       ICT  150.88  +3.18  +2.15%       TFEX       SET50 Index Futures       S50M20  962.6  +16.8  161,007        S50N20  956.8  +18.1  17        S50Q20  957.2  +15.7  7        S50U20  957.3  +17.6  19,944        S50Z20  955.2  +17.3  3,397        S50H21  951.2  +17.1  3,373      Sector Index Futures       BANKM20  -  -  -        COMMM20  -  -  -        ENERGM20  -  -  -        FOODM20  -  -  -        ICTM20  -  -  -      Single Stock Futures       AAVM20  2.26  +0.11  813        ADVANCM20  201.00  +4.01  667        AEONTSM20  -  -  140        AMATAM20  16.10  +0.34  825        AOTM20  67.00  -0.25  1,160        APM20  5.79  +0.04  501        BAM20  6.89  +0.49  3        BANPUM20  7.00  +0.11  528        BAYM20  26.30  +0.18  15        BBLM20  126.14  -1.86  597        BCHM20  14.72  -0.06  604        BCPM20  23.60  +0.95  20        BCPGM20  -  -  100        BDMSM20  23.50  +0.43  30        BEAUTYM20  1.81  +0.06  77        BECM20  4.47  +0.07  3        BEMM20  9.99  +0.04  214        BGRIMM20  54.95  +0.45  232        BHM20  124.50  +0.55  9        BJCM20  44.51  +2.01  155        BLAM20  16.45  +0.55  34        BLANDM20  1.18  +0.01  136        BTSM20X  11.90  -  352        CBGM20  98.00  +0.27  442        CENTELM20  25.00  +0.40  316        CHGM20  2.62  +0.02  3        CKM20  19.30  +1.15  333        CKPM20  4.50  -0.06  61        COM7M20X  25.75  +0.25  102        CPALLM20  72.72  +1.22  698        CPFM20  32.62  +0.92  922        CPNM20  53.00  +0.50  24        DELTAM20  56.24  +0.59  1        DTACM20  46.10  +2.00  560        EAM20  42.75  +0.45  12        EGCOM20  272.90  -0.10  21        EPGM20  -  -  -        ERWM20  3.85  +0.05  1,008        ESSOM20  7.30  +0.54  2,672        GFPTM20  -  -  -        GLOBALM20X  -  -  -        GPSCM20X  80.87  +1.07  110        GULFM20X  38.35  +0.35  254        GUNKULM20  2.88  +0.02  542        HANAM20  -  -  100        HMPROM20  15.40  -  1,733        ICHIM20  6.45  +0.05  20        INTUCHM20  56.50  +2.25  1,097        IRPCM20  3.06  +0.12  5,626        ITDM20  1.29  +0.05  2,328        IVLM20  33.00  +2.15  427        JASM20  3.97  +0.15  15,612        KBANKM20  117.00  +2.23  683        KCEM20  20.20  +0.26  1,644        KKPM20  49.34  -0.37  92        KTBM20  11.87  -0.10  1,500        KTCM20  39.40  +1.65  416        LHM20  7.96  +0.06  101        LPNM20  5.15  +0.09  2        MAJORM20  17.50  +0.25  5        MEGAM20  -  -  -        MINTM20  22.32  +1.27  1,142        MTCM20  57.33  +1.08  394        ORIM20  5.55  +0.03  502        PLANBM20  6.10  +0.19  11        PRMM20  -  -  -        PSHM20  13.05  -  33        PSLM20  5.15  +0.11  3        PTGM20  16.60  -0.38  1,865        PTTM20  39.75  +1.84  1,787        PTTEPM20  99.50  +6.75  1,186        PTTGCM20  51.00  +3.05  2,224        QHM20  2.35  +0.01  534        RATCHM20  68.85  +1.20  131        ROBINSM20X  37.70  +0.20  28        RSM20  12.30  +0.42  343        SM20  -  -  1,000        SAMARTM20  5.85  +0.25  36        SAWADM20  58.55  +1.66  179        SCBM20X  89.30  +1.90  501        SCCM20  367.00  +7.50  34        SGPM20  -  -  -        SIRIM20  0.94  +0.01  24,436        SPALIM20  16.90  +0.80  403        SPCGM20  -  -  -        SPRCM20  7.70  +0.32  1,695        STAM20  26.16  +0.92  926        STECM20  16.48  +0.43  727        STPIM20  -  -  -        SUPERM20  0.90  +0.03  31,086        TASCOM20  23.80  -0.10  261        TCAPM20X  43.55  +1.24  106        THAIM20  4.33  +0.26  241        THANIM20  -  -  500        THCOMM20  -  -  -        TISCOM20  80.50  -2.00  161        TKNM20  -  -  -        TMBM20X  1.29  -0.03  1,419        TOPM20  50.25  +2.51  926        TPIPLM20  1.26  +0.03  172        TRUEM20  3.99  +0.14  21,614        TTAM20  3.35  -  43        TTCLM20  -  -  -        TTWM20  -  -  -        TUM20  13.80  +0.36  211        TVOM20  -  -  -        UNIQM20  5.95  +0.23  124        VGIM20  -  -  3,500        VNGM20  3.33  -0.04  1        WHAM20  3.32  +0.03  4,416      GF10 Futures       GF10M20  25,550  -90  4,288        GF10Q20  25,600  -100  2,888        GF10V20  25,670  -100  1,626      GF50 Futures       GFM20  25,570  -70  203        GFQ20  25,650  -60  17        GFV20  25,700  -40  146      Gold Online Futures       GOM20  1,709.00  -0.60  19,882        GOU20  1,711.50  -1.50  2,748      GOLD-D       GDM20  -  -  -        GDU20  -  -  -      USD Futures       USDM20  31.47  -0.14  4,408        USDN20  31.48  -0.12  1        USDQ20  -  -  -        USDU20  31.48  -0.14  1,552      BB3 Futures       BB3M20  -  -  -        BB3U20  -  -  -      TGB5 Futures       TGB5M20  -  -  -        TGB5U20  -  -  -      RSS3 Futures       RSS3M20  -  -  -        RSS3N20  -  -  -        RSS3Q20  -  -  -        RSS3U20  -  -  -        RSS3V20  -  -  -        RSS3X20  -  -  -        RSS3Z20  -  -  -      RSS3D Futures       RSS3DM20  44.50  +0.95  2        RSS3DN20  44.50  +1.30  2        RSS3DQ20  44.50  +1.70  2        RSS3DU20  44.50  +1.55  2        RSS3DV20  44.50  +1.35  2        RSS3DX20  -  -  -        RSS3DZ20  -  -  -      Index Options       Most Active Call Volume       S50M20C975  19.1  +6.2  1,074        S50M20C950  33.0  +8.9  965        S50M20C1000  10.1  +3.3  682        S50M20C1025  5.6  +2.9  379        S50M20C925  51.0  +10.8  365      Most Active Put Volume       S50M20P950  18.9  -10.1  635        S50M20P875  5.0  -3.5  539        S50M20P850  4.0  -1.5  527        S50M20P925  12.4  -6.6  380        S50M20P900  7.8  -5.0  367          

อุตสาหกรรมอาหารในบริบทใหม่ หลังโควิด

23 May 2020 14:37 น.
อ่าน 2,730 ครั้ง

 

สำหรับประเทศไทยแล้ว อุตสาหกรรมอาหารเป็นอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานจำนวนมาก มีมูลค่าการลงทุนและมูลค่าเพิ่มสูงที่สุด รวมทั้งมีการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาสูงที่สุดเมื่อเทียบกับสาขาอุตสาหกรรมต่าง ๆ   ในภาคการผลิตไทย ซึ่งอุตสาหกรรมอาหารเป็นสิ่งที่หล่อเลี้ยงผู้คนหลายสิบล้านคนในประเทศนี้ผ่านห่วงโซ่อุปทานที่ยาวลงไปถึงภาคเกษตรกรรมที่เป็นฐานรากของไทย มีผู้เกี่ยวข้องทั้งแรงงาน ผู้ผลิตวัตถุดิบ และผู้ให้บริการในธุรกิจเกี่ยวเนื่องอื่น ๆ ทำให้มีมูลค่ารวมทางเศรษฐกิจมากกว่า 5 ล้านล้านบาทในแต่ละปี นอกจากนี้ยังมีมูลค่าเพิ่มกว่าร้อยละ 20 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ของภาคอุตสาหกรรม และมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2562 อุตสาหกรรมอาหารมีมูลค่าการส่งออก 1.025 ล้านล้านบาท ซึ่งทำให้ประเทศไทยเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่อันดับ 11 ของโลก

ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ผมมองว่ามีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ๆ ใน 3 เรื่องที่ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมการแปรรูปอาหาร ได้แก่ 1. ความต้องการมาตรฐานความปลอดภัยและความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) เพราะผู้บริโภคมีความต้องการอาหารที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ ปลอดสารเคมี หรือแม้แต่ความกังวลด้านความสะอาดอื่น ๆ มากขึ้น 2. การเพิ่มขึ้นของความต้องการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพและผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อให้อาหารนั้นเหมาะสมกับความต้องการของร่างกายของแต่ละคน และ 3. การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีและนวัตกรรมตามทิศทางของอุตสาหกรรม 4.0 ทั้งโลกนั้นจะมีผลต่ออุตสาหกรรมอาหารตลอดห่วงโซ่การผลิต และทำให้การผลิตมีประสิทธิภาพมากขึ้นกว่าเดิม รวมทั้งธุรกิจต่อเนื่องที่จะเปลี่ยนไปสร้างแรงกดดันต่อการพัฒนาผลิตและรูปแบบของผลิตภัณฑ์อาหารในอนาคต

สำหรับผมแล้ว ในภาพรวม (Macro point of View) ของการกำหนดทิศทางการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารในอนาคตนั้น ต้องมองในประเด็นข้างต้นทั้ง 3 ประเด็นมาเป็นเงื่อนไขภายนอกที่สำคัญ และถอดออกมาเป็นกรอบยุทธศาสตร์ที่สำคัญ คือ

  1. ความต้องการมาตรฐานด้านความปลอดภัย แนวทางของยุทธศาสตร์และแผนควรจะเน้นความสามารถในการสร้างความมั่นใจในความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์อาหารตลอดห่วงโซ่อุปทาน โดยสามารถ
    ให้ผู้ผลิตตลอดห่วงโซ่สามารถตรวจสอบย้อนกลับตลอดเส้นทางการผลิต (Traceability) ของผลิตภัณฑ์ตัวเอง
    ได้ตามมาตรฐานที่ลูกค้าต้องการ กิจกรรมที่ควรมี คือ สิ่งอำนวยความสะดวกในการทดสอบ ห้องแล็บที่ได้มาตรฐานสากล และความสามารถของผู้ประกอบการที่เกาะเป็นห่วงโซ่ในมาตรฐานเดียวกันได้หมดตลอดจน
    การถ่ายทอดข้อมูลข่าวสารระหว่างกันอย่างรวดเร็วผ่านระบบสารสนเทศที่ทันสมัย เพื่อการผลิตที่เป็นระบบ Mass Customized System ได้ดีตามรูปแบบอุตสาหกรรม 4.0 และมีความปลอดภัยในมาตรฐานที่ต้องการ
  2. ตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคสมัยใหม่ ปัจจุบันสังคมมีการพัฒนาเป็นเมืองมากขึ้น ครอบครัวเริ่มเป็นครอบครัวเดี่ยวและความเร่งรีบของการดำรงชีวิตประจำวันที่ทำให้ต้องการอาหารสำเร็จรูปพร้อมทานมากขึ้น นอกจากนี้ ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ โซเซียลมีเดีย ต่าง ๆ ทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงความรู้ ข้อมูล และงานการวิจัยพัฒนาต่าง ๆ ได้ง่ายและรวดเร็ว ทำให้มีความเข้าใจในคุณค่าของอาหารแต่ละอย่างมากขึ้น มีความตระหนักถึงคุณภาพด้านโภชนาการและสุขภาพของตนเองมากกว่าเดิม รวมทั้งอาหารปลอดภัย เช่น อาหารประเภทออร์กานิค นอกจากนี้ ความต้องการอาหารเสริม อาหารที่เหมาะสำหรับผู้บริโภคที่ต้องการสารอาหารพิเศษที่ต่างกัน (Fortified Foods) อาหารไขมันหรือน้ำตาลต่ำ นอกจากนี้ อาหารที่ต้องการมาตรฐานแบบพิเศษที่ตอบสนองความต้องการส่วนตัว เฉพาะกลุ่ม อาทิ มาตรฐานฮาลาล อาหารออร์กานิก อาหารผู้สูงอายุ ฯลฯ
  3. รูปแบบการจัดการธุรกิจแบบใหม่ เพราะนวัตกรรมใหม่ พฤติกรรมของผู้บริโภค เงื่อนไขทางการค้าระหว่างประเทศที่มีเรื่องอื่น ๆ มาเกี่ยวข้อง อาทิ แรงงาน ที่มาของวัตถุดิบ และกระบวนการผลิต ฯลฯ มาตรฐานทางด้านอนามัยในอุตสาหกรรมอาหาร เช่น การตรวจสอบย้อนกลับ ทำให้ผู้ผลิตอาหารแปรรูปขั้นสุดท้ายต้องควบคุมกระบวนการผลิต ที่มา คุณภาพวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ทุกขั้นตอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน และทุกกิจกรรม
    ที่เข้ามาเกี่ยวข้องในการได้มาซึ่งผลิตภัณฑ์ดังกล่าว เงื่อนไขเหล่านี้ทำให้ผู้ผลิตธุรกิจอาหารแปรรูปมักจะมีรูปแบบการรวมตัวในแนวตั้ง (Vertical Integration) เพื่อให้แน่ใจว่าสามารถควบคุม กำกับคุณภาพ วิธีการผลิต ที่มาของวัตถุดิบ และอื่น ๆ ตามมาตรฐานที่ตลาดกำหนดและสามารถตรวจย้อนกลับได้ นอกจากนี้ การระบาดของไวรัสโควิด – 19 ทำให้การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภคที่ต้องการอาหารสะดวก รวดเร็ว และมีคุณค่าของอาหารมากขึ้น ทำให้มีช่องโอกาสการทำธุรกิจแบบใหม่ ๆ แต่ต้องสร้างสรรค์กว่าที่เป็นมาแบบเดิม ๆ

 

 



จากแผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร ระยะที่ 1 (2562 – 2570) ที่ผ่านมติ ครม. เมื่อเดือนเมษายน 2563 นั้น ผมมองว่ามีจุดดี คือ “ครบ” ในสิ่งที่ควรจะทำ และมีเจ้าภาพที่ชัดเจน คือ คณะกรรมการอุตสาหกรรมแห่งชาติและกระทรวงอุตสาหกรรมเป็นผู้ติดตามงาน โดยแยกผลิตภัณฑ์เป้าหมายออกเป็นสินค้าประเภททั่วไป หรือประเภท Commodity เช่น พวกข้าว ประมง ปศุสัตว์ ธัญพืชต่าง ๆ และอีกประเภทหนึ่ง คือ อาหารอนาคต ได้แก่ อาหารสุขภาพ อาหารเพื่อการแพทย์ อาหารเฉพาะความต้องการของแต่ละคน ซึ่งเฉพาะตัวหลังนี้คือสิ่งที่เราเรียกว่า Functional Food ซึ่งจะมีมูลค่าเพิ่มสูง และแน่นอนว่าต้องการนวัตกรรม งานวิจัย และการพัฒนาอย่างหนัก ซึ่งที่ผ่านมาก็คุยกันมาเยอะ และพยายามกันมามาก แต่ก็ไปไม่ไกล เพราะเป็นงานที่เกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน หลายกระทรวง ไม่คุยกัน หรือคุยก็ไม่สน ทำให้ทำงานซ้ำซ้อน หรือเป็นงานระดับรอง ๆ ของกระทรวงต่าง ๆ เมื่องบประมาณจำกัดก็มักจะถูกทิ้ง หรือลืมไป ทั้ง ๆ ที่บางเรื่องต้องทำไปพร้อมกันหลาย ๆ ส่วน และที่สำคัญไม่มีเจ้าภาพที่แท้จริงที่มีอำนาจสั่งการข้ามกระทรวงได้

มาตรการเพื่อให้ได้เป้าหมายที่จะให้รายได้ธุรกิจอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นร้อยละ 7 ต่อปี เกิดการลงทุนใหม่
ปีละเกือบ 5 แสนล้านบาท และ GDP อาหารของประเทศเพิ่มเป็น 1.42 ล้าน จากมาตรการที่จะดำเนินการทั้งหมด 4 มาตรการที่เสนอมา คือ สร้างนักรบอุตสาหกรรมพันธุ์ใหม่ การสร้างนวัตกรรมอาหารอนาคต การสร้างโอกาสทางธุรกิจ และการสร้างปัจจัยพื้นฐานเพื่อเร่งการพัฒนาอุตสาหกรรมนี้ มีหน่วยงานย่อยระดับกรมมากกว่า 20 หน่วยร่วมดำเนินการ

สำหรับผลิตภัณฑ์เป้าหมายที่เป็น Commodity นั้น ผมว่าวันนี้เราอาจต้องย้อนไปมองเรื่องปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ในการสร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร (Food Security) เพื่อให้เรามั่นใจในการรับมือกับความไม่แน่นอนและไม่คาดหวังที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และสำหรับส่วนที่ผลิตมาเพื่อการค้านั้น จะต้องผลิตประเภทสินค้า ปริมาณ คุณภาพและมาตรฐานที่เขาต้องการ และการได้มาซื่ง “คุณภาพและมาตรฐาน” นั้น มีอะไรที่ต้องทำมากมาย ตั้งแต่การผลิต การสร้างความมั่นใจของ เทคโนโลยีในการผลิตและการจัดการ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ผลิตภัณฑ์เราสามารถแข่งขันในเวทีโลกได้ ไม่ใช่ผลิตตามสภาพที่เคยทำมา และมีปัญหาที่รัฐต้องอุดหนุนไม่รู้จบสิ้นเหมือนทุกวันนี้

สำหรับในระยะสั้น การขยายตัวของธุรกิจออนไลน์และพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ในสังคมเร่งรีบ ธุรกิจอาหารต้องมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์และรูปแบบธุรกิจให้เหมาะกับวิถีชีวิตและตลาดกลุ่มนี้ ส่วนการส่งออกอาหารแปรรูปส่วนใหญ่ก็ยังคงอยู่ในกลุ่มของบริษัทยักษ์ใหญ่ เพราะระบบมาตรฐานและการตรวจสอบย้อนกลับที่ต้องการทุน ความรู้ และการบริหารจัดการที่ทันสมัย ดังนั้นเป้าระยะสั้น คือ เราจะทำอย่างไรที่จะพัฒนาให้ผู้ผลิตฐานรากและธุรกิจขนาดเล็กสามารถเชื่อมกับห่วงโซ่ใหญ่นี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีมาตรฐาน เพราะเชื่อได้ว่าหลังวิกฤติโควิดครั้งนี้ อุตสาหกรรมอาหารน่าจะมีอนาคตที่สดใสอุตสาหกรรมหนึ่ง

ในอุตสาหกรรมอาหาร ประเทศไทยมีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบด้านความสมบูรณ์และหลากหลายของวัตถุดิบ แต่วันนี้เรากำลังจะเปลี่ยนภาพอุตสาหกรรมนี้ที่สร้างความได้เปรียบจากนวัตกรรม การสร้างสรรค์ และคุณภาพ ซึ่งเราไม่ค่อยจะคุ้นเคยมากนัก ก็ต้องรอวัดฝีมือภาคเอกชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมด และ
ที่สำคัญคือกระทรวงอุตสาหกรรมที่เป็นเจ้าภาพใหญ่ว่าจะเข็น ผลัก ดัน จิก ติดตามงานต่าง ๆ ที่ระบุใว้ในแผนนี้ ให้ออกมาได้มากน้อยขนาดไหน  

      




ไม่พลาดข่าวสำคัญ แค่กดเป็นเพื่อน กับ LINE @thansettakij